Álbette, adamnyń jeke basynyń alǵashqy qalyptasýy otbasynan bastalady. Onyń erjetip ósýi, boıyndaǵy adamgershiliktiń ornyǵýy, týǵan úıdiń jylýy – onyń kókireginde jyldar boıy saqtalyp, ár kez esinde júredi. Aqyn sózimen aıtqanda: «Otbasy – tabıǵat syılaǵan keremetterdiń biri».
Jeke adamnyń boıyndaǵy ar-uıaty, aqyl-oıy, adamgershiligi, basqa adamdarmen qarym-qatynasy, mádenıet ıirimderi bári de otbasy, oshaq qasynan bolady. Sondyqtan, otbasy – qasıetti de kıeli. Onyń ornyn eshnársemen ózgertýge, ne aýystyrýǵa bolmaıdy.
Otbasy – syılastyq, jarastyq ortasy. Otbasy – bala tárbıesiniń eń alǵashqy baspaldaǵy.
Álbette, adamnyń jeke basynyń alǵashqy qalyptasýy otbasynan bastalady. Onyń erjetip ósýi, boıyndaǵy adamgershiliktiń ornyǵýy, týǵan úıdiń jylýy – onyń kókireginde jyldar boıy saqtalyp, ár kez esinde júredi. Aqyn sózimen aıtqanda: «Otbasy – tabıǵat syılaǵan keremetterdiń biri».
Jeke adamnyń boıyndaǵy ar-uıaty, aqyl-oıy, adamgershiligi, basqa adamdarmen qarym-qatynasy, mádenıet ıirimderi bári de otbasy, oshaq qasynan bolady. Sondyqtan, otbasy – qasıetti de kıeli. Onyń ornyn eshnársemen ózgertýge, ne aýystyrýǵa bolmaıdy.
Otbasy – syılastyq, jarastyq ortasy. Otbasy – bala tárbıesiniń eń alǵashqy baspaldaǵy.
Bizdiń Besqaraǵaı aýylynda da ózgege úlgi bolarlyq kópbalaly otbasylar jetip artylady. Osynaý qurmetke laıyqtar qataryna omyraýlaryna «Altyn alqa» taqqan Áldekenovter, Ibragımovtar, Qalymovtar, Isabaevtar hám basqa da úlgi tutarlyq januıalardy jatqyzýǵa bolady. Osy kúnderi ulyn uıaǵa, qyzyn qııaǵa qondyryp otyrǵan otbasylarǵa qandaı qurmet kórsetse de artyq bolmaıdy.
Otbasynyń basty qazyǵy, altyn tireý dińgegi – bala. Balanyń tárbıeli bolyp ósýi berekeli otbasynyń enshisinde. Otbasynyń árbir múshesi bereke-birlikke uıyp, ár iske súıispenshilikpen aralassa, bosaǵasy myqty, shańyraǵy bıik bolary sózsiz.
Aýylymyzdaǵy Serikbaı Áldekenov pen Gúlsim Omarova kóbimizge úlgi. Zeınetkerlikke áldeqashan shyqsa da otaǵasy Serikbaı aqsaqal áli kúnge deıin sharýashylyqta mal baǵýmen aınalysady. Sol qajyrly eńbeginiń jemisin kórip otyr. Aýyl ekonomıkasyn órkendetýge óz úlesin qosyp, abyroıǵa bólenýde.
«Ata – asqar taý, ana – baýyrdaǵy bulaq, bala – jaǵasyndaǵy quraq», degen danalyq sózden alar taǵylym az emes. Jáne shyndyǵy da osy ǵoı. Aýylymyzdyń aqsaqaldary, aq jaýlyqty analary aǵaıyn-týys arasynyń berekesi, aqylshysy bolyp keledi. Olardyń árqashan da mártebesi bıik, syı-qurmetke laıyq. О́ıtkeni, úlkendi syılaýdy, qadir tutýdy qazaq baıaǵydan qalyptastyrǵan. Ult salty boıynsha kórgeni men turmysta túıgeni kóp, tájirıbesi mol adamdy syılaýmen qatar, basshy dep tanyǵan. Úlkendi syılaý, aqylyn tyńdaýdy kórgendilik dep bilgen.
Dástúrli qoǵamda ata-ájeniń tárbıesin kórmeı ósken bala bolmaǵan. Ata-ájeler óz urpaǵyn nemere-shóberelerin ult rýhanııatymen baıytyp otyrǵan.
Qazaq dástúrinde tuńǵysh nemere atasy men ájesiniń baýyrynda ósken. Sondyqtan da, nemeresin óz balalarynan da artyq kórip, tárbıelegen. Keıde tuńǵysh nemere kenje ulynyń ornyn basyp, atasynyń qara shańyraǵyna ıe bolyp ta qalatyn jaıt kezdesedi.
Áke – áýlet basshysy, otbasy músheleriniń tiregi, asyrap saqtaýshysy, qamqorshysy. Otbasyndaǵy ul tárbıesinde áke orny erekshe.
Abzaly otbasy – ómirge kelgen ár adamnyń tiregi ǵana emes, qoǵamnyń, eldiń altyn arqaýy, berik tuǵyry ekenin árqaısymyz sezinýge tıistimiz.
Begimhan KERIMHANULY.
Pavlodar oblysy,
Lebıaji aýdany,
Besqaraǵaı aýyly.
