Shama-sharqyn arttyryp, turmys-tirshiligin túzeý úshin «shaǵyn qala» dep bólektep, damýyna jeke baǵdarlama arnalǵan qalalardyń birqatary memleket tarapynan bólingen qarjynyń ıgerilýi, jumystyń qalypqa saı júrýi baǵytynda aıaǵynan aldyryp jatyr. Uıymdastyrý olqy ma, qadaǵalaý kemshin be? Al Mańǵystaýdaǵy eki qalanyń biri – Jańaózendegi jaǵdaı neshik?
Shama-sharqyn arttyryp, turmys-tirshiligin túzeý úshin «shaǵyn qala» dep bólektep, damýyna jeke baǵdarlama arnalǵan qalalardyń birqatary memleket tarapynan bólingen qarjynyń ıgerilýi, jumystyń qalypqa saı júrýi baǵytynda aıaǵynan aldyryp jatyr. Uıymdastyrý olqy ma, qadaǵalaý kemshin be? Al Mańǵystaýdaǵy eki qalanyń biri – Jańaózendegi jaǵdaı neshik?
Osydan 45 jyl buryn 40 myń turǵynǵa laıyqtalyp salynǵan qalashyq búginde 128 myń halqy bar shaharǵa aınaldy. Kóship kelýshilermen birge tabıǵı ósim de kúrt artyp, qalanyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishin tómendetip jiberdi. Jóndeý kórmegen joldar, eskirgen ınfraqurylym, abattandyrý men kógaldandyrý, jumyssyzdyq máseleleri jyldan-jylǵa qordalana tústi. Turǵyndardyń jumys isteıtin jeri de, jumys izdegenderdiń baratyn orny da jalǵyz – munaı salasy. Biraq, qaı mekemede bolmasyn jumys orny shekteýli bolatyny taǵy túsinikti...
Jasyratyny joq, buryn da, qazir de Jańaózen týraly áńgime qozǵala qalsa, «munaıy taýsylǵan soń qańyrap qalatyn qula dalaǵa osynsha qarajat shyǵaryp, mektep, balabaqsha, aýrýhana salyp ne qajeti bar?» degen pikirler aıtylady. Birneshe myńdaǵan turǵyny bar, osy bir salaly qalalardyń búginin bekemdep, keleshegin kúıtteý – el Úkimeti bekitken «Monoqalalardy damytýdyń 2012-2020 jyldarǵa arnalǵan» baǵdarlamasynyń maqsaty. El-jurtty munaıymen mańaıyna ıirip kelgen Jańaózenniń jańasha túleýi, buǵan deıin sheshimin tappaı túıdektelip qalǵan jaıttardyń óz túıinin tarqatýy orta jáne uzaq merzimde monoqalalardyń turaqty áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn jańǵyrtýmen qatar, qamtamasyz etetin atalmysh baǵdarlama aıasynda qolǵa alynýda. Bir jyl ishinde bitken is te, aldaǵy merzimde biter is te barshylyq. Baǵdarlama Jańaózende turǵyndardy jumyspen qamtýdyń ońtaıly qurylymyn qamtamasyz etýdi, áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdy damytýdy, shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń órkendeýin, ekonomıkalyq ósý núktesinde eńbek áleýetin nyǵaıtý baǵytyndaǵy is-sharalardy júzege asyrýdy kózdeıdi.
– Baǵdarlama boıynsha jumystar Jańaózen qalasynda ótken jyly bastaý aldy. 2012 jyly respýblıkalyq bıýdjetten bólingen 477 mln. teńge qarajat tolyqtaı ıgerildi. Bul qarjyǵa «Samal» shaǵyn aýdany joldaryn tolyǵymen, «Kóktem» shaǵyn aýdany joldaryn jartylaı aýystyrý, kúrdeli jóndeý, qalpyna keltirý jumystary jasaldy. Sonymen qatar, «Samalda» eki oıyn alańshasy, eki mektepte sporttyq oıyn alańshalary salyndy, – deıdi qala ákimi S.Turymov. Qala basshysynyń aıtýynsha, jańa baǵdarlama aıasynda atqarylǵan jumystardyń alǵashqy kezeńiniń ózi shahardyń óńin kirgizip, turǵyndardyń kóńilin kótere túsken.
2013 jyly respýblıkalyq bıýdjetten bólingen 196,5 mln. teńge qala ishindegi birqatar avtokólik joldaryn kúrdeli jóndeýge jumsalsa, áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdy damytýǵa oraı Jańaózen qalasy men Teńge, Qyzylsaı aýyldarynyń jer telimderine ınjenerlik jelilerge qurylys jumystary aıaqtalǵan jáne bul úshin qaralǵan qarjy tolyq ıgerilgen.
Jańaózendegi jandy áńgime – jumyspen qamtý. Jumys jasaý kezeńindegi belsendi turǵyndarynyń sany basym qalada bul máseleni jańa jumys oryndaryn ashý arqyly sheshýge bolady. Al ol úshin kásipkerlikti qoldaý men damytýdyń mańyzy zor. Kásipkerlikti qoldaý maqsatynda Jańaózenge ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymdardy damytýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 115,0 mln. teńge bólinip, óndiristik alań qurylysy úshin qalanyń óndiristik aımaǵynan aýdany 30 ga jer telimi berilgen. Qazir alańda júrip jatqan ınjenerlik ınfraqurylymdardy jyl sońyna deıin aıaqtaý mejelenipti. Alań qushaǵyn aıqara ashqan sátte munda jıhaz sehy, un kombınaty, nanobeton shaǵyn zaýyty, shına jóndeý sehy jáne ózge de 25-ke tarta kásipkerlik nysandar ashylyp, 400-ge jýyq adamǵa jańa jumys or
