Oral qalasynda Kapýstın Iаr jáne Azǵyr polıgondarynyń ekologııalyq jaǵdaıy men ekologııalyq zalalyn anyqtaıtyn respýblıkalyq komıssııanyń kóshpeli otyrysy ótkizildi. Oǵan Qorshaǵan ortany qorǵaý vıse-mınıstri, atalmysh komıssııanyń tóraǵasy Bektas Muhamedjanov tóraǵalyq etti. Onda Kapýstın Iаr jáne Azǵyr áskerı polıgondarynyń áseri aımaǵyndaǵy ekologııalyq jaǵdaılar jónindegi máseleler qaraldy.
Oral qalasynda Kapýstın Iаr jáne Azǵyr polıgondarynyń ekologııalyq jaǵdaıy men ekologııalyq zalalyn anyqtaıtyn respýblıkalyq komıssııanyń kóshpeli otyrysy ótkizildi. Oǵan Qorshaǵan ortany qorǵaý vıse-mınıstri, atalmysh komıssııanyń tóraǵasy Bektas Muhamedjanov tóraǵalyq etti. Onda Kapýstın Iаr jáne Azǵyr áskerı polıgondarynyń áseri aımaǵyndaǵy ekologııalyq jaǵdaılar jónindegi máseleler qaraldy.
Atalǵan polıgondarǵa jaqyn ornalasqan oblystyń Aqjaıyq, Bókeı ordasy, Jánibek, Jańaqala, Qaztalov jáne Qaratóbe aýdandarynda 150 myńnan astam halyq turady. Synaq alańdaryndaǵy jarylystar men áskerı synaqtardyń qorshaǵan ortaǵa jáne jergilikti halyqtyń densaýlyǵyna keri áser etkeni anyq.
Muny anyqtaý maqsatynda polıgondarǵa jaqyn ornalasqan aýdandarǵa 1994 jyldan 2005 jylǵa deıin 13 ǵylymı-zertteý jumystary júrgizildi. Sońǵy ret 2005 jyly 6 aýdandaǵy ekologııalyq jaǵdaıdy anyqtaý úshin ǵylymı-zertteý jumystary júrgizildi. Alaıda másele túpkilikti sheshimin tapqan joq.
О́ıtkeni, aýdandardyń turǵyndary keshendi medısınalyq tekserýden ótkizilmedi. Sondyqtan 2008 jyly Elbasy óńirimizge kelgen saparynan keıin Úkimetke osy aýdandardyń ekologııalyq jaǵdaıyn zertteý jóninde bergen tapsyrmasy boıynsha qurylǵan komıssııa osyndaı keshendi tekseris ótkizetin aýdandardy, olardyń radıýsyn anyqtaýy kerek. Osy maqsatta respýblıkalyq komıssııa aımaqtardyń turǵyndarymen, basshylyǵymen kezdesip, onyń qorytyndylarymen tıisti bıýdjettik baǵdarlamalarǵa engizý úshin qarjynyń mólsherin anyqtap, Úkimettiń aldyna másele etip qoıýdy kózdeıdi.
Oblys ákiminiń orynbasary Serik Súleımenniń aıtýynsha, jyl saıyn bala kezden jáne 18 jasqa deıingi múgedekterge memlekettik járdemaqylarǵa qosymsha jergilikti bıýdjetten 121,5 mln. teńge shamasynda járdemaqylar tólenýde. Jańaqalada medısınalyq ońaltý ortalyǵy salyndy, jyl saıyn onda 1500-deı adam medısınalyq-saýyqtyrý kómegin alýda. Sońǵy jyldary osy aýdandardyń 13 eldi mekenine gaz jetkizildi, 13 eldi mekenge sý qubyry tartyldy.
Chapaev-Jańaqala, Oral-Qaztalov baǵytyndaǵy jol qurylystary bastaldy. Sondaı-aq, ol bul aımaqtyń turǵyndary polıgon zardabynan góri áleýmettik damý máselelerine kóbirek alańdaıtynyn atap kórsetti. Aımaqtarda aýyz sý jetispeıdi. Zertteý boıynsha sýdyń sapasy nasharlyǵy, quramynda aýyr metaldardyń kóptigi anyqtalǵan. Sýdyń tapshylyǵyna baılanysty osy aımaqtarda halyqtyń, janýarlar men qustardyń ómir súrý jaǵdaılarynyń nasharlaýy, jerdiń shólge aınalý qaýpi artýda. Saryózen jáne Qaraózen ózenderine Edilden kóktemgi aǵyn sý alý úshin Reseı Federasııasyna jyl saıyn 820 mıllıon teńge shamasynda qarajat tólenedi.
Jol sapasy da ótkir máselelerdiń biri, oblystaǵy 517 eldi mekenderdiń 62-sinde nemese 12%-ynda qatty jamylǵyly joldar bolsa, Bókeı ordasy, Qaratóbe aýdandarynda ondaı da joq. Bul máselelerdiń birqatary oblystyq, memlekettik salalyq damý baǵdarlamalaryna engizildi. Serik Kenjetaıuly baǵdarlamalardy iske asyrý barysynda áskerı polıgonnan zardap shekken aımaqtarǵa qatysty jobalardy birinshi kezekte qaraýdy usyndy.
«Naryn» qoǵamdyq qozǵalysynyń jetekshisi Káken Kóbeısinov synaq zardaptaryn anyqtaý baǵytynda júrgizilgen zertteý jumystary jaıynda áńgimelep, onyń qorytyndy materıaldaryn respýblıkalyq komıssııa tóraǵasyna tabys etti. Sóıleýshilerdiń birqatary tabıǵatta radıasııalyq zııandy zattardyń 60-70 jyl boıyna saqtalýy múmkin emes degen de pikir aıtty.
Alaıda, bul aýmaqtardaǵy adamdardyń aýrýlyǵy, múgedekter sany men balalar óliminiń kórsetkishteri respýblıkalyq deńgeımen salystyrǵanda joǵary. Solaı bolǵanmen qoldanystaǵy materıaldar Kapýstın Iаr, Azǵyr ıadrolyq synaq polıgondarynyń zııandy áseriniń kólemin naqty anyqtaý úshin jetkiliksiz.
«Polıgondar mańyndaǵy aýdandardy zilzala apatty aımaǵy dep taný durys emes. О́ıtkeni, aımaqtardy ekolog
