Rýhanııat • 01 Mamyr, 2020

Halqymyzdyń kúshi birliginde!

38 retkórsetildi

Elimiz úshin 2020 jyldyń Qazaqstan halqy Assambleıasynyń quryl­ǵa­nyna jáne Qazaqstan halqynyń bir­ligi kúnin atap ótý týraly Jarlyqqa qol qoıylǵanyna 25 jyl tolýyna baılanysty sımvoldyq máni zor. Bul oqıǵalar bir-birimen óte tyǵyz baılanysty. О́ıtkeni olar Qazaqstanda turatyn barlyq etnos­tardyń birligin, dostyǵyn, senim­di­ligin, ózara qurmetin nyǵaıtýǵa negiz­delgen.

Ortalyq Azııanyń qaq ortasynda ornalasqan Qazaqstan mádenıeti men tarıhy baı el. Orta ǵasyrlarda Uly Jibek joly Qazaqstan aýmaǵy arqyly ótken. Orda bazar (Ulytaý), Otyrar, Saıram, Túrkistan, Saraıshyq sııaqty qalalar mádenıetter men órkenıetterdiń toǵysqan jeri boldy.

Alǵashqy Qazaq memleketiniń tarıhy 1465 jyldan bastalady. Ol kezde Qazaq handyǵy Altyn Orda muragerleriniń biri retinde quryldy.

Bizdiń ata-babalarymyz jerimizdi saqtap, ony keńeıte bildi. Bul óz kezeginde bizdi kórshilerimizben tatý-tátti ómir súrýge mindettedi.

Elbasynyń bastamasymen 1995 jyl­dyń 1 naýryzynda azamattyq qoǵam­nyń biregeı ınstıtýty retinde Qazaqstan halqy Assambleıasy quryldy. Bul qadam elimizde turatyn barlyq etnostardyń quqyqtary men mindetteriniń teń ekenin rastaıdy.

Sonymen birge Assambleıa qazaq­standyq qoǵamnyń ózindik erek­sheligin, mádenı, etnostyq, tildik jáne dinı ártúrlilikke negiz­delgen ulttyq ortaq múddeni aıǵaq­taıdy. Munyń ózeginde árbir qazaq­standyqtyń qandaıda bir etnosqa jata­tynyna qaramastan táýelsiz memle­ke­timizdiń josparly jáne údemeli damýy­­­na óz úlesin qosyp, bolashaǵyn bizdiń elimizben baılanystyrý múddesi tur.

Egemendi memleketimizdiń zama­naýı damýy úshin ulttyq máselelerdi she­shý, quqyqtyq qatynastardy retteý erek­she mańyzdy. Qazaqstan halqy As­sam­b­leıasy etnosaralyq tatýlyqty, qo­ǵam­­dyq kelisimdi nyǵaıtý úshin medıasııa rásimderin qoldanady. Qazaqstan – ultara­lyq qatynastardy retteýdiń ózindik mode­lin tapqan el. Eldegi beıbitshilik pen etnosaralyq dostyqty nasıhattaý, ony elge túsindirý, sonyń negizinde qoǵamdyq pi­kirdi qalyptastyrý – Qazaqstan da­mýynyń basty kepili. Bizdiń elimizde ult­­tyq máselelerdi ǵylymı turǵyda sheshý – ultaralyq kelisimniń mańyzdy jetis­tikterdiń biri bolyp tabylady.

Birlik kúni memleketimizdiń ıgilikteri barsha qazaqstandyqtarǵa, barlyq etnos­tar­­ǵa ortaq ekeni anyq ańǵarylady. Kók­­temniń sońǵy aıynyń alǵashqy kúnin erekshe atap ótý dástúri ejelgi dáýir­ler­den jalǵasyp keledi. О́zderińiz bile­tindeı, osydan 3 myń jyl buryn ejel­gi Italııanyń turǵyndary jer men qu­nar­ly­lyqtyń qojaıyny Maııa qu­daıyna syıynǵan. Onyń qurmetine kók­tem­niń sońǵy aıy «Maı» dep ataldy. Al onyń birinshi kúninde saltanatty jıyn­dar men merekeler uıymdastyrylǵan.

Keńes Odaǵynda 1 mamyr 1917 jyldan bastap jumysshylardyń halyqaralyq yntymaqtastyq kúni retinde resmı memlekettik merekege aınaldy. Elimizde bul mereke Qazaqstan halqynyń birligi kúni retinde 1996 jyldan bastap toılanyp keledi. О́ıtkeni 1995 jyldyń
18 qazanynda Elbasy N.Á.Nazarbaev 1 mamyrdy Qazaqstan halqynyń birligi kúni retinde belgilegen Jarlyqqa qol qoıdy.

Ulttar arasyndaǵy dostyq pen tatýlyq – el birliginiń kepili. 1 mamyr merekesi halyqtar dostyǵy men yntymaqtastyq rýhyna toly. Halyqtar dostyǵy qazirgi qoǵam damýynyń qozǵaýshy kúshine aınaldy.

Bizge qashanda tózimdilikke negiz­del­gen adamgershilik qasıet qajet. Tole­rant­tylyq degenimiz – bul basqalarǵa degen qarapaıym tózimdilik qana emes, sonymen qatar olardyń jeke basy men bostandyǵyna degen qurmet, bul basqa etnos, din ókilderine, barlyq sanattaǵy jáne kez kelgen jastaǵy adamdarǵa degen qurmet. Olardy baqyt, ádildik, beı­bit­shilik, tatýlyq úshin kúresý tilegi birik­ti­redi.

1 mamyr, bul – Qazaqstandy meken­deı­tin barlyq etnostardy biriktire túsetin, ári qaraı beıbit qatar ómir súrý úshin «Biz – qazaqstandyqtarmyz!» degen urandy negiz etken etnosaralyq baýyrlastyq jáne dinaralyq kelisim merekesi.

 

Marat ÁBSEMETOV,

tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor

Sońǵy jańalyqtar

Jigittiń jaqsysy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar