Bergen – alady, ekken – orady

Elbasy Qyzylorda oblysyna sapary kezinde kúrish sharýashylyǵyna qatysty naqty tapsyrmalar berdi. Máselen, aımaqta kúrish óndirý barysynda áli kúnge burynǵy tehnologııalardyń qoldanylatynyn aıtty. Kúrishtiń ózindik quny nelikten qymbat ekenine de toqtaldy. Osyǵan sáıkes sharýashylyqta jańa tehnologııalardy paıdalaný kerektigin eskertti.

Elbasy Qyzylorda oblysyna sapary kezinde kúrish sharýashylyǵyna qatysty naqty tapsyrmalar berdi. Máselen, aımaqta kúrish óndirý barysynda áli kúnge burynǵy tehnologııalardyń qoldanylatynyn aıtty. Kúrishtiń ózindik quny nelikten qymbat ekenine de toqtaldy. Osyǵan sáıkes sharýashylyqta jańa tehnologııalardy paıdalaný kerektigin eskertti.

Jalpy, aımaqta 19 iri, 24 orta, 328 shaǵyn sharýashylyqtar egin egip jatyr. Árıne, olardyń bar­ly­ǵy óz jumystarynda zamana je­tistikterin qoldanyp ja­tyr desek, ábestik bolar edi. Degenmen, olar­dyń arasynda da soń­ǵy teh­no­logııalardyń ıgiligin kó­r­ip jatqandar jetkilikti. So­lar­dyń biri – «Maǵjan jáne K»­­ jaýapkershiligi shekteýli se­riktestigi.

Bıyl atalǵan seriktestik 4826 gek­tar alqapqa dán septi. Egin táýir shyqty. О́nimdiligi de jaman emes. Osy kúnderi kúrish orylyp bolyp qaldy. Sharýashylyq gektarynan 65 sentnerden ónim jınap jatyr. Salystyrmaly túrde aıtar bolsaq, bul buǵan deıingi naýqandardan joǵary. Jyl saıyn kúrishtiń molynan orylyp jatqanyna qolymyzdaǵy derekter kýá. Aıtalyq, 2008 jyly gektarynan 54 sentnerden ónim alǵan eken. Odan beri jyl saıyn nátıje artyp otyrǵan. Al onyń birneshe sebebi bar. Endi osyǵan toqtalaıyq. Eń aldymen, jerge egiletin tuqym durys bolýy kerek. Kóptegen sharýashylyqtar murty synǵan, qabyǵy arshylǵan, qurt jegen tuqymdy sebetini jasyryn emes. Mundaı tuqymnan jóni túzý ónimniń alynbasy belgili. Onyń syrtynda tuqymdyq kúrishti óńdeıtin qural-jabdyqtyń bári derlik keńestik kezeńnen kele jatqan, ábden eskirgen dúnıeler. Bol­masa, arzan baǵaǵa satyp alyn­ǵan sapasy asa myqty deý­ge kelmeıtin jabdyqtar. Al ol kúrishti kúrmekten tolyq aıyr­maıdy. Biz aıtyp otyrǵan seriktestik Naǵı Ilııasov aýylynda tuqym óńdeıtin zaýyt saldy. Arnaıy Germanııadan ákelingen «Petkus GmbH» kompanııasynyń qondyrǵysy barlyq zamanaýı talaptarǵa saı keledi. Zaýyttaǵy jabdyqtardyń «mıy» bar ma dersiń? Taza, sapaly ónim beretin tuqymdy bir bólek shyǵarady. Al ónim bermeıtin, biraq paıdalanýǵa bolatyn kúrishterdi bólektep tastaıdy. Taǵy bir jaǵynan kúrmekterdi arshyp alady. Bir sózben aıtqanda, sapaly dúnıe ekeni kózge birden túsedi. Tazalanǵan árbir tuqymdyq kúrishtiń kelisinde ári ketkende bes-aq kúrmek bolady. Eski zaýytta tazalanatyn kúrishte 20-30 kúrmekke deıin jetedi eken. Aıyrmasy aıtpasa da tú­si­nikti. Zaýyt saǵatyna 5 tonna tuqymdyq kúrishti óńdeı alady. Kúnine 100 tonna tuqymdy en­tik­peı daıyn­daıdy. Sonda bul – ob­lysqa qajetti kúrishtiń jarty­syn daıyn­dap berýge jaraıdy de­gen sóz. Qysqasy, «Maǵjan jáne K» seriktestigi taza tuqymdy óz­de­ri ǵana paıdalanyp otyrǵan joq, ózge sharýashylyqtarǵa da da­ıyn­­dap berip jatyr. Aıtpaqshy, sharýashylyq sońǵy 5 jylda «Iаntar», «Lıder», «Fısht», «Anaıt» sekildi kúrish sortta­ryn jersindirgen.

Osy kúni Re­seı­diń «Baldo», «Osmanchık», «Vık­torııa», «Dıamant», ózbek­stan­dyq «Gúl­ja­hon», «Sıtora», «Is­tıkbol» jáne «Istıklol» sorttary bizdiń jerge laıyq­talyp jatyr.

Odan keıingi áńgime bitik shyq­qan kúrishti oryp alýda. Kombaın durys bolmasa, daıyn turǵan ónimdi ysyrap qylý ońaı. Bul rette mekeme muhıttyń arǵy jaǵynan arnaıy tehnıkalar aldyrǵan. Búginde egistiktegi qyzý naýqannyń ortasynda júrgen «John Deere» kombaındary men traktorlary sózimizdiń dáleli. Sonymen qatar, ataqty «Enıseı» kombaındarynyń sońǵy úlgidegi tehnıkalary da kóptep alynǵan. Qysqasy, shyqqan kúrishti ónimge aınaldyratyn tehnıkasy saqadaı-saı.

Orylǵan kúrishti tazalaý da erekshe mánge ıe. Bul rette Koreıadan, Qytaıdan, Germanııadan jetkizilgen úsh zaýyt toqtaýsyz jumys istep tur. Mekeme qara kúrishti tazalaıtyn alǵashqy zaýytty 2008 jyly ornatqan eken. Ol saǵatyna 25 tonna ónim beretin bolǵan. Arada eki jyl ótkende qytaılyq qurylǵyny qondyrady. Ol saǵatyna 60 tonna qara kúrishti tazalaı alady. Byltyr germanııalyq kompanııanyń jabdyǵyn ákelgen. Munyń qýaty surapyl eken. Bir saǵatta 150 tonnaǵa deıin ónim