Qoǵam • 10 Sáýir, 2020

Bir bolaıyq, irgemiz sógilmesin!

55 retkórsetildi

Koronavırýs indeti álemdi qarmap tur. Adamzatqa qaýip tóne bastady. О́rkenıetti degen alyp memleketter jantalasa koronavırýspen kúresýde. AQSh, Italııa, Fransııa, Germanııa sııaqty memleketter qyrýar qarjy bólip, tosynnan kelgen indetpen kúresip jatyr.

Qytaıdan bastalǵan indet ýyty Qazaqstanǵa da jetti. El Prezıdenti Q.K.Toqaev osy indetke qarsy sharalardy aldyn ala uıymdastyrdy. Keń taramaı turǵan kezde qatań sharalar qabyldady. Bıýdjetten 10 mıllıard teńge qarjy bólip, Úkimetke arnaıy tapsyrmalar berdi. Qazaqstannyń biraz qalalary birtin-birtin karantınge jabylyp jatyr.

Indet beıqamdyqty, jaıbara­qattyqty kótermeıdi. Buǵan halyq bolyp «bir jerden bas, bir jeńnen qol shyǵaryp» kúresýimiz kerek. Sonda ǵana indetti joıa alamyz.

Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Á.Nazarbaev halyqqa Úndeý jarııalady: «Birgemiz» atty  qoǵamdyq qor qurýdy usyndy. Osylaı Tuńǵysh Prezıdent qory indetke qarsy 200 mıllıon teńge bóldi. Nur Otan partııasy 150 mıllıon teńge  aýdardy. Elbasy bıznes ókilderine usynys bildirgen edi. Ony Qazaqstannyń belgili qarjygerleri men qaıratkerleri qoldap ta ketti. Iri bıznes ókilderiniń aldy 100 mıllıon teńgeden bastap 10 mıllıon dollarǵa deıin qarajat aýdaryp úlgerdi. Qorǵa múmkindigi bar basqa da adamdar qarjy aýdaryp jatyr. Bul halyq pen memlekettiń bir­tu­tas­tyǵyn kórsetedi. Mysaly, mem­lekettik qyzmetker­ler bir kúndik eńbek­aqylaryn qorǵa aýdardy.

Atadan balaǵa mıras bolyp kele jatqan jaqsy dástúr jalǵastyǵyn tapty. Bul qor qarjysy áli de óse túsetin bolady.

Osyǵan qaramastan syn saǵatta keıbir áleýmettik jelilerdi teris paıdalanyp, keıbireýler ártúrli aqparattar taratyp jatqany qynjyl­tady. «Anaý nege qorǵa az aqsha saldy?», «Mynaý nege odan qalyp jatyr?» dep pikir taratýda.

Sonyń áseri halyqtyń keıbir toptarynyń kózqarasynan baıqalyp jatqandyǵy áleýmettik jelilerde júr. Berilgen, bólingen kómekti azyrqanyp jatqandar da bar eken.

Halqymyz «kóp túkirse kól» degen. Muny nege umytamyz?

Kezinde  Qulanda zilzala bolǵan shaqta, Qyzylaǵashtaǵy sý qoımasy apaty bolǵanda, Arystaǵy oq-dári qoımasy jarylyp, qala qıraǵanda  halyq birlik tanytty. Memlekettiń usynystaryn qoldady. Osylaı az ǵana ýaqyttyń ishinde bul jerlerdegi tótenshe jaǵdaılar qysqa merzimde túzetildi. Bul memleket pen halyq birliginiń arqasynda múmkin boldy. Qazir de koronavırýs indeti tusynda halyq Memleket basshysy, Úkimetimizdi qoldap, qıynshylyqqa túsinistikpen qarap otyr.

Kúni keshe ǵana el Prezıdenti Q.K.Toqaev teledıdar arqyly halyq­qa úndeý jarııalady. Qıyn shaqta birlik tanytqan halyqqa rahmet aıtty ári Úkimetke halyqtyń ál-aýqatyn tómendetpeý, shaǵyn jáne  orta bıznesti jetildirý, basqa da tolyp jatqan sharalardy júzege asyrýdy tapsyrdy.

Almaty qalasynyń ákimi B.Sa­ǵyn­­taev, Nur-Sultan qalasy­nyń ákimi A.Kólginovtiń qala tur­ǵyn­daryna arnaǵan  úndeý­leri óziniń túsiniktiligimen, qarapaıym­dylyǵy­men halyq júreginen shyqty. Osyndaı ákimder jańa formattaǵy, kreatıvti basshylar ekendigin kórsetti. «Ákim bol, halqyńa jaqyn bol» degen osy.

Prezıdent qoıǵan talap­tar oryndalyp jatyr. Sóz ben is­te alshaqtyq joq.

Jaqynda Memleket basshysy Q.K.Toqaev elordadaǵy blok-postarǵa baryp, barlyq jaǵdaıdy óz kózimen kórdi. Qala ákiminiń, Úkimet basshysynyń esepterin tyńdady. Naqty tapsyrmalar berdi. Muny Prezıdenttiń indet ákeletin zardaptardyń aldyn alyp, ony boldyrmaý úshin jedel sheshimder qabyldaǵan saıası erik-jigeriniń myqty ekeniniń kórinisi dep bilemin.

 Tarıhı sabaqtardy umytpaýymyz kerek. Baıaǵyda «oba», «súzek», «tyrys­qaq» sekildi indetter bolǵan. Ol ash­tyq­qa ulasty, sóıtip halqymyzdyń elý paıyzy opat bolǵany shyndyq qoı. Sondyqtan da memleketimiz tarapy­nan qoıylǵan talaptardyń  bar­lyǵyn buljytpaı oryndaýymyz kerek.

Iá, jamandyq aıtyp kelmeıdi. «Koronavırýs qandaı jaǵdaıda shyqty, ol qalaı tarady?» degen sa­ýaldar bizdi alańdatpaýy tıis. О́ıtkeni álemdik memlekettik qaýipsizdik organdary muny zerttep jatyr. Onyń shyndyǵy keıin aıtylady. Al biz úshin eń aldymen halyq qaýipsizdigi, indettiń taralýyna jol bermeý basty mindet bolyp tabylady.

Indet kezinde aldyńǵy shepke dárigerler shyǵyp otyr. Olar bar múmkindikterdi sarqa paıdalanyp jatyr. Myń da bir alǵys! Prezıdent dárigerlerge barlyq jaǵdaıdy jasaýdy talap etti. Qosymsha yntalandyrý maqsatynda qarjy bólinip jatyr. Bul da ıgi sharalardyń biri.

Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Ýhan qalasyndaǵy indetpen kúresý úshin 40 myń dáriger barypty. Osynyń nátıjesinde indet quryqtalypty.

Koronavırýs indetinen orasan zor zardap shegip otyrǵan Italııa úshin Reseı memleketi gýmanıtarlyq qolyn sozdy. Epıdemıolog dárigerler jiberildi.

Indet shekara tańdamaıdy. Sondyq­tan da álem birlese kúreskende ǵana ol quryqtalady.

Memlekettik qyzmetkerler qashyq­tan jumys isteýge kóshti. Stýdentter men mektep oqýshylary ýaqytsha jelide oqý tártibine kóshirildi. Oıyn-saýyq keshenderi, teatrlar, kınoteatr­lar, meıramhanalar men dámhanalar jumysy ýaqytsha toqtatyldy. Zeınetkerlerge qamqorlyq jasalýda. Mine, bul kóp atqarylyp jatqan jumystardyń birer  mysaly ǵana.

Túrki dúnıesiniń uly eskertkishi Orhon jazýynda Tonykók babamyz­dyń sózi tasqa  qashalyp jazylǵan: «Halqy begin, begi halqyn syılaıtyn el uzaq jasaıdy».

Bir bolaıyq, irgemiz sógilmesin!

 

Ýálıhan QALIJANOV,

UǴA akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri

Sońǵy jańalyqtar

Jazýshylyqtan maqtanǵa deıin

Ádebıet • Búgin, 17:40

Qurdym (tórttaǵan)

Ádebıet • Búgin, 17:20

Talǵat Qalıev jańa qyzmetke taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 17:05

«Memorıal» servısiniń mańyzy zor

Aımaqtar • Búgin, 16:45

Sıfrlandyrý barysyn pysyqtady

Qazaqstan • Búgin, 16:29

Jańa formattaǵy jyr keshi

Rýhanııat • Búgin, 16:25

О́tken jyly 59,8 myń jup ajyrasqan

Qazaqstan • Búgin, 16:12

Túrkistandyq ustazdar marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 15:27

Týrızm salasy qalypqa kele bastady

Qoǵam • Búgin, 14:43

Tún tynyshtyǵyn buzatyndar kóp

Aımaqtar • Búgin, 14:28

Akademık Keńesbaı Musaev dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 14:10

Qyrylmasaq, 40 mıllıon bolar edik

Qazaqstan • Búgin, 14:05

Júrekke salǵan jaralar óshpeıdi

Rýhanııat • Búgin, 12:58

Almatyda esirtki zerthanasy anyqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 12:45

Uqsas jańalyqtar