Ata-ananyń aıaly alaqany – balanyń ımmýnıteti

Eń aldymen eresekter bala­larǵa qoldy jıi jýý, kóp­shilik oryndarda min­detti túrde maska taǵý, sanı­taı­zerlerdi qoldaný sekildi vırýstan saqtanýdyń qarapaıym qaǵıdalaryn úıretýi tıis. Sodan soń kishkentaılar­dyń jaqsy tamaqtanýyna, taza júrýine mán berý kerek. Al ashyq alańdarda balalardy mas­ka taǵyp oınaýǵa májbúrleýdiń qajeti shamaly.  О́ıtkeni oıyn oınaǵanda bala sekirip, júgirip belsendiligin arttyrady, ondaıda maska keri áserin tıgizýi múmkin.

3 jastan joǵary balalarǵa vırýstan qalaı saqtanýǵa bolatynyn úıretetin ertegi nemese túrli tanymdyq kitapshalardy oqyp berýge bolady. Mysaly, UNICEF balalar qorynyń Qazaqstan­daǵy ókildigi jaqynda BUU-nyń IASC (Inter-Agency Standing Committee – Vedomstvoaralyq turaqty komıteti) gýmanıtarlyq seriktesi shyǵarǵan «Sen – meniń batyrymsyń» atty ertegisin qazaq­shaǵa aýdardy. Jal­py, juq­paly aýrýlardan saq­taný­­dyń keńesteri kór­setilgen kitap­sha­lardy elimizdiń ár óńirindegi em­hanalardan da tabýǵa bolady. 

Emizýli nárestesi bar ata-analarǵa aıtarym, 6 aıǵa deıin tek ana sútin emgen shaqa­laqtyń túrli aýrýlarǵa qarsy ımmýnıteti joǵary bolady. 6 aıdan soń ana sútimen birge qosymsha tamaqtardy ishkeni durys. Jalpy, ata-analarǵa aıtar taǵy bir keńesim dál osy ókpeniń qabynýyna alyp keletin COVID-19 kezinde balanyń tynys alý jıiligin jıi baqylap, sanap otyrý qajet. Aıtalyq týǵannan 2 aıǵa deıin sábıdiń tynys alý jıiligi 60-tan assa nemese 2 aıdan 1 jasqa deıingi nárestede 50-50-den joǵary bolsa, qabynýdyń alǵashqy belgisi baryn bilgen jón.

Elimizdegi statıstıkaǵa kóz júgirtsek, qaýipti indetti juq­tyr­ǵandardyń arasynda bala­lar sany az. О́ıtkeni kishken­taılardyń aǵzasy eresekter men jasy jetken jandarǵa qaraǵan­da, anatomııalyq ereksheligine qa­raı túrli tosyn jaıttarǵa, atap aıt­qanda, juqpaly aýrýlar­ǵa, qa­bynýǵa tózimdi keledi. Shyn­dyǵynda, búginde birshama bala koro­navırýstyń sımptomsyz túrin bastan ótkizip jatyr. Mun­daıda aýrýdy tek aǵzanyń vırýs­qa qarsy turý qabiletiniń kúshimen ǵana jeńip shyǵýǵa bolady. Al balanyń boıyndaǵy ımmýnıtet tek tazalyq, tamaq­taný, belsendilikpen ǵana emes, otbasyndaǵy jaqsy kóńil kúı­men de qalyptasatynyn, kúshe­ıetinin bilý kerek. Sebebi ata-ananyń aıaly alaqany – balanyń ımmýnıteti.

Nurhan MADALIQYZY,

Túrkistan oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy basshysynyń orynbasary, pedıatr