Tarıh • 05 Mamyr, 2020

Ol kúnder umytylmaıdy!

12 retkórsetildi

Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń qaıǵy-qasiretin tartpaǵan otbasy bolǵan joq. Ár áýlette soǵystyń sheri bar. Ol eshqashan umytylmaq emes. Soǵys salǵan jaraqattyń saldarynan  bizdiń ákemiz de  dúnıeden erte ozdy.

 

Ákem Ajdar Bakın – Pavlodar oblysy, Maı aýdany Maıtúbek mekeniniń týmasy. Ákesi, meniń atam Byqııa Boıaýbaıtegi Arshaly óńirinde (qazirgi Maı ólkesi) 12 myń jylqy bitken, asa nesibeli yrzyqty baı, ádiletti bı bolǵan eken. Ákem Ajdar da ze­rektigimen 16 jasynda Aı­ǵyr­jol bolysynda  (qazirgi Maı aýdany) bolystyqqa saılanypty. Keıinnen bilim qýyp, Semeıde medreseni bitirip, Semeı pedýchılıshesin syrttaı oqyǵan. Sodan 1928-1930 jyldary Kırov sovhozynda (qazirgi Malaısary aýyly) mektep ashqan. Qazaq balalarynyń tııanaqty bilim alýyna qamqorlyq jasap, al­ǵashqy mekteptiń uıymdastyrý jumysyna aıanbaı eńbek sińirgen jáne dırektory bolǵan.

1932-1937 qýǵyn-súrgin jyldarynda kámpeskege ushyrap, Zaısan túrmesine qamalǵan atamyzdy bosatyp alý maqsatymen     otbasyn    Taýly Altaı ólkesi Turatty degen seloǵa kóshirip, qonystanady. Turattyda da mektep ashyp, ustazdyq qyzmetin jalǵastyrypty.

Ákesin túrmeden bosatyp alyp, Novosibir oblysynyń Berdsk qalasyna qonys aýdarady. Ol jerde ata-analarynan aıyrylyp qalǵan, bosyp júr­gen qazaq balalaryn jınap, jer­gilikti ókimet oryndarymen kelisip, mektep-ınternat ashady.

Zobalań, qıynshylyqqa toly jyldarda baıyppen, sabyrmen ár balaǵa erekshe kóńil bólip, olardyń árqaısysy men taǵdyryna qatty mán bergen. Olardy ómirge qanattandyryp ushyrý ákeı úshin úlken maqsat bolǵan eken. Týǵan ákesindeı bolǵan ustazdaryn saǵynyshpen eske alar shákirtteriniń este­likteri – sonyń aıǵaǵy.

Soǵys bastalǵanda otbasyn elge jetkizip, týǵan elinen óz erkimen soǵysqa attanady. 1942 jyly Reseıdiń Orlov oblysy derevnıalaryn azat etý shaıqasynda baılanys rotasynyń aǵa tele­fonısi bolyp barlaý is-áreketine qatynasady. 1943 jyly aqpanda sol oblystyń Grıaznoe derevnıasyn azat etýde, nemistiń pýlemet, mınometten jaýǵan oqtyń astymen júrip, jaýdyń birneshe baılanys júıesin isten shyǵarady. Sóıtip óz bólimshesiniń shabýyl­ǵa shyǵýyna yqpal etken. Sol erligi úshin 137-atqyshtar dı­vı­­zııasynyń 409-atqyshtar pol­ki buıryǵymen Ajdar Bakın «Áskerı qyzmeti úshin» meda­li­men marapattalǵan.

1943 jyldyń 23 shildesinde sol jerdegi Nerých ózeninen ótip, Stepanovka derevnıasyn azat etýde úlken erlik kórsetken. Aǵa serjant Ajdar Bakın jaýyngerlerge jiger berip, shabýylǵa bastaıdy. Jeke ózi 7 nemisti óltiredi. Transheıada nemistermen jekpe-jek urysta jaralansa da, ózenniń batys jaǵyn azat etýge qatysady. Sondaǵy kórsetken qaıtpas qaısarlyǵy men erligi úshin «Qyzyl Juldyz» ordenimen marapattalǵan. Maıdanda oq pen órttiń ortasynda júrip, tý­ǵan elge, Otanǵa, aǵaıyndarǵa arnal­ǵan óleń shýmaqtary jeńiske de­gen senim­diligi, ómirge degen qushtar­lyǵyn bildiredi.

Maıdannan elge oralǵan soń ákem Kırov sovhozyndaǵy (qazirgi Malaısary) ózi ashqan mekteptiń dırektory qyzmetin jalǵastyrdy. Eki jyldan keıin soǵysta alǵan jaraqatynyń saldarynan 47 jasynda dúnıeden ótti. Ol qysqa ómirin halqyna arnady. Urpaq tárbıelep,  halyqty bilimge shaqyrǵan us­tazdardyń biri. О́z ortasynyń, aýylynyń «Makarenkosy» atandy. Aty el aýyzynda qaldy.

Ákem Ajdardyń surapyl so­ǵystaǵy erligin aıta otyryp, keıingi urpaq bul Uly Jeńis­tiń, bizdiń tynysh baqytty ómirimizdiń ońaılyqpen kelme­genin eske alyp, bilip júrse eken degen oıdamyn.

 

Bahyt BAKINA,

ardager ustaz

 

Pavlodar

 

 

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Aqmolada joldar jóndeledi

Aımaqtar • Búgin, 09:12

Esilde 45 otbasy baspanaly bolady

Aımaqtar • Búgin, 09:10

«Qazarhıv» basqarmasy qajet

Rýhanııat • Búgin, 08:10

Kaka «Qaıratpen» birge

Fýtbol • Búgin, 08:04

Mamyq-maýsym

Rýhanııat • Búgin, 07:57

Zańdy qaıta qaraý kerek

Saıasat • Búgin, 07:48

Mańyzdy sheshim

Pikir • Búgin, 07:43

Úńgir (úshtaǵan)

Ádebıet • Búgin, 07:17

«Oqyǵan azamattyń» derti...

Ádebıet • Búgin, 07:15

Zulmattyń zardaby aýyr tıdi

Tarıh • Búgin, 07:10

Tarıhtyń taǵylymyna taǵzym

Tarıh • Búgin, 07:07

Endi sol zulmattar qaıtalanbasyn!

Pikir • Búgin, 07:00

Tramp býnkerge tyǵyldy

Álem • Búgin, 06:57

Temirtaýda qazaq baspasózi joq

Qoǵam • Búgin, 06:54

Ár aýyl­dyń óz «Groz­nyıy» bolǵan

Rýhanııat • Búgin, 06:50

Syrdaǵy egin sýsyz qalýy múmkin

Ekologııa • Búgin, 06:48

Uqsas jańalyqtar