Májiliste keshe «Birtutas ekonomıkalyq keńistik elderiniń Básekelestik týraly modeldik zańy – ulttyq zańnamalardy úılestirýdiń negizi retinde» atty úkimet saǵaty bolyp ótti. Depýtattar aldynda Básekelestikti qorǵaý agenttiginiń tóraǵasy B.Qýandyqov sóz sóıledi.
B.Qýandyqovtyń málimetine qaraǵanda, agenttik kvazımemlekettik sektor sýbektileriniń odan ári júrgizetin qyzmetine 5 myńnan astam ótinishhattardy qaraǵan. 2013 jyldan bastap memlekettiń qatysýymen kásiporyndar qurý týraly memlekettik organdardyń 37 ótinishi qaralyp, olardyń úsheýinen bas tartylypty.
Májiliste keshe «Birtutas ekonomıkalyq keńistik elderiniń Básekelestik týraly modeldik zańy – ulttyq zańnamalardy úılestirýdiń negizi retinde» atty úkimet saǵaty bolyp ótti. Depýtattar aldynda Básekelestikti qorǵaý agenttiginiń tóraǵasy B.Qýandyqov sóz sóıledi.
B.Qýandyqovtyń málimetine qaraǵanda, agenttik kvazımemlekettik sektor sýbektileriniń odan ári júrgizetin qyzmetine 5 myńnan astam ótinishhattardy qaraǵan. 2013 jyldan bastap memlekettiń qatysýymen kásiporyndar qurý týraly memlekettik organdardyń 37 ótinishi qaralyp, olardyń úsheýinen bas tartylypty.Atap aıtqanda, júrgizetin qyzmetine bas tartý alǵan memlekettiń qatysýymen kásiporyndardy jekeshelendirý nemese memlekettik mekeme etip qaıta qurý jáne olardy básekeles ortaǵa berý qajettiligine qaramastan, munyń bári oryndalmaǵan. Sebepterdiń biri retinde mekeme basshysy memlekettik kásiporyndardan jáne 100 paıyzdyq memlekettiń qatysýymen zańdy tulǵalardan bir kózden satyp alý múmkindigin kózdeıtin «Memlekettik satyp alý týraly» Zańnyń normalary, sondaı-aq, kásipkerlik sýbektileri úshin atalǵan aktıvterdiń tartymsyzdyǵy bolyp tabylady degendi alǵa tartty. Agenttik bul problemalardy boldyrmaý úshin qyzmetin odan ári júrgizýge bas tartylǵan memlekettik kásiporyndardyń naryqta AQ, JShS nysanynda qalýyna múmkindik beretin normalardy alyp tastaýdy usynyp otyr.
Agenttik tóraǵasy BEK sheńberinde monopolııaǵa qarsy retteýdiń normatıvtik-quqyqtyq bazasyn qalyptastyrý mańyzdy ekendigine erekshe toqtaldy. Ásirese, Básekelestik týraly modeldik zańdy qabyldaý barysyn atap ketti. Kelisimge sáıkes, elimizdiń «Básekelestik týraly» Zańyna túzetýler engizildi. Sonyń bederinde bıyldan bastap 78 tergeý aıaqtalsa, onyń ishinde memlekettik organdarǵa qatystysy – 27, al naryq sýbektilerine qatystysy 45 is máresine jetkizilgen. Monopolııaǵa qarsy zańnamany buzǵany úshin bıýdjetke túsimder somasy 181,8 mln. teńgeni quraǵan. Zańdy qabyldaý álemniń úzdik monopolııaǵa qarsy vedomostvolarynyń qataryna kirý múmkindigin ashady. Budan basqa, keıinnen atalǵan zańnyń negizinde kodeks jasaý josparlanady, ol halyqaralyq shart nysanynda bolady. Tosqaýyldardy azaıtý boıynsha júrgizilgen jumys sheńberinde B.Qýandyqov aǵymdaǵy jyly salalyq memlekettik organdarǵa iske asyrýǵa 18 usynys jiberilgenin atap ótti. Barlyq usynystar taýar naryqtarynda anyqtalǵan problemalardy sheshý boıynsha sharalar bolyp tabylady. Taldaý qorytyndylary sement, avıasııalyq kerosındi ótkizý naryqtarynda, Internet jelisine qoljetimdilik qyzmetiniń bólshek naryǵynda básekelestik jetkiliksiz damyǵandyǵyn kórsetken.
Sondaı-aq, otyrysta palatanyń Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń tóraǵasy Seıitsultan Áıimbetov qosymsha baıandama jasady. Komıtet tóraǵasy Belarýs, Qazaqstan jáne Reseı Birtutas ekonomıkalyq keńistiginiń aýmaǵy 20 mln. sharshy shaqyrym nemese bul álemdik qurlyq jerdiń 15 paıyzyn qamtıtyndyǵyn tilge tıek ete kelip, onda 170 mln.-nan astam adam turatyndyǵyna nazar aýdartty. 2012 jyly Keden odaǵyna qatysýshy memleketterdiń ózara saýda kólemi 68,5 mlrd. AQSh dollary bolyp, 2010 jylmen salystyrǵanda 45,5 paıyzǵa ulǵaıǵan. Alaıda, otandyq kásipkerlerdiń Keden odaǵy elderi naryǵynyń sýbektilerimen salystyrǵanda teń jaǵdaıda bolmaıtyny aıtylmaı qalmady. Máselen, qabyldanǵan biryńǵaı tehnıkalyq reglamentke sáıkes, qazaqstandyq kondıterlerdiń ónimderi memlekettik jáne orys tilderinde markalanýǵa tıis. Otandyq óndirýshiler osy talapty oryndap júrgenimen, reseılik kámpıtter qazaq tilinde markalanbaıtyny belgili bolyp otyr. Depýtattyń paıymynsha, osynyń bári otandyq kásipkerlerdiń quqyqtaryn qysymǵa ushyratady, sonyń saldarynan Keden odaǵynyń negizge alynǵan qaǵıdattary men maqsattary burmalanyp, durys túsinbeýshilikke ákelip soǵady.
Úkimet saǵaty barysynda qazaqstandyq kásipke rlikti memlekettik qoldaý, kedendik-tarıftik retteý sharalaryn jetildirip, ishki naryqty qorǵaý tetikterin damytý qajettigi depýtattar tarapynan ótkir qoıyldy. Artynan otyrysty vıse-spıker Sergeı Dıachenko qysqasha sóz sóılep qorytqannan keıin, tıisti usynymdar qabyldandy.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».
