Keńes Odaǵynyń Batyry, zapastaǵy gvardııa polkovnıgi, KSRO Ǵylym akademııasynyń akademıgi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Málik Ǵabdýllınniń Aqmola oblysyndaǵy Zerendi aýdanynyń Qoısalǵan aýylynda dúnıege kelgendigin kóziqaraqty jalpaq jurttyń bári biledi. Batyr Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezindegi qanqasap maıdanda eren erligimen aty ańyzǵa aınalǵan panfılovshylar dıvızııasynyń quramynda Máskeý qalasyn qorǵaýǵa qatysty. 1943 jyly 30 qańtarda Málik Ǵabdýllınge «Lenın» ordenin jáne «Altyn Juldyz» medalin tapsyrýmen qatar, Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi. Asylynda, jerlesimiz Málik Ǵabdýllın eki joǵary ataq – Batyr ári akademık ataǵyn alǵan jalǵyz tulǵa. Maıdandaǵy erligi óz aldyna, 1956 jyly KSRO Pedagogıka Ǵylymdary akademııasynyń tolyq múshesi bolyp saılandy.
Málik Ǵabdýllın – maıdan dalasyndaǵy qarýlastarynyń esimin máńgi ólmes tarıh betinde qaldyrǵan, jan alyp, jan berisken qııan-keski soǵys oqıǵalarynyń tolyq hronologııasyn jazǵan, tabıǵat syılaǵan darynynyń arqasynda doktor, professor, akademık ǵylymı dárejeleriniń asqaraly shyńyna shyqqan talant ıesi. Gýmanızm men azamattyqtyń ádemi úlgisi bolyp tabylatyn qazaq halqynyń tanymal uly úsh márte KSRO Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty bolyp saılanǵan, pedagogterdiń tálimgeri atanǵan memleket qaıratkeri.
Búgingi zamanda osyndaı tamasha tulǵanyń maıdandaǵy erligi men beıbit zamandaǵy ǵylymǵa qosqan surapyl eńbegin nasıhattaý keıingi urpaq úshin paryz.
– Kezinde Parlamenti Senatynyń depýtaty bolyp júrgen kezimde 2012 jyldan 2015 jylǵa deıin dańqty jerlesimiz Málik Ǵabdýllın muralaryn keńinen nasıhattaý, keıingi urpaqqa úlgi etý tóńireginde birneshe depýtattyq saýal joldadym, – deıdi Parlament Senatynyń V-VI shaqyrylymyndaǵy depýtaty, jazýshy-dramatýrg Jabal Erǵalıev, – bul oraıda birshama oılar júzege asyryldy. Máselen, Málik Ǵabdýllınniń on tomdyq tańdamaly shyǵarmalary jaryq kórdi. Kókshetaý qalasynyń ortalyǵynda, kórneki jerde Mákeńniń eskertkishi boı kóterip, qala jurtshylyǵy men qonaqtarynyń erlikke taǵzym etetin ornyna aınaldy. Endigi bir másele – oblys ortalyǵyndaǵy tehnıkalyq ınstıtýtqa biregeı tulǵanyń esimin berý. Eger oıymyz ońynan oralsa, jas urpaqqa áskerı-patrıottyq tárbıe beretin, jastardyń boıyna otansúıgishtik sezim darytatyn, olardyń boıyndaǵy elge, jerge degen mahabbat otyn mazdatatyn mańyzdy da mazmundy is bolar edi. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasyn júzege asyrý aıasynda Ishki ister mınıstrligi Tótenshe jaǵdaılar komıtetiniń Kókshetaý tehnıkalyq ınstıtýty men oblystyq mádenıet basqarmasy, Málik Ǵabdýllın murajaıy ujymy birlesip ótkizgen «Ǵalym Málik Ǵabdýllın jáne jańa qazaqstandyq patrıotızm» atty birinshi respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııada osyndaı usynys aıtylǵan bolatyn.
Birinshi respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııasynyń plenarlyq jáne seksııalyq jumystardy qorytyndylaı kele, qarar qabyldanǵan. Úkimet janyndaǵy onomastıka komıssııasyna usynylatyn tarıhı tulǵalar tizimine Keńes Odaǵynyń Batyry Málik Ǵabdýllınniń esimin kirgizý men ózgerister engizýge usynys berilip, Keńes Odaǵynyń Batyry Málik Ǵabdýllındi ulyqtaý maqsatynda Ishki ister mınıstrligi Tótenshe jaǵdaılar komıtetiniń Kókshetaý tehnıkalyq ınstıtýtyna Málik Ǵabdýllınniń esimin berý týraly Ishki ister mınıstrligine qoldaý hat joldanǵan. Odan keıin de tıisti oryndarǵa el tilegin arqalaǵan qanshama ótinish hattar toǵytylǵan.
Mine, osydan beri úsh jyl ýaqyt ótti. Másele áli sheshimin tabar emes. Degenmen batyr esimin ulyqtaý sharalary atalmysh ınstıtýtta júrgizilýde jáne keń kólemdi, tyńǵylyqty qolǵa alynýda. Er Máliktiń esimi ár kýrsanttyń júreginen oryn taýyp, izgi nuryn shashyp tur.
–Tehnıkalyq ınstıtýtta batyr babamyz týraly kórkem ádebıetter men ǵylymı týyndylardy oqytý arqyly bolashaq ofıserlerdiń kókiregin rýhanı baılyqpen kóriktendirip, olardyń boılaryna erlik pen órliktiń, batyrlyqtyń bastaý kózi sanalatyn balaýsa sezimderdi sińirýdemiz, – deıdi ınstıtýt bastyǵynyń ǵylymı jumys boıynsha orynbasary, polkovnık Kendebaı Raıymbekov, – batyrdyń týǵan kúni eskertkishine gúl shoǵyn qoıamyz, murajaıyna baryp erlik dástúrlerimen tanysyp, ǵylymdaǵy ushan-teńiz eńbeginiń tálimin uǵamyz. Instıtýttyń ózinde er Máliktiń erligi úlgi shashý úshin «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda «Jas ofıserge keńes» jobasy ázirlengen. Keńes Odaǵynyń Batyry Málik Ǵabdýllınniń «Surapyl jyldar» kitabyndaǵy materıaldar negizinde bul kúnde qanatty sózderge aınalǵan oı túıinderi jınaqtalyp otyr. Máselen, keńes paraqshasynda «Shyndyq qandaı qatal bolsa da, oǵan ashyq qaraý qajet», «Urys bastalmas buryn qorqý – bul merziminen buryn jeńilý», «Ár adamnyń boryshy – joldasyn qaıǵyda qaldyrmaý» tárizdi bolashaq ofıserlerge temirqazyqtaı aınymas jol silteıtin, astarynda atan túıege júk bolar parasat túıini somdalǵan sózderi jazylǵan.
Osylaısha ınstıtýtta er Máliktiń erligin keıingi urpaqqa nasıhattaý jáne sol arqyly boılaryna izgi qasıetterdi damytý barysynda ulan-ǵaıyr jumys atqarylýda. Instıtýtta Keńes Odaǵynyń Batyry Málik Ǵabdýllınge arnalǵan «Batyr – taǵdyr, ǵylymı – ǵumyr» atty ǵylymı-tanymdyq semınar ótkizilipti. Atalǵan is-sharanyń qorytyndysy boıynsha ınstıtýt oqytýshylary men kýrsanttary batyr jaıly tolyq maǵlumat ala kele, ózderiniń oqý oryndaryna er Máliktiń esimin berý týraly biraýyzdan pikir bildirgen.
Jas tolqyn ǵana emes, el aqsaqaldary, ardagerler de bul máseleni qos qolyn kóterip qoldap otyr.
– Oblystaǵy 112 myń ardager, onyń ishindegi 39 Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń qatysýshylary men múgedekteri Keńes Odaǵynyń Batyry, KSRO Pedagogıka ǵylymdarynyń akademıgi Málik Ǵabdýllınniń esimin tehnıkalyq ınstıtýtqa berýge ótinish bildiredi dep aıtýǵa tolyq bolady, – deıdi oblystyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Ǵosman Tóleǵul.
Sóz sońyn shıyryp aıtqanda, batyr esimi elimizdegi eshbir joǵary oqý ornyna berilmegen. Ras, kóshe, aýyl attary bar. О́zderiniń qyzmet barysyndaǵy is-áreketimen únemi qaýip-qaterdiń ishinde júretin tehnıkalyq ınstıtýt sarbazdary ózderiniń oqý ornyndaǵy Alashtyń biregeı tulǵasynyń esimimen atalatynyn maqtanysh tutyp, erlik mektebinde oqysa, eldik te nyǵaıa túspes pe?! Úsh jylǵa sozylǵan usynystyń sáti Jeńistiń 75 jyldyǵy qarsańynda soqsa, barsha ultjandy azamattardyń kókiregin qýanysh kerneri sózsiz. Bul bir shyn mánindegi aq túıeniń qarny jarylǵan kún bolar edi.
Aqmola oblysy
