Saıasat • 21 Mamyr, 2020

Mıtıngter týraly zańnyń tıimdi tustary kóp

26 retkórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń halyqqa arnaǵan Joldaýynda Qazaqstannyń mıtıngter týraly zańnamasyn jetildirý týraly tapsyrma bergen bolatyn. Búginde «Qazaqstan Respýblıkasynda beıbit jınalystardy uıymdastyrý jáne ótkizý tártibi týraly» zań jobasy qyzý talqylanyp jatyr.

Depýtattar talqysyna túsken bul jobada qandaı artyqshylyq bar? Osy máselege toqtalǵym keledi. О́tken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldary elimiz egemendikke qol jetkizdi. Alaıda jetpis jyldan astam ýaqyt totalıtarlyq júıeniń taptaýrynymen júrgen, erkindikke endi ǵana boı úıretken jas memleket úshin birden baltalasa buzylmaıtyn zań shyǵarý ońaı bolǵan joq. Olardyń qatarynda osy mıtıngter týraly zańnama da bar. Iаǵnı osyǵan deıingi zańda mıtıng pen sherýlerge, pıketterge tıisti memlekettik organdardyń ruqsatyn alyp baryp qana shyǵýǵa bolatyn edi. Tipti sol mıtıngterdi uıymdastyrýshynyń da, qatysýshynyń da quqyǵy kórsetilmedi. Al talqylaýǵa túsip jatqan zańnyń jańa nusqasynda aldyńǵy qatarly damyǵan eýropalyq elderdiń tájirıbesi eskerilip otyr.

Osylaısha burynǵy zańda kór­se­tilgendeı memlekettik organdardan ruqsat alýdyń keregi joq. Tek qandaı da bir beıbit jıynnyń ótkiziletini týraly habarlama jasaý qajet. Ár azamat óziniń pikirin, narazylyǵyn bildirý úshin, mıtıngke shyǵyp, beıbit jıyndarǵa qatysa alady. Alaıda belgili bir tártip te bolýy kerek. Uıymdastyrylatyn jıynnyń ne mıtıng, ne sherý, ne bolmasa pıket ekenin, onyń negizgi taqyrybyn, oǵan qatysatyn adamdardyń sanyn aıqyndap alý qajet. Beıbit jıyndy ótkizýge bel býǵan taraptyń jaýapty tulǵasy, jıynnyń taqyryby men oǵan qatysýshylardyń sany mindetti túrde habarlanýy tıis. Nege? Sebebi dinı ekstremıstik uıymdardyń, toptardyń, bir jynystylardyń sherýleri men mıtıngterine jol berýge bolmaıdy dep sanaımyn.

Bul degenimiz bir ǵana jıynǵa qatysýshylardyń ǵana emes, oǵan qatyspaıtyn, jıyn aınalasyndaǵy adamdardyń quqyǵyn qorǵaý degen sóz. Turǵyndardyń bir jaqqa bara jatqan avtobýsyn, jeńil kóligin toqtatyp qoımaý úshin jasalady bul qadam. Sondyqtan qandaı da bir mıtıngter men sherýlerge, pıketterge qatysqysy kelmegen, qatyspaıtyn turǵyndardyń quqyǵy buzylmaýy, kedergi kelmeýi úshin de mundaı beıbit jıyndardy ótkizýge qala ortalyqtarynan arnaıy oryndar belgilenbek. Bul da durys. Sebebi osy aıtylǵan jıyndar kez kelgen oryndarda ótkiziletin bolsa turǵyndardyń qalypty ómiri buzylyp, dańǵyldar men joldardy jabýǵa týra keledi. Tártip saqshylary men jedel járdem, BAQ ókilderin shaqyrýdyń qajettiligi paıda bolady. Al eger zańda kórsetilgendeı naqty bir orny bolsa, uıymdastyrýshylar tarapynan habarlama kelisimen barlyq kerek adamdar sol orynnan tabylar edi. Sondyqtan talqylanyp jatqan bul zań jobasynyń bereri mol degen pikirdemin.

 

Serik AQYLBAI,

Qazaqstan Zańgerler odaǵynyń tóraǵasy

Sońǵy jańalyqtar

Kaka «Qaıratpen» birge

Fýtbol • Búgin, 08:04

Mamyq-maýsym

Rýhanııat • Búgin, 07:57

Zańdy qaıta qaraý kerek

Saıasat • Búgin, 07:48

Mańyzdy sheshim

Pikir • Búgin, 07:43

Táýelsizdik – eń qymbat qundylyq

Saıasat • Búgin, 07:37

Keleshegin kóre biletin el

Pikir • Búgin, 07:30

Olqylyqtardyń ornyn toltyrýǵa serpin beredi

Rýhanııat • Búgin, 07:25

Úńgir (úshtaǵan)

Ádebıet • Búgin, 07:17

«Oqyǵan azamattyń» derti...

Ádebıet • Búgin, 07:15

Zulmattyń zardaby aýyr tıdi

Tarıh • Búgin, 07:10

Tarıhtyń taǵylymyna taǵzym

Tarıh • Búgin, 07:07

Endi sol zulmattar qaıtalanbasyn!

Pikir • Búgin, 07:00

Tramp býnkerge tyǵyldy

Álem • Búgin, 06:57

Temirtaýda qazaq baspasózi joq

Qoǵam • Búgin, 06:54

«Qazarhıv» basqarmasy qajet

Rýhanııat • Búgin, 06:52

Qazaqtyń qadirli edi qarııasy

Rýhanııat • Búgin, 06:50

Syrdaǵy eginniń sýsyz qalý qaýpi bar

Ekologııa • Búgin, 06:48

Maýsym shildede jalǵasady

Sport • Búgin, 06:40

Jarys sátsiz bastaldy

Tennıs • Búgin, 06:40

Uqsas jańalyqtar