Tanym • 05 Maýsym, 2020

Múftııat ýaǵyzdardy nazarǵa alyp, saraptaýdan ótkiz­ge­ni jón

63 ret kórsetildi

«Jigittikte jannan kesh te is qyl, ólseń, ólesiń. О́lmeseń, kisi bolasyń» degen eskiden kele jatqan sóz bar. Sonysymen babalar urpaǵyna taǵdyryma jazǵany sol dep buǵa bermeı, is qyl, eńbek et deıdi. Al qazaqtyń baǵyna bergen dana, ýáli sózdi Máshhúr Júsip «Bireý kedeı bolsa: «Qudaı kedeı qyldy». Bireý jaman bolsa: «Qudaı jaman qyldy. «Bireý nadan bolsa: «Qaıtsin, Qudaı nadan qyldy» deý, mundaı sózder Qudaıdy jamandaǵan bolady. Ne tapsa árkim óz pıǵylynan, óz kásibinen tappaq. Qudaı eshkimdi zorlyqpen kedeı qylmaıdy, eshkimdi zorlyqpen jaman qylmaıdy, eshkimdi zorlyqpen nadan qylmaıdy. Qudaı bermeıtuǵyn sarań emes, saqtaı almaıtyn osal emes. Ne kemshilik bolsa, pendeniń óz peıilinen, óz osaldyǵynan», degen oı aıtady.

Bul qazirgi zamannyń tilimen aıtsaq, motıvasııa. Adamdy qareketke bastaý, taǵdyryna moıynsunyp qarap otyrmaýǵa shaqyratyn dúnıeler. Kóńilge alań kirgizetini, búginde adamǵa motıvasııa berýshilerdiń sany mo­laı­ǵan. Olar jas pen jasamysqa da tolassyz aqparat berýde. Ateıstik tárbıe alǵan adamdar dinı senim bostandyǵy berilgende dinge bet burdy. Sol jolda adasqany da, Haqtyń jolyna túskeni de bar. Qolaıyna jaqqan ýaǵyzdyń túr-túrin tyńdap jatqan jurtshylyqta qısap joq. Ilanbasańyz, Instagram, YouTube jelisindegi ýaǵyzshylardy qansha adam kóretinin qarap shyǵyńyz. Jetpis jyl ishinde qalanǵan irgetasy osal jurt «ony kórse ony saq, muny kórse muny saq» degendeı, áıteýir aýzynda Allasy bar adamdar ǵoı dep, bilmegenin bilsem degen kóńilmen peıilderin bere túrli ýaǵyzdy tyńdaıdy. Ýaǵyzdyń da ýaǵyzy, aıtýshynyń da astarly nıeti bar eken. Qazaq «qudaıdan qoryqpaǵannan qoryq» deıdi. Alaıda qudaıdan qorqýǵa úndeý degen pendeni myna dúnıedegi seniń kóretinińniń bútini – taǵdyrdan, tozaqqa túsip, otyna kúıesiń dep qorqyta berýge aınalyp bara jatqandaı kórinedi. Amalyń Allaǵa jaǵar bolsyn. Tirlik jasa, eńbek et, jolyn izde kásiptiń, bilimge, ǵylymǵa umtyl. Elińniń kádesine jara, qazirgi ýaqytta Otanyń úshin ne qajet, sony bilip jasaýǵa tyrys, sonda eki dúnıeniń nyǵmetine bólenesiń deıtinderge qaraǵanda tozaqtyń otymen qorqytýshylar kóbeıdi.

Teolog Muhıddın Isaulynyń myna bir oıy kóńil pernesin dóp basqan. «Din adamdardy qorqytý úshin emes, qaıta ómirge degen úmitin oıatý úshin, jan dúnıesin jylylyqqa bóleý úshin keledi. «Qatty-qatty sóıleseń musylman dinnen shyǵady» degen osy. «О́lesiń, qurısyń, tozaqqa tústiń sen, órtenesiń, janasyń, shaıan shaǵady, jylan shaǵady, aıdahar jutady, otta laýlap janasyń, Alla seni úıtip jiberedi, búıtip jiberedi» degen tolǵan ýaǵyzdar. Sodan tyńdap otyryp oılaımyn: «Sonda Alla adamdardy osylaı qorqytý úshin, otqa jaǵý úshin, azaptaý úshin jaratyp pa? Alla sonda zalym ba edi? Astapyralla! Sonda Allanyń qansha kúnáń bolsa da keshiremin degenin, meıirimi men raqymy ananyń balasyna degen raqymynan, meıiriminen áldeqaıda joǵary ekendigin qaıda qoıasyń? Áı, ýaǵyzshy molda! Sen myń ýaǵyz aıtyp, sol ýaǵyzyńnan júz myń adam dinge kelse, biraq bir adam ustap turǵan dininen bezetin bolsa, Allany zalym sanaıtyn bolsa onda seniń aqyretińniń qarań bolýyna jetip asady. Búkil jıǵanyń dalaǵa ketedi. Paıǵambarlar adamzatty shoshytý úshin kelgen joq. Dindi, ásirese ýaǵyzdy ǵalymdar emes, naǵyz taqýalar jáne aqyretke basyn tikkender aıtady. Aıta almaısyń ba, tynysh júrý kerek, neń bar aqyretińdi qorlap, eldi dinnen bezdirip, Alladan bezdirip», deıdi.

Iá, amalyńdy durystamaı, qareketińdi ıgilikke baǵyttamaı qudaıǵa kiná artý dinnen de bezdirip bara jatqandaı ma?

«Meniń Táńirim meni qulsyń demegen», arabqul emes, qazaq bolamyz, ol úshin Táńirge bet burýymyz kerek dep urandaýshylardyń shyǵýyna osyndaı zııandy ýaǵyzdardyń áseri kóp bolǵan tárizdi. Áleýmettik jeli­de jarııa­lan­ǵan jazbalardy ózgerissiz nazar­la­ryńyz­ǵa usynýdy jón sanadym.

«Qıyndyq osyny táńirshilik dástúrmen jerleýdi ashyq bastaýda, elge jarııa etip isteýde bolyp tur. Qostanaıda bir kisi eki ulyna aıtyp, ózin solaı jerletken. Endi ol jaqta 70-80% orys, basqa, tek kóńil aıtýǵa barǵandar, olarǵa báribir býddıst bolsań da. Al meshiti, ımamdar qaptaǵan jerde balasyna, týysyna tıisip, ólgen kúnnen bas­tap, zıratqa kirgizbeımiz dep shýyldaıdy múlimder», deıdi.

 Qazaq qashannan «Dúmshe molda din buzar» dep qaýip etedi. Zaıyrly memleket bolsaq ta, óskeleń urpaqqa baǵyttalar ýaǵyzdy Múftııattyń nazarǵa alyp, saraptaýdan ótkiz­ge­ni jón sııaqty. Áıtpegen kúnde júgimiz aýyp, jetemiz degen maqsat arman bolyp, orta jol­da qalýymyz ábden múmkin-aý.

 

Sońǵy jańalyqtar

Taraz qalasyna ystyq sý qashan beriledi?

Aımaqtar • Búgin, 15:14

Indetpen kúres jalǵasa beredi

Qoǵam • Búgin, 11:54

Atyraýǵa 470 túrli dári-dármek keldi

Aımaqtar • Búgin, 11:23

Búgin – Jalpyulttyq aza tutý kúni

Vıdeo • Búgin, 10:59

COVID-19-dan barlyǵy 375 adam qaıtys boldy

Koronavırýs • Búgin, 08:54

Shırek fınaldyń jerebesi tartyldy

Fýtbol • Búgin, 07:42

Alǵashqy qadam sátsiz bastaldy

Sport • Búgin, 07:38

Jaýapkershilik tanytaıyq

Pikir • Búgin, 07:35

Ekologııalyq bilim berý mańyzdy

Pikir • Búgin, 07:33

Tabıǵatty aıalaýǵa úıreteıik

Ekologııa • Búgin, 07:30

Otandyq óndiris kólemi artady

Medısına • Búgin, 07:19

Atyraýǵa jedel járdem kerek

Aımaqtar • Búgin, 07:13

Uqsas jańalyqtar