Bilim • 01 Shilde, 2020

«Shpargalka» shalyp jyǵady, bilim alyp shyǵady

430 ret kórsetildi

О́kinishke qaraı, Ulttyq biryńǵaı testileý syna­ǵynan óterde alǵan bilim­ge emes, oılap tapqan «qý­lyǵyna» senetin talapker sany kún ótken saıyn kóbeıip keledi. Solardyń birazynyń toǵyz qabat tekserýden sańylaý taýyp, aılasyn asyryp júrgenin oılaǵanda, on bir jyl boıy kóz maıyn taýysyp jaqsy oqyǵan balany aıaısyń, aldyn orap ketti-aý dep...

Taıaýda Qaraǵandy oblystyq sybaılas jemqorlyqqa qar­sy qyzmettiń «Antikor» orta­lyǵynda ótken brıfıngte jergilikti bilim berý basqar­masynyń basshysy Esenǵazy Imanǵalıev UBT synaǵy ke­zinde túlekter tarapynan bol­ǵan tártip buzýshylyqtar ja­ıynda áńgime órbitti.

Jalpy, Qaraǵandy oblysynda UBT synaǵy 20 maýsymda bastaý alǵan, shilde aıynyń 5 kúni aıaqtalýy tıis. Búginde óńir boıynsha 6431 túlek 15 bekettiń bazasynda uıymdastyrylǵan emtıhan alamanynda baq synaýda. Qansha jerden aıtyp túsindirse de, qorqytyp eskertse de, túlekter synaq tártibin buzýdy toqtatar emes. Kóbisi emtıhanǵa ruqsat etilmegen zattardy ózderimen birge ala barady. Qolyna ustap emes, árıne. Tyǵyp, jasyryp alyp ótedi.

– О́kinishke qaraı, tártipti buzǵan 12 talapkerdi emtıhan zalynan qýyp shyǵýǵa týra keldi, – deıdi Esenǵazy Imanǵalıev. Testileý synaǵy kezinde ty­ıym salynǵan zat paıdalanylsa, onda túlektiń nátıjesi jaramsyz dep sanalady da, ol bala bıyl UBT tapsyrý quqyǵynan aıyrylady.

Mine, tártip osylaısha qa­tań­datylǵan. Muny túlek qana emes, árbir ata-ana bilýi tıis jáne talapty múltiksiz oryndaýy qajet. Tyǵyp aparǵan uıaly telefondy paıdalanǵan nemese «shpargalka» qoldanǵan túlekke endi aıaýshylyq degen bolmaıdy. «О́kinishtisi sol, osyndaı teris áreketke barǵan jastar ózderiniń bolashaǵyna ólsheýsiz zııan keltirýde...», dep qynjylys bildirdi E.Iman­ǵalıev.

Qazir testileý synaǵy ótetin dárishanalardyń bárine beınekameralar qoıylǵan, quramynda sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmettiń ókilderi men qoǵam qaıratkerleri engen monıtorıng toby da jaǵdaıdy jiti baqylap otyrady. «Beınematerıaldarǵa udaıy monıtorıng jasalady. Eń abzaly, mundaı jaǵdaıda árbir talapker óz kúshine senýi kerek!», deıdi oblystyń bas muǵalimi.

Qazir «jaman tumaýdyń» órship turǵany belgili. Osyǵan baılanysty, barlyq ata-anaǵa emtıhan tapsyryp jatqan balasyn UBT beketiniń mańynda kútip otyrýǵa tyıym salynǵan. Esesine, árkimniń úıinde oty­ryp-aq, UBT synaǵynyń barysyn onlaın rejiminde kórý­ge múmkindik jasalynǵan. Mu­nyń ózi sanıtarlyq-epıde­mııalyq jaǵdaıdy ýshyq­tyrýǵa jol ber­meý úshin oılas­tyrylǵan is-shara ekenin árbir ata-ana sana­ly túrde sezinýi tıis.

Pandemııa demekshi, UBT ótkizý beketterinde kúsheıtilgen medısınalyq-sanıtarlyq sharalar qarastyrylǵan. Dárisha­naǵa kirer aldynda talapker aıaq kıimin, odan keıin qolyn tazalap, dezınfeksııalyq óń­deý­den ótedi. Sonymen qatar olar úshin termobaqylaý da uıymdastyrylǵan. Medısı­nalyq-sanıtarlyq tekserýden ótkennen keıin, talapkerlerge respıratorlyq nemese bir ret qoldanylatyn maskalar beriledi. Aıtqandaı, bıyl ata-analar men túlek­terdiń ótinishi boıynsha, UBT sy­na­ǵynyń ýaqyty 10 mınýt­qa uzartylyp, tórt sa­ǵat­qa teń boldy. Álbette bıyl­ǵy UBT talaptarynyń qa­tań bol­ǵanyn, onyń ústine sy­naq­tyń pandemııa kezeńine sáı­kes kelip, sonyń saldarynan ta­lapkerlerdiń  boıynda indet juqtyryp almaımyz ba da degen shamadan tys qobaljýdyń baıqalǵanyn aıtyp,  muń shaq­qan ata-analar da boldy. Bi­raq zań jáne karantın talaby bárine de ortaq bolǵannan keıin, mundaı synaqqa túlekter psıhologııalyq turǵyda daıyn bolýy kerek-tin.

UBT synaǵy kezinde kút­pegen oqıǵalar men túrli má­se­lelerdiń bolýy ábden yqtı­mal. Mine, osyndaı jaǵdaıǵa saqadaı-saı bolý úshin tes­tileý synaǵy ótip jatqan be­ket ǵımaratynyń ishinde je­del járdem men medısına qyzmetkerleriniń jáne jer­gilikti polısııa ókilderiniń kezekshiligi uıymdastyrylǵan.

Bıyl UBT synaǵynan súrin­gen túlekter ekinshi márte baq synaý múmkindigine ıe bolady. Emtıhannan «qulasa» da, joǵary oqý ornyna túsý­den úmitin úzbegen óren aldy­myzdaǵy tamyz aıynda nemese 2021 jyldyń qańtarynda aqyly negizde testileýden óte alady. Bar bolǵany 2242 teńge tólese jetip jatyr. Sonan soń taǵy qaıtalap aıtamyz, oqyp adam bolam degen alǵadaı jastyń qoınyna jasyrǵan «shpargalkaǵa» emes, biliminiń shapaǵatyna júgingeni abzal bolar edi.

 

Qaraǵandy oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Tutynýshylyq nesıe naryǵy toqtap qaldy

Ekonomıka • Búgin, 13:30

Abaıdy tanytqan abyz tulǵa

Qazaqstan • Búgin, 12:47

El júregi – elorda

Aımaqtar • Búgin, 11:53

Almaty mańynda jer silkindi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar