Qordaıdaǵy qıraǵan nysandar qalpyna keltirilýde

Atalǵan oqıǵa oryn alǵan soń Prezıdent Qordaı aýdanyna arnaıy kelip, jergilikti turǵyndarmen júzdesken-di. «Bolǵan qaıǵyly oqıǵa artta qalýy tıis. Aldaǵy ýaqytta tatý-tátti, túsinistikte birge ómir súremiz. Biz budan sabaq alýymyz kerek. Buryn-sońdy mundaı jaǵdaı bolǵan emes», degen Prezıdent sózi de kóptiń kóńiline demeý boldy. Sondaı-aq Qasym-Jomart Kemeluly Úkimettik komıssııa barlyq nysandy qaıta qalpyna keltirip, áleýmettik má­se­lelerdi sheshýmen aınalysatynyn aıtqan. Búginde Prezıdent ta­rapynan berilgen tapsyrmalar tıisinshe oryndalýda. Jergilikti turǵyndarǵa áleýmettik kómekter kórsetildi.

Eń ókinishtisi, Qordaı qaqty­ǵysy kezinde adam shyǵyny da­ boldy. 11 adam qaza tapty. Sonymen qatar aýdannyń Masanchı, Bular- batyr jáne Aýqatty aýyldarynda jappaı tóbeles saldarynan 65 nysan órtendi. Sonyń ishinde 39 turǵyn úı, 20 kommersııalyq jáne 6 sharýashylyq nysan bar. Sondaı-aq 47 jeńil avtokólik, 9 júk kóligi, 2 traktor jáne 4 tirkeme, barlyǵy 62 avtokólikke zalal kelgen. Bir aýdan úshin az shyǵyn emes. Búgingi tańda Qordaıdaǵy qıraǵan nysandar qaıta qalpyna keltirilýde. Túrli deńgeıde zardap shekken 103 nysannyń 71-i demeýshilik, 32-si óz qarajaty esebinen jón­­­deldi. Atalǵan jumystar «Nur-Nıet» qaıyrymdylyq qo­ryna túsken qarajat ese­binen jáne kásipkerlerdiń kó­me­gi­men atqaryldy. Alaıda janyp ketken 65 nysannyń 11-i zań­das­tyrylmaǵan bolyp shyqty. Sonyń ishinde 8 nysannyń quqyq belgileýshi qujattary joq bolsa, 3 nysan salynýy kezinde «qyzyl syzyq» normalaryn buzǵan. Aýdan ákimdiginiń málimetinshe, osyǵan baılanysty smetany qaıta esepteý jumystary júrgizilgen. Nátıjesinde, 54 jyljymaıtyn múlik nysanyn qalpyna keltirýdiń jalpy quny 213 mln teńgeni quraǵan. Nysandardy qalpyna keltirý jumystaryn júrgizýge «Atyraý JBI-2005», «DTA ı K» jáne «Temırstroı» sııaqty 3 merdiger kompanııa bekitilip, sáýir aıynyń sonynan jumysty bastap ketti. Qazir aýdanda qarqyndy qurylys júrgizilýde. «Búginde 49 nysanda qurylys jumysy bastalyp, 6 úıdiń qurylysy to­lyq aıaqtaldy. Qurylys jumystaryna bólingen 213 mln teńgeniń 50 mln teńgesi ıgerildi. Materıaldyq rezervten jetkilikti kólemde aǵash jáne profnastıl taratyldy. Turǵyn úıleri órtten zardap shekken 39 otbasyna áleýmettik kómek kórsetýge 20 mln 677,8 myń teńge oblystyq shuǵyl shyǵyndarǵa arnalǵan rezervten bólindi. Jalpy, 36 otbasyna 530,2 myń teńgeden barlyǵy 19087,2 myń teńge tólendi», deıdi aýdan ákimi Rústem Dáýlet.

Búgingi tańda «Shıvon» qo­ǵamdyq qaıyrymdylyq qory qurylyp, muqtaj jandarǵa 103,9 mln teńgege qarjylaı kómek kórsetilgen. Sonymen qatar qaıtys bolǵan 1 azamattyń 960 myń teńge nesıesi jabylyp, adamdary qaıtys bolǵan dúngen ultynyń otbasylaryna 250 myń teńgeden járdem berildi. Al atalǵan qoǵamdyq qordan bólek, qaza tapqandardyń otbasyna dúngen etnomádenı birlestikteri, Sortóbe men Qa­ra­kemer aýy­lynyń turǵyn­dary jáne Qordaı aýdanynyń kásipkerleri tarapynan da 4,7 mln teńgege kómek kórsetilgenin aıta ketý kerek. Prezıdent tapsyrmasynyń ne­gi­zinde búginde Qordaı aýda­nyn­daǵy qıraǵan nysandar qaı­tadan qalpyna kelip jatyr.

Shynynda da Qordaı oqıǵa­synyń qasireti qara orman halyqqa tegis áser etti. Árı­ne kópshiliktiń oıynsha ót­ken­nen sabaq alý, qatelikti qaı­talamaý qajet. Qazaq halqy ejelden beıbitshilik pen tatý­lyqty qasterlegen halyq. Son­dyqtan da ultymyzdyń uly abyroıyna syzat túspeýi tıis. Qasym-Jomart Toqaev Qor­daı aýdanyndaǵy dúngen dıas­porasynyń ókilderimen kezdeskende: «Sizderdiń bala­laryńyz qazaq tilin úırenýi kerek. Sondaı-aq orys tili men ózi­niń ana tilin de bi­lýi qajet. Memleket sizder­diń máde­nıet­terińiz ben dástúrlerińizdi saq­tap, damytýǵa jan-jaqty qoldaý kórsetedi», degen bolatyn. Bú­gin­gi tańda Prezıdent aıtqan jumystar júrgizilýde. Qazir Qor­daı aýdanynda qazaq tilin oqytý kýrstarynyń sany artty. Munda 565 tyńdaýshy bar. Sonymen qatar jergilikti ózge ult ókilderine qazaq tilin tildesý arqyly úıretý, oıyn qazaqsha erkin jetkize bilýge jaǵdaı jasaý maqsatynda «SOILE» klýby quryldy. Masanchı, Sortóbe, Bularbatyr, Aýqatty, Báıterek jáne Qarasý aýyldarynda ashyq aspan astynda «SOILE» klýby ashylyp, jumys isteýde. Atalǵan aýyldarda klýb otyrysy jazǵy maýsym kezinde ashyq aspan astynda apta saıyn ótedi. Jyl sońyna deıin qazaq tilin úıretý sabaǵyna 1500 adamdy qamtý josparlanǵan eken. Nátıjesinde, aýdanda memlekettik tildi jetik meń­gergen, qazaq tilinde erkin sóı­lep, oıyn jetkize alatyn orta qalyptasady. Oblys ákimi Berdibek Saparbaev ta Qor­daı aýdanyna jumys sapary barysynda Sortóbe aýylynda bolyp, «SOILE» klýbynyń kezekti otyrysyna qatysty. Ákim tyńdaýshylarmen suh­battasyp, til adamnyń eń negizgi baılyǵynyń biri ekenin, sonymen qatar qazaq tilin ultaralyq qatynas tili retinde qoldaný kerek ekenin aıtqan bolatyn. Qazir Qor­daıda turǵyndarǵa qazaq tilin úıretý jumystary beki­tilgen kes­tege sáıkes júrgi­zilýde. Jalpy, qordaılyq ózge ult ókilderiniń qazaq tilin úıre­nýge degen qul­shynysy joǵary.

Qıraǵan jóndeledi, synǵan bútindeledi. Biraq osy oqıǵadan keıin kóptiń kóńilinde san túrli kúpti oıdyń da qalǵany shyndyq. Árıne, halyqqa basý aıtyp, sabyrǵa shaqyrǵan azamattar da boldy. Kerisinshe, patrıot bolyp kórinip, oqıǵa esebinen óziniń upaıyn túgendegisi kelgender de tabyldy. Alaıda Prezıdent endi tutas ult bolyp osyndaı teris oqıǵadan sabaq alýymyz kerektigin aıtty. Qaqtyǵys bolǵan jerde eshqashan, eshqandaı damýdyń bolmaıtynyn atap kórsetti. Sondyqtan da mundaı jaǵdaıdyń qaıtalanbaǵany abzal. Talaıǵa kesiri tıgen qaqtyǵystyń saldaryn joıý maqsatynda áli kúnge deıin tynymsyz jumys júrgizilýde. Búgingi tańda aýdan, aýyldardaǵy ahýal birqa­lyp­ty. Ulttyń abyroıyna nuq­san keltirmeý, eshkimge zııan tıgizbeý basty maqsat bolsa ke­rek. Memleket basshysynyń «Tól halqymyzdyń shynaıy qa­sıetteri, bolmysy qandaı bo­­lýy kerek? Bul, eń aldymen, keńshilik, jomarttyq, jaı­sań­dyq, jasampazdyq degen sóz. Biz basqa ulttarǵa, ózge e­der­ge óne­ge, úlgi kórsetýimiz kerek. Qa­zaq halqy beıqam, jal­qaý, erin­shek, onyń qolynan esh­qan­daı jumys kelmeıdi degen jaǵymsyz áńgimelerdi do­ǵarý qajet. Biraq osyndaı teris pikir­lerdi toqtatý úshin ózi­miz­diń eń­bek­qorlyǵymyzdy kór­se­týi­miz kerek», degen sózderi de bar­­lyq azamattyń sanasynda júrýi tıis.

Jambyl oblysy