2012 jylǵy 29 qazan, Astana qalasy
Jumysshylardyń jumystary men kásipteriniń biryńǵaı tarıftik-biliktilik anyqtamalyǵyn (50-shyǵarylym) bekitý týraly
Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek kodeksiniń 125-babyna sáıkes jumystardyń belgili bir túrleriniń kúrdeliligin belgileý, jumysshylarǵa biliktilik razrıadtaryn berý jáne kásipteriniń durys ataýlaryn aıqyndaý maqsatynda buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan Jumysshylardyń jumystary men kásipteriniń biryńǵaı tarıftik-biliktilik anyqtamalyǵy (50-shyǵarylym) bekitilsin.
2. Eńbek jáne áleýmettik áriptestik departamenti (A. Á. Sarbasov) osy buıryqtyń zańnamada belgilengen tártippen Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin jáne resmı jarııalanýyn qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri S. Á. Ahmetovke júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Mınıstr S. ÁBDENOV.
Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń
2012 jylǵy 29 qazandaǵy № 416-ó-m buıryǵymen bekitildi
Jumysshylardyń jumystary men kásipteriniń biryńǵaı
tarıftik-biliktilik anyqtamalyǵy (50-shyǵarylym)
1-bólim. Jalpy erejeler
1. Jumysshylardyń jumystary men kásipteriniń biryńǵaı tarıftik biliktilik anyqtamalyǵy (budan ári - BTBA) (50-shyǵarylym) «Balyq jáne teńiz ónimderin aýlaý jáne óńdeý» bóliminen turady.
2. Jumys razrıadtary eńbek jaǵdaılary eskerilmeı (eńbek kúrdeliligine áser etetin jáne oryndaýshynyń biliktiligine qoıylatyn talapty kúsheıtetin ekstremaldy jaǵdaılardy qospaǵanda), olardyń kúrdeliligine qaraı belgilendi.
3. Árbir kásiptiń tarıftik-biliktilik sıpattamasynyń eki bólimi bar. «Jumys sıpattamasy» bólimi jumysshy oryndaı alýǵa tıis jumystar sıpattamasynan turady.
4. Tarıftik-biliktilik sıpattamada jumysshy kásibiniń osy razrıady úshin úlgi bolatyn jumystar tizbesi beriledi. Bul tizbede jumysshy isteı alatyn jáne isteýge tıis barlyq jumystar kórsetilmeıdi. Qajet bolǵan jaǵdaıda jumys berýshi olardy oryndaý kúrdeliligi boıynsha tıisti razrıadtaǵy jumysshylar kásipteriniń tarıftik-biliktilik sıpattamasyndaǵy tizbege sáıkes keletin ereksheligin eskerip, jumystardyń qosymsha tizbesin jasaı alady.
5. «Bilýge tıis» bóliminde jumysshynyń arnaıy bilimine, sondaı-aq jumysshy qoldanýǵa tıis nusqaýlyqtar, basqa da nusqaý materıaldary, ádister men quraldar erejelerin bilýge qatysty qoıylatyn negizgi talaptardy qamtıdy.
6. «Bilýge tıis» degen bólimde jazylǵan teorııalyq jáne praktıkalyq bilimine qoıylatyn talaptarmen qatar, jumysshy: eńbekti qorǵaý, óndiristik sanıtarııa jáne órtke qarsy qaýipsizdik erejeleri men normalaryn; jeke qorǵaný quraldaryn paıdalaný erejesin; oryndalatyn jumys (qyzmetter) sapasyna, jumys ornynda eńbekti utymdy uıymdastyrýǵa qoıylatyn talaptardy; aqaýlyq túrleri men onyń aldyn alý jáne joıý tásilderin; óndiristik sıgnalızasııany bilýge tıis.
7. Neǵurlym joǵary biliktiligi bar jumysshy óziniń tarıftik-biliktilik sıpattamasynda kórsetilgen jumystardan basqa, anaǵurlym tómen biliktiligi bar jumysshylardyń tarıftik-biliktilik sıpattamasynda kórsetilgen jumystardy oryndaı bilýge tıis, sondaı-aq osy kásiptiń anaǵurlym tómen razrıadtaǵy jumysshylary basqara bilýge tıis. Osyǵan oraı, ádette, anaǵurlym tómen razrıadtaǵy kásipterdiń tarıftik-biliktilik sıpattamasynda kórsetilgen jumystar neǵurlym joǵary razrıadtar sıpattamasynda kórsetilmeıdi.
8. Qyzmetkerdiń eńbek qyzmetin rastaıtyn qujattardy toltyrǵan kezde, sondaı-aq tarıftik razrıadty ózgertken kezde onyń kásibiniń ataýy BTBA-ǵa sáıkes jazylady.
9. Tarıftik-biliktilik sıpattamalary, erekshe eskertilgen jaǵdaılardan basqa, osy bólimderde kórsetilgen óndirister men jumys túrleri bar uıymdardyń menshik nysanyna jáne uıymdyq-quqyqtyq nysanyna qaramastan, olardaǵy jumysshylardyń jumystaryn tarıfıkasııalaǵan jáne biliktilik razrıadtaryn belgilegen kezde mindetti bolyp tabylady.
10. Qoldanylýǵa yńǵaıly bolý maqsatynda, BTBA-da alfavıttik kórsetkish qosymshada kózdelgen, onda jumysshylar kásipteriniń ataýlary, razrıadtardyń dıapazondary jáne betterdiń nómirlenýi qarastyrylǵan.
11. «Balyq jáne teńiz ónimderin aýlaý jáne óńdeý» bóliminde qarastyrylǵan jumysshy kásipteri ataýlarynyń, olardyń BTBA shyǵarylymy boıynsha qoldanystaǵy ataýlary kórsetilgen tizbesi 2004 jylǵy redaksııasynda berilgen.
2-bólim. Balyq jáne teńiz ó
nimderin aýlaý jáne óńdeý
1. Balyq maıyn óndirý apparatshysy
Paragraf 1. Balyq maıyn óndirý apparatshysy, 4-razrıad
12. Jumys sıpattamasy:
baýyrdy gıdrolızdeý, maıdy súzý, maıdy dárýmendendirý jáne maıdy ýltrakúlgin sáýlemen sáýlelendirý tehnologııalyq prosessin mehanıkalandyrylǵan tásilmen júrgizý;
avtomatıka quraldary men baqylaý-ólsheý aspaptarynyń kómegimen maıdy gıdrolızdeý, dárýmendendirý jáne sáýlelendirý tehnologııalyq rejımderin oryndaý;
jabdyqtar men mehanızmderdiń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etý;
synamalardy irikteý jáne ónimniń sapasyn baqylaý;
qajetti qujattamany júrgizý.
13. Bilýge tıis:
shıkizattyń fızıkalyq-hımııalyq qasıetteri;
baýyrdy gıdrolızdeý, maıdy súzý, dárýmendendirý jáne ýltrakúlgin sáýlemen sáýlelendirý tehnologııalyq prosessiniń rejımi men parametrleri;
ónimniń sapasyna qoıylatyn talaptar;
qoldanylatyn jabdyqtar men apparatýranyń qurylysy men paıdalaný erejesi;
synamalardy taldaý jáne irikteý ádistemesi.
2. Pat óndirý apparatshysy
Paragraf 1. Pat óndirý apparatshysy, 2-razrıad
14. Jumys sıpattamasy:
birtekti massa bolǵanǵa deıin belgili bir qatynasta nıtrolaktaǵy taza gýanıtti aǵash qalaqpen qolmen aralastyrý arqyly injý pat jasaý:
shıki gýanına qatty sý aǵynymen qapshyq súzgide jýý;
patty bankalarǵa, flıagalarǵa ólsheı otyryp, salý;
qabyrshyqtardy bóshkeler men jáshikterde tuzdaý.
15. Bilýge tıis:
gýanın men nıtrolaktyń belgilengen mólsherlemesi;
patty ydysta ólsheý jáne orap salý.
Paragraf 2. Pat óndirý apparatshysy, 3-razrıad
16. Jumys sıpattamasy:
kerosınniń nemese lıgroınniń kómegimen aralastyrǵyshy bar rotorlyq-aralastyrý apparatynda balyqtyń qabyrshaǵynan gýanındi alý prosessin júrgizý;
tundyrǵyshtarǵa quıǵan kezde sýspenzııany súzý;
ventıldiń kómegimen kerosındegi nemese benzındegi gýanın sýspenzııasynyń separatorǵa jiberilýin retteý;
kerosın nemese benzın sýspenzııadan gýanındi ár túrli júıeli separatorda qysym, temperatýra parametrlerin saqtaı otyryp, aıyrý prosessin júrgizý;
rotorlyq-aralastyrý apparatyn, separatordy, aralastyrǵyshty basqarý;
injý paty bar bankalardy jabý mashınasymen jabý.
17. Bilýge tıis:
balyqtyń qabyrshaǵynan gýanındi alý prosessiniń tehnologııalyq shemasy men rejımi;
shıkizat pen suıyqtyqty sýspenzııalaýshy gýanınniń fızıkalyq-hımııalyq qasıetteri;
qoldanylatyn jabdyqtyń qurylysy men paıdalaný erejesi;
óndiriletin jartylaı daıyn ónimniń sapasyna qoıylatyn talaptar.
Paragraf 3. Pat óndirý apparatshysy, 4-razrıad
18. Jumys sıpattamasy:
injý patty tolyq tehnologııalyq shema boıynsha alý prosessin júrgizý;
zerthanada belgilengen ara qatynasta sý, pepsın, sirke sýy qyshqylyn qosa otyryp, gýanındi fermentteý prosessin júrgizý;
gıdrolızdiń belgilengen rejımin oryndaýdy qamtamasyz etý jáne syrttaı baqylaý arqyly gýanındi fermentteýdiń aıaqtalǵanyn anyqtaý;
ortanyń qyshqyldyǵyn udaıy teksere otyryp, qyshqyldyǵyn anyqtaý úshin gýanındi sýmen jýý;
aıyrylǵan gýanındi esepke alýdy júrgizý
19. Bilýge tıis:
pat alý prosessiniń tehnologııalyq shemasymen rejımi;
ındıkatorlardyń kómegimen ortanyń reaksııasyn aıqyndaý ádisi;
qoldanylatyn jabdyqtyń qurylysy men paıdalaný erejesi;
jartylaı daıyn ónimder men daıyn ónimderdiń fızıkalyq-hımııalyq jáne bakterıologııalyq qasıetteri jáne olardyń sapasyna qoıylatyn talaptar;
aıyrylǵan gýanındi esepke alý formasy.
3. Aýlaý quraldaryn jasaý
Paragraf 1. Aýlaý quraldaryn jasaý, 1-razrıad
20. Jumys sıpattamasy:
aýlaýdyń tor jáne arqandy quraldaryn jasaý jáne jóndeýge baılanysty qarapaıym operasııalardy oryndaý;
tor jaımanyń jıekterin jıyratyn jipti kesý;
arqandy kesý, qosý;
takelajdaǵannan keıin torly jaımany kesý, toqý;
qaltqy men súńgýir júgin alý, kesý, baılaýyn sheshý, olardy jaramdylyq dárejesine qaraı suryptaý;
quraldy keskennen keıin arqandy túıinder men jipten tazalaý;
qaltqy men súńgýir júginen juqa jipterdi alyp tastaý;
aýlaý quraldarynyń bólikterin sabyna bekitý;
ınege qolmen jip, baý oraý.
21. Bilýge tıis:
arqandy kesý, qosý, takelajdaǵannan keıin torly jaımany sógý tásilderi men erejesi;
olardy aýlaý quralynan alǵannan keıin qaltqy men súńgýir júgin jaramdylyq dárejesine qaraı suryptaý erejesi.
Paragraf 2. Aýlaý quraldaryn jasaý, 2-razrıad
22. Jumys sıpattamasy:
tik buryshty tor jaımany jip pen baıdan qolmen toqý;
tik buryshty tor jaımany arqandap baılap nemese olardy mashınada tigip uıashyqtarǵa qosý;
deldiń j
ıekterin qalpyna keltirý, túzetý;
tor jaımany arqan boıynsha bólý;
tor jaımany jóndeý;
tik buryshty tor jaımanyń aqaýly jerlerin kesý, jyrtylǵan uıashyqtaryn baılaý arqyly qalpyna keltirý;
aqaýly quraldy aýystyrý;
ınelikti jippen, baýmen ıne oraǵysh mashınanyń kómegimen oraý;
týnes aýlaýǵa arnalǵan qabattyń bólikterine arnalǵan daıyndamany sıntetıkalyq jip pen bolat qanattan jasaý, belgilengen ólshemdi daıyndamaǵa qajetti metall jáne polıhlorvınıl tútikterdi kesý, daıyndamany qylaýdan tazartý;
býhtalardy, ósimdikti jáne sıntetıkalyq arqan men baýlardy qaıta basý, oramyn jazý, oraýyn ashý; qajetti ólshemdi ósimdikti jáne sıntetıkalyq arqan men baýlardy qolmen tartý, ólsheý, kesý (shabý); shyǵyp ketken ushtaryn bekitý jáne daıyndamany býhtaǵa oraý;
tor jaımanyń baılamyn, deldiń baılaýyn jazý; jóndeýge túsken aýlaýdyń tor quraldaryn ashý;
aýlaý quraldaryn takelajdaý;
baılamdy oraý matasymen qaptaý;
tor quraldardy jóndeý úshin olardy ilgishke ilý jáne jóndegennen keıin túsirý;
aýlaýdyń tor quraldaryn qolmen jáne mehanızmderdiń kómegimen oraý;
aýlaýdyń aǵash-qańqa quraldaryn jasaý jáne jóndeý úshin materıaldar daıyndaý: shanyshqy, shybyq (tal), ilmek, tral klıacha, venterge arnalǵan katel, merej;
aýlaýdyń aǵash-qańqa quraldaryn tekserý jáne jóndeý sıpatyn aıqyndaý, jóndeýge qajetti materıaldardy tańdaý, aýlaý quraldaryn quraldardyń kómegimen qolmen jóndeý, búlingen bólshekterdi alyp tastaý jáne aýystyrý.
23. Bilýge tıis:
aýlaý quraldaryn jasaý jáne jóndeý kezinde qoldanylatyn materıaldardyń túrleri jáne olardyń sapasyna qoıylatyn;
arqan, baý, tor jaımanyń oramasyn jazý erejesi men tásilderi;
tor jaımany baılanystyrý jáne biriktirý tásilderi, týnes aýlaýǵa arnalǵan qabattyń baý bólikterin biriktirý;
baılamdar men tor jaımany biriktirýdiń sapasyna qoıylatyn talaptar;
aýlaý quraldaryn jóndeýdiń erejeleri men tásilderi jáne olardy jóndeý sapasyna qoıylatyn talaptar;
qoldanylatyn mehanızmder men quraldardyń qurylysy men olardy paıdalaný erejesi;
aýlaý quraldaryn ilgishterge ilý jáne ilmekterden alý tásilderi.
Paragraf 3. Aýlaý quraldaryn jasaý, 3-razrıad
24. Jumys sıpattamasy:
«Gerkýles» tıpti arqannyń qurastyrylǵan túrlerinen, bolat qanat pen arqannan qanattyq buıymdardy (takelajdardy) jasaý kezinde operasııalardy oryndaý: qaıta basý, qajetti ólshemdi býhtalardyń oraýyn jazý, kanatty ólsheý jáne qolmen kesý (shabý), qurastyrylǵan, bolat qanat pen arqandy balqytý;
ósimdik jáne sıntetıkalyq qanattan nemese baýdan arqan buıymdaryn (takelaj) jasaý kezinde operasııalardy oryndaý: qajetti ólshemdi qanat nemese baýdy mehanızmderdiń kómegimen ólsheý, órý arqyly, qanatty uzarta otyryp, ogon jasaý, ýaqytsha jáne turaqty tańba salý, ósimdik jáne sıntetıkalyq qanattan kranes, júk torlar (parashıýt), mat pen saǵa jasaý;
torkózdi, baý, qanat pen arqandy sozý jáne kerý;
qarmaq (ózi ustaıtyn) quraldar; penoplast pen basqa materıaldan stanokta nemese qolmen aýlaýǵa arnalǵan jabdyqtar, súńgýir júkti, qaltqy, býı jasaý;
katelde, venterge arnalǵan aǵash qursaýda, merejde qulyp kesý;
súńgýir júktiń, kýhtyldiń delin jáne basqa jabdyqtardy jeke-jeke qaptaý, jippen, tral ıirme jibimen, baýmen baılaý, oraý;
tik buryshty qalypty aýlaý quraldarynyń jeke bólikterin qolmen jipten nemese baýdan órý;
uıashyqtardy esepteý jáne ólsheý;
tik buryshty qalypty aýlaý quraldarynyń jeke bólikterin qolmen pishý;
arqandy shyǵyrmen bekitý jáne kerý;
tor jaıma men arqanǵa kúrdeli jóndeý júrgizý;
kózderin órý arqyly, fıgýraly jamaýlarmen jamaý jáne mashınamen baılaý arqyly kúrdeli qalypty tor jaımanyń búlingen jerlerin qalpyna keltirý;
toǵyspa qanatty nemese baýlardy ishinara almastyrý;
kúrdeli aýlaý quraldarynyń jóndelgen jekelegen bólikterin biriktirý jáne uıashyqtar jasaý jáne olardy tańbalaý;
týnes aýlaýǵa arnalǵan qabatty qurastyrý kezinde metall jáne polıhlorvınıl tútikti aralyq tizginge jáne ilmektiń tizginine ornalastyrý;
arnaıy aspap pen ólsheý quraldarynyń kómegimen aralyq tizginnen jáne ilmektiń tizgininen ogon jasaý;
ogonnyń metall tútikterin qysqysh preste qysý;
metall bólikterdi maılaý;
týnes aýlaýǵa arnalǵan qabattyń jekelegen bólikterin qurastyrý sapasyn baqylaý;
týnes aýlaýǵa arnalǵan qabattyń sebetteri men bólikterin býhtaǵa, býma etip, baılam etip oraý;
quraldyń kómegimen qolmen syzbalar men úlgiler boıynsha aǵash-karkas quraldaryn jasaý;
aýlaýdyń shybyqty quraldaryn órý jáne jekelegen bólikterin del
