Kez kelgen urpaq uly ózenderden sytylyp shyqqan syzashyqtaı jeke saǵa, bólek arna boıymen óz jolyn izdeıdi. Kúre joldan bólingen dara soqpaqtaı óz súrleýin qalyptastyrady. О́z jolyn tabýǵa uzaq saparlarǵa attanady. Biraq qaıda baǵyt alsa da, qaı qıyrǵa jol shekse de, sol ózin ómir mektebine jetelep qosqan áke ósıetinen áste adaspaýǵa tyrysady.
Áke de óz kezeginde jolyn jalǵar urpaǵynyń ulaǵatty bolýyn qalaıdy. Aq paraqtaı perishte peıildiń adaspas temirqazyǵy ózi ekenin sezingen sátten bastap sol tulǵa jeke basyn qaıta tárbıeleýge kirisedi. Aǵylshyndardyń «Balańdy tárbıeleme, ózińdi tárbıele» dep kesip aıtýynda da ómirdiń osy bir qulamas qaǵıdasy jatsa kerek. Eń qyzyǵy, basynda «balam ózime tartsa eken» degen áke tilegi bara-bara basqasha sıpat ala bastaıdy. Asqar taý tilegi endi «osy balam neǵurlym ózime tartpasa eken, men basqan shoqty baspasa, men túsken orǵa túspese eken» degen tilekke aýady.
Zamanynyń zańǵar jazýshysy Muhtar Áýezov ult ákesi desek álbette qatelespes edik. Sol Muqań óziniń sońynan ergen qalamger baýyrlaryna arnap ósıet aıtady. Neǵurlym ózine uqsamaýyn tilep amanat tapsyrǵan jazýshy úsh jaıtqa erekshe toqtalady. Áke tilegindeı áýelgi sózi «Araqty áý basta em-dom úshin shyǵarǵan. Azdap ishseń – dárý, kóp ishseń – ý. Al qatań eskerterim, temekige jolama! Adam aǵzasyn arylmas dertke ushyratatyn kesirli keseldiń eń zııandysy. Bul bir» dep keledi.
Ekinshi tileginde jazýshy óte bir baǵa jetpes qundy zattyń ýaqyt ekenin qaperleıdi. Jáne sol qundynyń ata jaýy qumar oıyn dep ashyq aıtady. «Ol nemeń – ýaqytyńdy urlaýmen qosa dostaryńnan ajyratatyn zándeminiń ózi. О́ıtkeni utylsań – aqsha bolmaı, bere almaýyń múmkin. Utsań – qolma qol ala almaı, aralaryń sýysyp ketýi ǵajap emes. Sondyqtan qartadan aýlaq bol», deıdi qalamger áke!
«Úshinshiden, bizdiń jasaǵan qatelikterimizdi qaıtalamańdar. Joǵary oqý oryndarynda oqyp júrgenimizde qazaq qyzdary ortalaý mektepti de bitirmeıtin edi. Sodan ba «teń teńimen» degenge áýlekilenip, «qolymyz jetkenimiz» orys qyzyna, odan keıingilerimiz tatarǵa, basqa ult boıjetkenderine úılendik. Ulttyń ult bop uıytylýy besikten bastalaryna mán bermeppiz. Al ulttyń ulylyǵyn saqtaý úshin óz jurtyńnyń arýymen bas qosýdyń asa qajettigin kesh sezip, san soǵyp júrmiz» dep túıedi Áýezov áke!
Byltyr bas basylymnyń ǵasyrlyq toıyna arnalǵan eń qysqa áńgimeniń baıqaýy jarııalanyp, redaksııaǵa shyp-shymyr shedevrler túsip jatty. Sol shap-shaǵyn shyǵarmalardyń ishinde Ysqaqtyń Tilegeni degen avtordyń eń qysqa áńgimesi erekshe esimizde qalypty. Bir ǵana sóılemnen turatyn týyndy tómendegideı.
«Qaırylyp qarasa, balasy izin basyp kele jatyr eken, júrisin túzedi...». Boldy. Shyǵarmanyń basy da, aıaǵy da osy bir ǵana tarmaqta túıindelgen. Alaıda osynaý tas túıin támsildiń túbine úńilseń bir kitapqa júk bolatyn úıdeı másele qordalanyp aldyńa tógiledi.
Biz shynymen de izimizdi basyp kele jatqan jańa býynnyń jolyn túzeýge beıilmiz be? Álde hakim Abaı aıtqandaı:
«Ákesi men sheshesi balany ańdyr,
O da ózińdeı ıt bolsyn, azǵyr-azǵyr» dep ózimizden aınymaıtyn býynǵa jol nusqap baramyz ba?
Ult – bala, zııaly qaýym – áke. Jetektegen balańyz dittegen muratyna jańylmaı jetýin tileseńiz, siz de sońyńyzdaǵy izge izgilik nuryn kóbirek sebýdi qadaǵalańyz. Aınalyp kelgende, ózińizden óte týatyn bala tárbıeleý ózińizden basqa eshkimniń qolynda emes.
Jetegińizdegi jelkildegen jasqa jaýapty adam siz ǵanasyz!
