Magıstraldi qubyrǵa gaz toltyryla bastady
Qazaqstannyń ońtústigin tabıǵı gazǵa táýeldilikten qutqarady degen maqsatpen qolǵa alynǵan «Beıneý – Bozoı – Shymkent» gaz qubyry – Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı tapsyrmasymen bastalǵan alyp jobalardyń biri. Keshe osy «Bozoı – Shymkent» ýchaskesinde «Beıneý – Bozoı – Shymkent» magıstraldi qubyryna gaz toltyrý isi saltanatty jaǵdaıda ashyldy. Bul tarıhı sát osynaý is-sharaǵa baılanysty uıymdastyrylǵan tikeleı telekópir arqyly Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev jáne Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Szınpınniń qatysýymen ótti.
Magıstraldi qubyrǵa gaz toltyryla bastady
Qazaqstannyń ońtústigin tabıǵı gazǵa táýeldilikten qutqarady degen maqsatpen qolǵa alynǵan «Beıneý – Bozoı – Shymkent» gaz qubyry – Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı tapsyrmasymen bastalǵan alyp jobalardyń biri. Keshe osy «Bozoı – Shymkent» ýchaskesinde «Beıneý – Bozoı – Shymkent» magıstraldi qubyryna gaz toltyrý isi saltanatty jaǵdaıda ashyldy. Bul tarıhı sát osynaý is-sharaǵa baılanysty uıymdastyrylǵan tikeleı telekópir arqyly Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev jáne Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Szınpınniń qatysýymen ótti.
Aldymen «QazTransGaz» AQbasdırektorySerikSultanǵalıjáne «Trans-Azia Gas Pipeline Company Limited» kompanııasynyńvıse-prezıdentiSaoIаmın «Aqbulaq» kentindegióndiristikalańdaekielkóshbasshylaryn «Bozoı – Shymkent» ýchaskesindemagıstraldikqubyrǵagaztoltyrýǵakirisýgedaıynekendigitýralyhabardaretti. Memleket basshylary ruqsat bergennen keıin gaz toltyrý isi saltanatty jaǵdaıda bastaldy.
«Bozoı – Shymkent» ýchaskesin gazben toltyrýmen birge, qurylys kestesine sáıkes «Bozoı» jáne «Aqbulaq» gaz ólsheý stansalary paıdalanýǵa beriletin bolady. Magıstraldi gaz qubyry Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan, Jambyl, Almaty oblystaryn gazben qamtamasyz etýge múmkindik bermek. Jalpy uzyndyǵy 1477 shaqyrymdy quraıtyn bul qubyr Mańǵystaý, Aqtóbe, Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan oblystarynyń aýmaǵynan ótedi. Birinshi kezeńde jańa magıstral boıynsha tasymaldanatyn gazdy jergilikti turǵyndar da keńinen paıdalanady. Iаǵnı, osy qubyr boıynda ornalasqan 500-den astam eldi meken gazdandyrylady. Al Ońtústik Qazaqstan oblysynyń aýmaǵynan ótken magıstraldi gaz qubyry oblysymyzdyń 8 qala-aýdanyndaǵy 284 eldi mekendi tabıǵı gazben qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Nátıjesinde osy eldi mekenderdegi 1 mln. 200 myń turǵyn kógildir otynnyń tıimdiligin kórmek. Atalǵan eldi mekenderdi gazben qamtamasyz etý baǵytynda 7 avtomattandyrylǵan gaz taratý stansalary salynady. Iаǵnı, bul alyp jobany tolyq aıaqtaý – Qazaqstannyń osynaý ólkesin kógildir otynmen turaqty túrde qamtamasyz etýge jaǵdaı jasaıdy degen sóz. Jobanyń sheńberinde «Bozoı» jáne «Qaraózek» kentterinde eki kompressorlyq stansa salý kózdelgen.
Uzyndyǵy 1143 shaqyrym bolatyn «Bozoı – Shymkent» gaz qubyry ýchaskesiniń jelilik bóligin salýdy aıaqtaý jylyna 2,5 mlrd. tekshe metrge deıingi kólemde gaz tasymaldaýǵa múmkindik beredi. «Bozoı» kompressorlyq stansasyn paıdalanýǵa engizgennen keıin gaz qubyrynyń negizgi qýaty jylyna 6 mlrd. tekshe metrdi quraıdy. Ekinshi kezeńdegi jobalyq qýaty jylyna 10 mlrd. tekshe metrdi quraıtyn gaz qubyry nysandarynyń qurylysyn tolyq aıaqtaý jáne olardy paıdalanýǵa engizý 2015 jylǵa josparlanyp otyr.
«Bul óte bir tarıhı qýanyshty sát. «Beıneý – Bozoı – Shymkent» magıstraldi qubyryn salý – el ómirine bereke, tabys, shýaq ákeletin alyp joba. Eldiń áleýmettik, ekonomıkalyq jaǵdaıyna úlken serpin beredi. Jáne memlekettik aýqymdaǵy birqatar mindetterdi sheshýge múmkindik týǵyzady. Ol, joǵaryda aıtqandaı, qazaqstandyq gazdy respýblıkanyń ońtústigine berý jáne Qazaqstandaǵy magıstraldi gaz qubyrlaryn biryńǵaı gaz tasymaldaý júıesine biriktirý, sondaı-aq, qazaqstandyq gazdy Qytaı Halyq Respýblıkasynyń naryǵyna eksporttaý múmkindigi», dedi saltanatty jıynnan keıin ótken baspasóz máslıhatynda «QazTransGaz» AQ bas dırektory Serik Sultanǵalı.
«Atalǵan jobany iske asyrý kompanııa negizin qalaǵan sátten bastap aıqyndalǵan. О́zara qurmet – teńdiktiń alǵysharty. Biz « QazTransGaz» AQ-pen bul alyp qurylysty jalǵastyra beretin bolamyz», dep «Trans-Azia Gas Pipeline Company Limited» kompanııasynyń vıse-prezıdenti Sao Iаmın bul iske óz rızashylyǵyn bildirdi.
«Beıneý – Bozoı – Shymkent» magıstraldi qubyryn salý jobasynyń quny 3,6 mlrd. AQSh dollaryn quraıdy. Gaz qubyryn salýǵa 3 800-ge jýyq jumysshy qatysýda, olardyń 90 paıyzy – qazaqstandyq mamandar. Gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy ulttyq operator «QazTransGaz» AQ bul kúni, sondaı-aq, «Qashaǵan» ken ornyn ázirleý jóninde konsorsıým qatysýshylarymen de ýaǵdalastyqqa qol jetkizdi. Nátıjesinde taýarlyq gazdyń barlyq kólemi osy magıstraldi gaz qubyry arqyly tasymaldanatyn boldy.
Aıta ketetin bir jaıt, Qazaqstannyń asa mańyzdy ınfraqurylymdyq jobalarynyń biri bolyp tabylatyn «Beıneý – Bozoı – Shymkent» magıstraldi qubyry ınvestısııalyq strategııalyq jobalar tizbesine, 2010 – 2014 jyldarǵa arnalǵan Indýstrııalandyrý kartasyna engen. Joba «Qazaqstan – Qytaı» magıstraldi gaz qubyryn salý týraly eki el úkimetteri arasynda jasalǵan kelisimge, «QazMunaıGaz» Ulttyq kompanııasy men Qytaı Ulttyq munaı korporasııasy (CNPC) arasynda jasalǵan ýaǵdalastyqqa sáıkes júzege asyrylady. 2010 jylǵy jeltoqsanda «Beıneý – Shymkent» Gaz qubyry» JShS qurylǵan bolatyn. Ol jobany ázirleý jáne onyń qurylysyn salýmen aınalysty. Bul – Qazaqstan tarapynan «QazTransGaz» kompanııasynyń jáne Qytaı tarapynan «Trans-Asia Gas Pipeline Company Limited» kompanııasynyń teń úlestik negizinde qurylǵan kásiporyn. Jobany qarjylandyrý jarǵylyq kapıtal esebinen 1 mlrd. AQSh dollary kóleminde (ár áriptesten 500 mln. AQSh dollary mólsherinde) jáne qaryzǵa alǵan qarjylandyrý 3 mlrd. AQSh dollaryna deıingi somada júzege asyrylady. «QazTransGaz» AQ munaı, gaz salasyndaǵy jumystardy júıeleý úshin qurylǵan jáne barlaý, óndirý, tasymaldaý jáne gazdy bólý kezinde aktıvterdi korporatıvtik basqarý jónindegi qyzmetterdi júzege asyrady. Qazaqstan Úkimetiniń sheshimimen 2012 jylǵy shildeden bastap «QazTransGaz» AQ gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy ulttyq operator bolyp aıqyndalǵan.
Oralhan DÁÝIT,
«Egemen Qazaqstan».
Ońtústik Qazaqstan oblysy.
–––––––––––––––––
Sýretti túsirgen
Qaısar ShERIM.
