Ákem Ajdar Bakın – Pavlodar oblysy, Maı aýdany Maıtúbek mekeniniń týmasy. Ákesi, meniń atam Byqııa Boıaýbaıtegi Arshaly óńirinde (qazirgi Maı ólkesi) 12 myń jylqy bitken, asa nesibeli yrzyqty baı, ádiletti bı bolǵan eken. Ákem Ajdar da zerektigimen 16 jasynda Aıǵyrjol bolysynda (qazirgi Maı aýdany) bolystyqqa saılanypty. Keıinnen bilim qýyp, Semeıde medreseni bitirip, Semeı pedýchılıshesin syrttaı oqyǵan. Sodan 1928-1930 jyldary Kırov sovhozynda (qazirgi Malaısary aýyly) mektep ashqan. Qazaq balalarynyń tııanaqty bilim alýyna qamqorlyq jasap, alǵashqy mekteptiń uıymdastyrý jumysyna aıanbaı eńbek sińirgen jáne dırektory bolǵan.
1932-1937 qýǵyn-súrgin jyldarynda kámpeskege ushyrap, Zaısan túrmesine qamalǵan atamyzdy bosatyp alý maqsatymen otbasyn Taýly Altaı ólkesi Turatty degen seloǵa kóshirip, qonystanady. Turattyda da mektep ashyp, ustazdyq qyzmetin jalǵastyrypty.
Ákesin túrmeden bosatyp alyp, Novosibir oblysynyń Berdsk qalasyna qonys aýdarady. Ol jerde ata-analarynan aıyrylyp qalǵan, bosyp júrgen qazaq balalaryn jınap, jergilikti ókimet oryndarymen kelisip, mektep-ınternat ashady.
Zobalań, qıynshylyqqa toly jyldarda baıyppen, sabyrmen ár balaǵa erekshe kóńil bólip, olardyń árqaısysy men taǵdyryna qatty mán bergen. Olardy ómirge qanattandyryp ushyrý ákeı úshin úlken maqsat bolǵan eken. Týǵan ákesindeı bolǵan ustazdaryn saǵynyshpen eske alar shákirtteriniń estelikteri – sonyń aıǵaǵy.
Soǵys bastalǵanda otbasyn elge jetkizip, týǵan elinen óz erkimen soǵysqa attanady. 1942 jyly Reseıdiń Orlov oblysy derevnıalaryn azat etý shaıqasynda baılanys rotasynyń aǵa telefonısi bolyp barlaý is-áreketine qatynasady. 1943 jyly aqpanda sol oblystyń Grıaznoe derevnıasyn azat etýde, nemistiń pýlemet, mınometten jaýǵan oqtyń astymen júrip, jaýdyń birneshe baılanys júıesin isten shyǵarady. Sóıtip óz bólimshesiniń shabýylǵa shyǵýyna yqpal etken. Sol erligi úshin 137-atqyshtar dıvızııasynyń 409-atqyshtar polki buıryǵymen Ajdar Bakın «Áskerı qyzmeti úshin» medalimen marapattalǵan.
1943 jyldyń 23 shildesinde sol jerdegi Nerých ózeninen ótip, Stepanovka derevnıasyn azat etýde úlken erlik kórsetken. Aǵa serjant Ajdar Bakın jaýyngerlerge jiger berip, shabýylǵa bastaıdy. Jeke ózi 7 nemisti óltiredi. Transheıada nemistermen jekpe-jek urysta jaralansa da, ózenniń batys jaǵyn azat etýge qatysady. Sondaǵy kórsetken qaıtpas qaısarlyǵy men erligi úshin «Qyzyl Juldyz» ordenimen marapattalǵan. Maıdanda oq pen órttiń ortasynda júrip, týǵan elge, Otanǵa, aǵaıyndarǵa arnalǵan óleń shýmaqtary jeńiske degen senimdiligi, ómirge degen qushtarlyǵyn bildiredi.
Maıdannan elge oralǵan soń ákem Kırov sovhozyndaǵy (qazirgi Malaısary) ózi ashqan mekteptiń dırektory qyzmetin jalǵastyrdy. Eki jyldan keıin soǵysta alǵan jaraqatynyń saldarynan 47 jasynda dúnıeden ótti. Ol qysqa ómirin halqyna arnady. Urpaq tárbıelep, halyqty bilimge shaqyrǵan ustazdardyń biri. О́z ortasynyń, aýylynyń «Makarenkosy» atandy. Aty el aýyzynda qaldy.
Ákem Ajdardyń surapyl soǵystaǵy erligin aıta otyryp, keıingi urpaq bul Uly Jeńistiń, bizdiń tynysh baqytty ómirimizdiń ońaılyqpen kelmegenin eske alyp, bilip júrse eken degen oıdamyn.
Bahyt BAKINA,
ardager ustaz
Pavlodar
