Tanym • 01 Mamyr, 2020

Nıet bolsa, til úırený qıyn emes

53 retkórsetildi

Qazaqstannyń qaı azamatyn bolsyn, shetelde qazaq dep qabyldaıtyny ras. Jaqynda osylaı sózin sabaqtaǵan Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev osy jerde turyp jatqan halyq, etnostyq toptar shyndap kelgende bir ult bolyp sanalatynyn aıtty. Al birtutas ult bolý úshin til birligin nyǵaıtýdyń mańyzy zor. Bul rette memlekettik tildiń ultaralyq qarym-qatynas tili retinde ornyǵýyna úles qosyp júrgen túrli etnos ókilderi bar. Olardyń birqataryn sózge tartyp, saýaldama júrgizgende bári biraýyzdan nıet bolsa, memlekettik tildi meńgerýdiń qıyndyǵy joq ekenin alǵa tartty.

Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»

Rýsalına Prıakına:

– Men Taraz qalasyndaǵy №22 orta mektepten túlep ushtym. Oqýshy kezimde qazaq tiliniń mu­ǵalimi Shakızat Meıir­bek­qyzy qazaq tiline degen qyzy­ǵý­shylyǵymdy oıatty. Sodan mem­lekettik tildi meńgerýge tal­pynyp, Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» romanyn eki tilde qatar oqydym. Qazaq tilin bil­ge­nimniń arqasynda birqatar baı­qaýda júldeli oryn alyp, tipti respýblıkalyq baıqaýda da top jardym. Keıin bul jetistikterim eki birdeı ýnıversıtettiń grantyn utyp alýyma septigin tıgizdi. Qazir M.H.Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıtetinde «Mádenıettaný» mamandyǵy boıynsha bilim alyp jatyrmyn. Qazaqstanda turatyn barlyq azamat memlekettik tildi bilý arqyly elge úlken qurmetpen qaraýy qajet. Bul – izgilikti qoǵamnyń bir sıpaty.

Iýrıı Mıhýlıa:

– Qaraǵandy qalasynda tura­myn. Jastaıymnan qazaq bala­larmen dos bolyp óstim. Bul meniń qazaq tilinde emin-erkin sóı­lep ketýime úlken kómek boldy. Osy elde kún keshken árbir azamat Otanǵa degen mahabbatyn, súıispenshiligin memlekettik tildi qurmetteý arqyly tanytýy kerek. Sondyqtan qazaqstandyqtardyń bári qazaq tilin bilýge mindetti. Barlyq is-shara, jınalys memlekettik tilde júrgiziletin bolsa, onyń mártebesi odan sa­ıyn asqaqtap, qazaq tiline de­­gen qajettilik arta túser edi dep oı­­laımyn. «Damýdyń joly – birlikte, tabystyń joly – tir­lik­te» degendeı, eńbegimizdiń janýy ortaq úıimizdi beıbitshilik besigindeı baǵalaýymyzǵa baılanysty. Basty qundylyǵymyz – yntymaǵymyz.

Samıra Abdýllaeva:

– 1998 jyly otbasymyzben Ázerbaıjannan Qazaqstanǵa kóship keldik. Alǵash ret Aqtaý qalasyna kememen kelgen edik. Bul kemeli kósh sińlim ekeýmizdi erekshe shattyqqa bólep, umy­tyl­mastaı bolyp esimizde qaldy. Sóıtip teńizdiń arǵy jaǵyna ótip, kıeli Mańǵystaý jerine qonystandyq. Jaratqan ıe osy jerden dám buıyrtypty. Qazaqtar bizge qonaqjaılyq kórsetip, jyly shyraı tanytyp  qarsy aldy. Qazaq halqymen tilimiz, dinimiz, salt-dástúrimiz uqsas ekenin, tamyrymyz bir ekenin memlekettik tildi úırený bary­syn­da ǵana túsindim, sezine tústim. Osy jerde turyp jat­qan­dyqtan qazaq tilin úıre­nemin dep maqsat qoıdym. Ár sózdi sińirgen saıyn qazaq tiliniń óte baı til ekenin uǵyna bastadym. Rasynda, memlekettik til – qazaqstandyqtardyń birligin bekitetin úlken qural. Halyqtyń tatý-tátti tirligimiz baıandy bolýy úshin memlekettik tildiń rólin kúsheıtý kerek.

Rýslana Hvan:

– Men qazir Oral qalasyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde «Kitaphana isi» mamandyǵy boıynsha qazaq tilinde oqyp jatyrmyn. Qazaqstanda turyp jatqandyqtan memlekettik tildi bilý mindetim dep sanadym. Osy elde tirshilik etip, bilim alyp jatqanyma óte qýanyshtymyn. Elimizdiń bolashaǵy jarqyn bolýy úshin jastar qashanda aýyzbirlikte jumys isteýge yntaly bolýy kerek. El jastary bir-birimizdi jete túsinisip, etene aralasaýymyz úshin bir tilde, memlekettik tilde qarym-qatynas ornatýymyz mańyzdy. Sonda ǵana birligimiz nyǵaıyp, Otan aldyndaǵy jaýapkershiligimiz artady. Til birligi tatýlyq, dostyq sııaqty ortaq baılyǵymyzdyń baıan­dy bolýyna qyzmet etedi.

Vıktorııa Tregýbova:

– Men 1998 jyly Reseıdiń Ýlıanovsk oblysynda dúnıege keldim. 2000 jyly otbasymyzban Qazaqstanǵa qonys aýdarǵanbyz. Jambyl oblysy Moıynqum aýdany Ulanbel aýylynda óstim. Anam – osy aýyldyń týmasy. Ol mektep bitirgen soń bilim qýyp Reseıge barǵan. Sonda oqyp júrip ákemmen tanysyp, shańyraq kóterdi. Arada alty jyldaı ótkende anam ákeme týǵan jerin kórsetkisi kelip, bizdi Qazaqstanǵa alyp keldi. Ákeme osy jerdiń tabıǵaty, halqynyń keń peıili unaǵany sonshalyq, biz Reseıge qaıta oralmadyq. Men Reseıde týsam da, Qazaqstandy Otanym dep bilemin. Sebebi osy jerde óstim, bilim aldym, eńbek etip jatyrmyn. Bárimiz elimizdiń memlekettik tilin bilip, órkendeýine qyzmet etýimiz kerek dep sanaımyn. Bul bizdiń birligimizdi kúsheıte túsedi.

 

Jazyp alǵan

Orynbek О́TEMURAT,

«Egemen Qazaqstan»

 

Sońǵy jańalyqtar

Júzdegen turǵynǵa jumys tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 12:44

Qaraǵandy: Tarıh taǵylymyna taǵzym

Aımaqtar • Búgin, 10:15

Ǵataýlın qalaı halyq jaýy boldy?

Tarıh • Búgin, 10:00

Aýylda sport kesheni salynýda

Aımaqtar • Búgin, 09:28

QHL qyrkúıekte bastalady

Sport • Búgin, 08:09

Resmı shara bir jylǵa shegerildi

Sport • Búgin, 08:04

Stadıonǵa barýǵa ruqsat

Sport • Búgin, 07:45

Dala folklorynyń antologııasy

Rýhanııat • Búgin, 07:23

Jyr-dastandar – jańa formatta

О́ner • Búgin, 07:20

Sýret. О́zgeris. Qubylys

Rýhanııat • Búgin, 07:17

Baqyttyń berik bosaǵasy

Rýhanııat • Búgin, 07:13

Jańatastyq jas sheberler

Aımaqtar • Búgin, 07:09

Júıeli jumys jeńiske jetkizedi

Aımaqtar • Búgin, 07:08

Iz qaldyrǵan iri tulǵa

Qoǵam • Búgin, 07:06

Uqsas jańalyqtar