Pikir • 03 Shilde, 2020

«Jatty el etken, eldi jaqyn etken»

40 ret kórsetildi

Jalpyǵa málim, Elbasy – Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Ábishuly Nazarbaev 80 jasqa tolyp otyr. «Jaqsynyń jaq­sylyǵyn aıt, nury tasysyn» deıdi dana halqymyz. Izgilikti mereıtoı qarsańynda ustazdyq qyzmetimde elimizdiń barlyq muǵalimderi sııaqty shákirtterge, ata-analar qaýymyna, áriptes­terime úlgi etip aıtyp otyratyn búgingi ıgilikti ómirge jetkizgen Elbasynyń janqııarlyq eńbegi týraly oılarymmen bóliskim keledi.

Áli esimde, 2005 jyly Almaty qalasy muǵalimderiniń el Prezıdenti N.Á.Nazarbaevpen kezdesýi boldy. Sonda Elbasy tolqyp turyp: «Halyq taǵdyry sheshiletin úlken belesterde, qıyn-qystaý shaqtarda, syndarly da qıyn sátterde birinshi kómekshim Sizder boldyńyzdar, qymbatty ustazdar!» degeni esten ketpeıdi. Bul elimizdiń búgingi damý bıigindegi Elbasynyń erek­she qyzmetiniń tuǵyryn qa­laýdaǵy muǵalimderdiń úlesine degen rı­zalyq pen zor qurmet edi. Ony «Erim degen el bolmasa, elim degen er qaıdan bolsyn» degendeı, el men er murattarynyń birliginiń bir ǵana jarqyn mysaly dep oılaımyn.

Osy oraıda Reseı Federa­sııasynyń Prezıdenti Vladı­mır Pýtınniń dáıekti de ne­gizgi sózderi oıǵa oralady: «N.Á.Nazarbaev osy sózdiń to­lyq máninde – qazaq halqynyń tarı­­hyndaǵy tuńǵysh táýelsiz mem­lekettiń tuńǵysh Pre­zıdenti. Ol memleket qurýdy áý bas­tan júrgizdi jáne de mundaı min­detti ileýde bir adam ǵana at­qara alady. Bári daıyn turǵan kezde ol ońaı kórinedi. Al bárin jańadan bastap, Qazaqstandy búgin ıe bolyp otyrǵan damý áleýetine jetkizý ońaı emes. Is júzinde bul orasan zor mindet, árkimniń qolynan kele bermeıdi. Alaıda N.Á.Nazarbaev bul mindetti tamasha atqaryp shyqty».

Nursultan Ábishulynyń eli­mizdi eshqandaı qaýip-qatersiz, meılinshe jaqsy jaǵdaıda ómir súretin, dúnıejúzilik qa­ýym­dastyqqa laıyq, HHI ǵasyrdyń órken jaıǵan órkenıetti bire­geı táýelsiz memleketi etip, bar­­lyq qolaıly jaǵdaı jasap qalyptastyrýǵa arnaǵan eń­be­giniń rahattaryn barǵan saıyn aıqyn sezinýdemiz. Tipti dúnıe-júzi tap bolǵan pandemııa indeti jaǵdaıynda kútpegen tó­tenshe qıyndyqta da memleket pen halyq birtutastyq tanytyp otyr. Munyń ózi – Elbasy negizdegen sarabdal saıasattyń tarıhı negizi, keleshegi aıqyn birden-bir durys jol ekeniniń aıǵaǵy.

Al tuńǵysh Prezıdenttiń elimiz úshin tajal túnegi bolǵan Se­meı polıgonyn japqan er­ligi – Qazaqstannyń jarqyn kelesheginen bólek búkil planeta bútindigin kózdegeni. Elimizdiń tynyshtyǵy men keler urpaqtyń qaýipsizdigi úshin kórshilermen shekarany halyqaralyq mánde aıqyndap, zańdastyryp bergeni de ólsheýsiz kósem is emes pe?! Azdaǵan jyl ishinde ǵasyrlyq ýaqytta atqarylatyn elorda tur­ǵyzý Elbasynyń ǵana emes, barsha halqymyzdyń jasam­pazdyǵynyń sımvoly bolyp álemge tanylyp otyrǵanyn qa­laısha maqtan tutpaımyz. Elor­damyz Nur-Sultan jańa sáý­letimen ǵana emes, otandyq jáne álemdik mándegi ıdeıalar kórigi, jańasha qarqyndy damýdyń da úlgisi.

2014 jyldyń ózinde-aq Qazaq­standy damyǵan 50 eldiń qataryna mejeli merziminen buryn jetkizip, Ortalyq Azııada qýatty memleket qurylǵany álemge pash etildi. Endigi jerde eń ozyq otyz eldiń biri bolý joldaryn belgilep bergen strategııalyq baǵdarlamalar júzege asýda.

Áıgili jyraý Maılyqo­ja­nyń: «Jatty el etken, eldi ja­qyn etken» degen er sıpaty El­basymyzǵa da tán degim ke­ledi. Osy oraıda «Bizdiń eń bas­ty qundylyǵymyz – berekeli birligimiz. Men aýyzbir­shiligi aınymaıtyn aqjúrek jur­tymnyń qýatty ultqa, shýaqty ulysqa aınalaryna kámil senemin. Halqymyzda: Baq bererde elge yrys qonady, ustanǵan joly du­rys bolady» degen danalyq sóz bar... merekeli kúnderge jet­kizgen berekeli birligimiz baıandy bolsyn, aǵaıyn» dep aıtqandaı, ózi salyp bergen sara jolmen elimiz basyna yrys qonǵan damýyn jalǵastyryp keledi.

Memleketimizdiń ekonomıka­lyq-áleýmettik qýat-kúshin art­tyrýymen birqatar rýha­nı-ıdeo­logııalyq damýyn da qam­ta­masyz etetin joldar belgilendi. Elba­synyń tikeleı bastamasymen «Mádenı mura», «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý», «Uly dalanyń jeti qyry», t.b. baǵ­dar­­lamalyq qujattar ótke­nimiz­­diń, búginimizdiń jáne kele­shegimizdiń rýhanııatynyń tarıhı sabaqtastyǵyn júıelep berdi. Ǵylym, bilim, mádenıet jáne den­saýlyq saqtaý, t.b. salalar joǵa­ry satyǵa, jańa sapaǵa kóterildi.

Bilim salasynyń qyzmetkeri bolǵandyqtan, Elbasy bilim be­rýdi jetildirýdi únemi nazar­da ustaǵanyn aıtqym keledi. Jal­pyǵa belgili, HHI ǵasyr álemdik bilim keńistiginiń biryńǵaı da­mýǵa kóshýimen erekshelendi. Osy oraıda elimizde bilim berýde onyń dástúrli negizderi men ulttyq sıpaty saqtala otyryp, mazmuny men qurylymy álemdik bilim keńistigine saı oraılastyryldy. Bilim mazmuny fýnksıonaldyq saýattylyq baǵdarynda jańadan qaıta quryldy. Onyń sanaly oqytylyp meńgerilýi úshin Kem­brıdj baǵdarlamasynyń jańa tehnologııasy engizildi. Mazmun men tehnologııanyń túbirimen jáne túbegeıli jańarýy boıynsha jańa oqýlyqtar dúnıege keldi, elektrondy oqý quraldarymen jabdyqtaldy. Mundaı ózgerister men qaıta qurýlarǵa laıyqty 12 jyldyq oqýǵa arnap jańa mek­tepter salyndy, respýb­lı­ka boıynsha barlyq oqý oryn­­dary kompıýterlenip, ın­ter­net jelisine qosyldy. Jal­­py bilim beretin mektep­ter Nazarbaev zııatkerlik mek­tebine, joǵary oqý oryndary Nazar­baev ýnıversıtetine baǵ­darlan­dy­ryldy. Kásiptik orta bilim be­rý dýaldyq sıpat aldy. Barlyq bilim oshaǵyndaǵy muǵalimder men oqytýshylardyń biliktiligin art­tyrý jańa júıege kóshirildi, olardyń eńbek­aqy­la­ryn birtindep jańa sapaǵa laıyq arttyrý qolǵa alyndy.

Bul jańarýlar men ózge­ris­terdiń negizi tuńǵysh Prezı­dent­tiń tikeleı bastamasymen jáne basshylyǵymen qalandy. Olar pedagog kadrlarǵa degen qoǵam qurmetin kóterýdi qamtamasyz etý maqsatyndaǵy pedagog qyz­met­kerleriniń mártebesi týraly zańmen bekitildi.

Búginde Elbasynyń kóregen­digimen negizi qalyptasqan bilim berýdiń jańa júıesine kóshý odan ári qarqyndy atqarylýda. Memleket basshysy Q.K.Toqaev muǵalimder jalaqysynyń 2022 jylǵa deıin 2 ese kóbeıtiletinin pedagog kadrlardyń biliktilik sapasy jańasha attestasııalanyp, jańasha arttyrylatynyn, bilim mazmunynyń, ıaǵnı oqýlyqtardyń jańa býyny jańa talaptarmen daıyndalatynyn, t.b. ınnovasııalyq bilim saıasatyn jarııalap, ony tabandy túrde iske asyrýda. Bilim berýdiń zaman damýynyń aldynda bolýyn qamtamasyz etip otyrǵan jaǵdaıda álemdik pandemııa ushyratqan yńǵaısyzdyqtarǵa da tótep berý múmkin boldy. Bilim ordalary onlaın rejiminde óz jumystaryn úzbeı atqarýǵa qabiletti ekenin kórsetti.

«Búgingi kún – talantty, ji­gerli, ózine senetin, armanǵa baı jáne ony júzege asyra alatyn jastardyń kúni» deıtin Elbasy óz halqynyń boıynan iskerliktiń de, janqııarlyq eńbek etýge degen belsendiliktiń de, tabysqa, baılyqqa qol jetkizerlik yn­ta­lylyqtyń da tabylatynyn bildi. Soǵan yntalandyrdy, ár adamnyń erekshe eńbek bel­sendiligin kórsetýi turmys sapasyn kóterýdiń sharty ekenin aıtty. Kezinde Margaret Tetcher: «Men el basqarýǵa mynadaı naqty baǵyt ustanyp kiristim, aǵylshyn qoǵamyndaǵy árbir adam basqa bireýge qarap alaqan jaıyp otyrmaıtyn, óziniń erteńgi kúnine degen senimi zor kásipker bolýy tıis, qalǵyp-múl­gip otyratyn ádetin tastap, ózine ózi «tur da ilgeri júr» deıtin deńgeıge jetýi tıis» dep jazǵan edi. Bizdiń Elbasy da óz halqyn osyndaı deńgeıge kóterýge bar kúshin saldy, elimizde onyń kóptegen úlgisi paıda bolyp, óristeýine jol ashty, jaǵdaı jasady, jalpyǵa mindetti Eńbek qoǵamy tujyrymdamasyn da usyndy. Men ustaz retinde osy­nyń ózi jastar tárbıesinde aı­ryqsha qundy ónege kózi dep túsinemin. Elbasynyń ómir joly da, eńbek joly da, azamattyq qaı­ratkerligi de ǵıbrattyq úlgi deımin.

Kezinde Maǵjan Jumabaev, Júsipbek Aımaýytov syndy arystardyń alashtyń basy qo­sylǵan jerde tór muǵalim­derdiki bolýy kerek degen izgi tilekteriniń árqashan oryn­da­lýǵa tıis ekeniniń úlgisin de Elbasy kórsetkenin aıtý ádil bolmaq. 2008 jyly ómirge «Qazaqstannyń Eńbek Eri» marapaty dúnıege kelgeni belgili. Osy marapattyń eń birinshisin Nursultan Ábishuly muǵalimder qaýymynyń ókiline tapsyrǵany da aıan. «Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵy men «Altyn juldyz» jáne «Otan» ordenderin Elbasynyń óz qolynan alyp turǵanymda maǵan osy oı keldi. Nursultan Ábishulyna rızalyq sózimde osyny aıttym, qazir de osylaı deımin.

Elbasynyń álemdi tańdan­dyryp, qyzyqtyra tań­daı qaq­tyrǵan taǵy bir kemeń­ger­ligine rızalyǵymdy jasyra almaımyn. Ol – memleket basshysynyń almasýynyń asqan tapqyrlyqpen sheber ári úlken-kishi demeı, dos-dushpan demeı barshaǵa unasymdy atqarylýy. Memleketimizdiń basyna Q.K.Toqaevtyń ke­lýimen Nursultan Ábishuly Nazarbaev­tyń kemel de sarabdal saıa­saty odan ári ustamdy da tabandy, saýatty da naqty sıpatty sabaq­tastyqpen jalǵasyn tap­ty. Mi­nekı, daý-damaısyz, aı­qaı-shýsyz memleket taǵdyry she­shiler isti halyq oıyndaǵydaı dál taýy­p júzege asyp otyr. Bul úshin ha­lyq Elbasynyń otyz jyldyq basshylyǵyna qan­daı qurmetpen qarasa, sondaı rızalyqpen qoldaý tanytty. Osydan keıin Elbasyna, Tuńǵysh Prezıdentke qalaısha alǵys aıtpaımyz.

«Maǵan ary úshin janyn sadaǵa etetin osyndaı tekti halyqqa, meni ulym dep tóbe­sine kótergen halyqqa, ...tolyq­qandy táýelsiz memleket qurý­dyń basynda bolý baqytyn buıyrt­qan halyqqa qyzmet etýden artyq eshteńeniń keregi joq!» degenindeı, Nursul­tan Ábishuly­nyń mereıtoıymen qut­­tyqtaı otyryp, qýat-kúshin áli de halyq ıgiligine jum­saı be­rýine, densaýlyǵynyń myq­ty bo­lýyna, jasyna jas qosy­lyp, eńbeginiń jeńisteri men je­misterin halqymen bir kórýine Alla uzaǵynan súıindirsin degen ustazdyq tilektestigimdi bil­diremin.

 

 Aıagúl MIRAZOVA,

«Qazaqstannyń Eńbek Eri»,«Altyn juldyz», «Otan» ordeniniń ıegeri

Sońǵy jańalyqtar

Aqtaýdan 200 shaqyrym jerde jer silkindi

Ekologııa • Búgin, 20:41

Abaı jáne Gaspyraly: Jádıtshildik murasy

Rýhanııat • Búgin, 18:36

Altyn astyq qambaǵa quıyla bastady

Qazaqstan • Búgin, 14:10

Almaty qalasynda jer silkindi

Ekologııa • Keshe

Uqsas jańalyqtar