baqylaýshylardyń ózine baqylaýdy kúsheıtýdi qajet etedi
Bizde qurylys jumystarynyń qaı túriniń de qulashy keńdigin súıinishpen aıtamyz. Árıne, qýanarlyq qubylys. Alaıda, baıqalyp júrgendeı, keı rette basy bar, aıaǵy joq bolýyn, sapasy san soqtyrýyn, alaıaqtyqtyń aıaqtan shalýyn oıdan ysyra almaısyń. Osyǵan baılanysty ókpe-renishter qaı jerde de az kezdespeıdi. Sonyń ishinde jurt kóńilin alańdatýshy keleńsizdiktiń úlkeni ádette aýyz sýmen qamtamasyz etý isi tóńireginde shılyǵyp jatady.
baqylaýshylardyń ózine baqylaýdy kúsheıtýdi qajet etedi
Bizde qurylys jumystarynyń qaı túriniń de qulashy keńdigin súıinishpen aıtamyz. Árıne, qýanarlyq qubylys. Alaıda, baıqalyp júrgendeı, keı rette basy bar, aıaǵy joq bolýyn, sapasy san soqtyrýyn, alaıaqtyqtyń aıaqtan shalýyn oıdan ysyra almaısyń. Osyǵan baılanysty ókpe-renishter qaı jerde de az kezdespeıdi. Sonyń ishinde jurt kóńilin alańdatýshy keleńsizdiktiń úlkeni ádette aýyz sýmen qamtamasyz etý isi tóńireginde shılyǵyp jatady.
Aıaqtalmaı qalatyn, aıaqtalsa az ýaqyt ótpeı shıi shyǵyp, aıaq astynan qysatyn jaılar sırek emes bolsa, solardyń biri ótken qys ortasynda oblystyń Qarqaraly, Buqarjyraý aýdandary aýyldary turǵyndaryn qatty qobaljytqany umytyla qoıǵan joq. Odan keıingi taǵy bir dúrbeleń Qaraǵandynyń tap irgesindegi Dýbovkany jaz boıy dúńkildetti. Osydan eki jyl buryn atalǵan kent kóshe boılaryna tartyla bastaǵan sý qubyrlary qurylysynyń mejeli merzimnen uzaqqa sozylyp, bitpeýi bir basqa, isti biraz bylyqpaılar búldirgen eken. Talaı jyl tústerine enip, endi shynymen óńge aınalatyndaı shaqta bireýlerine shymdap jetip, bireýlerine múldem jetpeı sýsyz qalǵan úıler turǵyndarynyń birese Buqar jyraý aýdany ákimdigine, birese tekserý organdaryna shaǵymdanyp, alys-jaqynǵa amalsyz shapqylaýy ǵana shala-sharpy jumysty qaıta qozǵaǵandaı boldy. Isti basynan iritken jobalyq-smetalyq qujattama jasaý kezinde úıler men sý qubyrlarynyń araqashyqtyǵy asyrylyp kórsetilýi bilinip esepteldi me, bilinbeı esepteldi me – ony tekserýshiler anyqtaýǵa tıis.
Basy dardaı bolyp bastalyp, sońy shildeı bolyp quıymshyqtalatyn mundaı isterdiń aımaqta ushyrasýy bir bul emes. Aldynda «Aýyz sý» odan soń «Aqbulaq» baǵdarlamasy boıynsha jalǵasqan 20-ǵa tarta jobalar bireýiniń jaıy joǵaryda aıtylsa, Temirtaýdyń shetkergi eki kvartalyn ortalyqtandyrǵan sý júıesine qosý da tolyq tyndyrylmady. Budan birneshe jyl buryn sý qubyrlary jańartylyp, másele aqyry sheshilgendeı bolǵan Qarajal, Balqash qalalarynda jaǵdaı tolyq jaqsardy dep aıtýǵa kelmeıdi. Qanshama qarjy tógilip, kúsh jumsalǵan istiń sapasyzdyǵy saldary sýǵa telmirtýshi kúnderdi qaıta oraltyp júredi. Al keıbir jerlerdiń memlekettik kómekti der kezinde paıdalana almaıtyndyǵyn qaıtersiz. Aıtalyq, Jezqazǵan qalasynyń sý júıelerin jańǵyrtý úshin bólinbek 3,5 mlrd. teńge jobalyq-smetalyq qujattama mezgilinde jasalmaǵandyqtan keıinge shegerildi.
Bul jaıttardy áńgime etýdiń sebebi bar. Bıyl oblys aýmaǵynda 232 shaqyrymdyq sý qubyry tartylyp jatyr. Nárdi jetkizetin 11 nysan qurylysy qalaı salynýda, sapasyna, qarjynyń ıgerilýine baqylaý qalaı? Osyny bilýge tyrysqanymyzben, amal ne, esh jaýap bolmady. Eger erteń Dýbovkadaǵydaı orta jolda tastalyp, ıgiligin kórý uzaqqa sozylsa tańdanýǵa bolmastyǵy talas týǵyzbaıtyndyǵyna qaýiptenesiń.
Eldi mekenderdi sýmen qamtamasyz etýge arnalǵan baǵdarlamalar boıynsha isterdiń qolǵa alynǵanyna birneshe jyl bolyp bara jatqanymen keıbir nanǵysyz jaılardy da aıtpaýǵa bolmas. Máselen, qııan túkpirdegi bolsa bir sári, Qaraǵandy men Temirtaýdan atshaptyrym jerdegi Asy aýylynyń 334 turǵyny kúni búginge deıin sısternamen tasylatyn sýdy tutynýǵa májbúr bolyp keledi. Ol 3 shaqyrym qashyqtyqtaǵy Qarajar aýylynan jetkiziledi. Únemi mezgilinde ákelip turmaıtyn, jetpeı jatatyn, tazalyǵy da kúmándileý sý talasyp-tarmasyp amalsyz ishiledi.
Sý tartý qurylystaryn salýdaǵy osyndaı bir túıitkildi jaılardy az-kem dáıektermen ortaǵa salyp óttik. Mamandarmen pikirlesýde bilingendeı, bular baqylaýdyń bosańdyǵynan oryn alatyn kórinedi.
Jalpy, jobalyq-smetalyq qujattama jasaýdan shyǵatyn qýlyqtar bul salamen qatar basqa da býyndardy qamtýy onshalyqty qupııa emestiginiń jáne bir túrine nazar aýdaryp kóreıik. Máselen, qurylysta aldymen nysandy salý bastalyp, artynan ǵana tıisti qujattar toltyrylatyn faktiler jıi kezdesetini aıtylady. Aıtylǵanymen ne qaıyr, mundaı óreskeldikke shek qoıar sha
