Tarıh • 05 Mamyr, 2020

Túrkistan legıonynyń emblemasy

99 retkórsetildi

Ekinshi dúnıejúzilik soǵys tarıhyndaǵy eleýli oqıǵanyń biri  - Túrkistan legıonynyń qurylýy. Kóptegen tarıhshylar atalmysh legıon 1942 jyldyń shilde aıynda paıda boldy degendi aıtady.

Bul taqyrtyp boıynsha arhıvtik derekter negizinde zertteý júrgizgen jýrnalıst, ulttyq qaýipsizdik salasynyń ardageri Amantaı Ǵazızuly, tipti soǵys bastalmaı turyp, ıaǵnı 1941 jyly 16 ma­myr kúni  nemister bolashaqta qolǵa túse­tin keńestik tutqyndarǵa ne isteý jaıly úkim shy­ǵa­ryp qoıǵan. Osy qujatta: bol­­shevızmmen ýlanǵan keńestik tut­­qyndarǵa qatań kózqaras qolda­nylsyn; sonyń ishinde azıattarǵa tipti qatańdyq kórsetilsin degen bab bolǵanyn aıtady.

Joǵarydaǵy qujatqa negizdelgen qatań kózqarastyń kesirinen 1941 jyldyń kúzinde Polsha lagerlerinde tutqynǵa túsken 132 myńdaı azıattardyń 1942 jyldyń kókteminde 22 myńy ǵana tiri qalsa, sol sııaqty Chenstohova (Czestohowa) lagerinde 1941 jyldyń kúzinde tutqynǵa túsken 32 myńǵa jýyq túrkistandyqtardyń 1942 jyldyń kókteminde 262-si ǵana tiri qalǵan eken. Bul fashısterdiń azıattarǵa asa meıirimsiz qatal saıasat ustanǵandyǵynyń aıǵaǵy.

«Osyndaı qıyndyqqa tap bolǵan azıattar aman qalýdyń amalyn oılap nemister tarapynan jasaqtalǵan «Túrkistan legıony» qataryna kirýge májbúr bolǵan» dep jazypty jýrnalıst Dosan Baımolda myrza. Bul quramǵa – óz­bek, qazaq, túrikmen, qyrǵyz, be­lýj, duńǵan, ıran tektester, qash­ǵar­lyqtar, shunǵandar, taranshy uıǵyrlar jáne shyǵys tatarlary tartylǵany jaıly bilemiz.

Osy jaýyngerlerge ózderi tilin biletin keńestik qarý-jaraq berilip,  ústerine nemis áskeriniń formasy kıgizilip, jeńiniń oń jaǵyna «Allah bız bılan» («Alla bizben birge») degen jazý bádizdelip, Hoja Ahmet Iаsaýı mavzoleıiniń sýreti salynǵan, onyń astyna «TURKISTAN» dep tańbalanǵan emblema (Amantaı Káken «Juldyz» jýrnaly, 2008 jyl, qyrkúıek) taqqan eken.

Sońǵy jańalyqtar

Júzdegen turǵynǵa jumys tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 12:44

Qaraǵandy: Tarıh taǵylymyna taǵzym

Aımaqtar • Búgin, 10:15

Ǵataýlın qalaı halyq jaýy boldy?

Tarıh • Búgin, 10:00

Aýylda sport kesheni salynýda

Aımaqtar • Búgin, 09:28

QHL qyrkúıekte bastalady

Sport • Búgin, 08:09

Resmı shara bir jylǵa shegerildi

Sport • Búgin, 08:04

Stadıonǵa barýǵa ruqsat

Sport • Búgin, 07:45

Dala folklorynyń antologııasy

Rýhanııat • Búgin, 07:23

Jyr-dastandar – jańa formatta

О́ner • Búgin, 07:20

Sýret. О́zgeris. Qubylys

Rýhanııat • Búgin, 07:17

Baqyttyń berik bosaǵasy

Rýhanııat • Búgin, 07:13

Jańatastyq jas sheberler

Aımaqtar • Búgin, 07:09

Júıeli jumys jeńiske jetkizedi

Aımaqtar • Búgin, 07:08

Iz qaldyrǵan iri tulǵa

Qoǵam • Búgin, 07:06

Uqsas jańalyqtar