Kereı men Jánibek handar bastaǵan ata qazaqtyń uly kóshi búginde jańa álemdegi Jańa Qazaqstan bolyp qalyptasyp, «tarıh tolqynyndaǵy» (N.Nazarbaev) kepıetti qundylyqtarymyzdy túgendeý arqyly Máńgilik el ıdeıasynyń otyn mazdatyp jatsaq, bul – ǵasyrlar sabaqtaryn Sana sahnasynda jańǵyrtyp, búgingi jahandyq jańalyqtardy elimizdiń damý modeline engizgen Elbasy kóregendigi! Sebebi ol Álem men Qazaqstannyń endigi ýaqytta birtutas bolatynyna bek senedi. Mysaly, adamzatty jappaı qyryp-joıyp qana qoımaı, uzaq merzimdik zardaptary genetıkalyq-mýtanttyq qasiretke ushyratatyn atomdyq-ıadrolyq mılıtarızmge qarsy úndegen Elbasynyń «Álem. XXI ǵasyr» manıfesi, zerdelep-zerttep qarasaq, jer-jıhannyń qamyn oılaǵan, sol arqyly ultymyzǵa tónetin qaterdi perishtedeı qanatymen qaǵatyn tezıstik tuǵyrnama. Muny alty qurlyq jáne «baıyrǵy qazaq jerinde bir taǵdyr jáne tarıhı jady arqyly baılanysqan, Uly dala eliniń danqty tarıhy men dástúrlerin jalǵastyrǵan Qazaqstan azamattary» («Máńgilik El – patrıottyq aktisi», N.Nazarbaev) júzege asyrady, kádege jaratady.
Táýelsizdiktiń alǵashqy kezeńderinen bastap-aq, eń aldymen, Qazaq eliniń uly órkenıettegi qaıyrly qonysyn anyqtap alýdy, álemge tanytýdy kózdegen Elbasymyzdyń maqsat-muraty «Kórdim. Keldim. Jeńdim» deıtin sezarlyq pıǵyl emes, shyn mánindegi ıntegrasııalyq parıtetti, saıası-ekonomıkalyq jáne rýhanı teńdikti aıshyqtaǵan abyzdyq-aqylmandyq saıasat edi. Sony dáleldeý úshin burynǵy Keńes Odaǵy memleketteriniń biregeıi bolyp, Birikken Ulttar Uıymyna, asa bedeldi progresshil saıası-gýmanıtarlyq uıymdarǵa múshelikke qabyldanyp, halyqaralyq aýqymdy is-sharalarǵa bel sheship aralasa bastadyq. Dúnıejúzilik dinder men dinı konfessııalardyń aýyzbirshilik jıyndaryn elordamyzda turaqty túrde uıymdastyryp, «aspannan túsken tórt kitapty» túgendep qoıdyq. Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy sammıtiniń, Azıada sport oıyndarynyń, EKSPO kórmesiniń, qala berdi Aýǵanstan, Ýkraına, Sırııaǵa baılanysty bitimgershilik kezdesýlerdiń Qazaqstanda ótkizilýi jáne tabysty bolýy elimizdiń dárpin dúnıege jaıyp, Nursultan Ábishulynyń saıasat sahnasyndaǵy salmaǵyn kórsetti.
Jahandy jartykóz jaryqtaı kúlgin kúıge túsirgen qarjy daǵdarysy, shyndap kelgende, órkenıettiń órisin taryltyp, adamı qundylyqtardyń qabyrǵasyn qaýsatyp jiberýi múmkin. «Altyn-kúmis tas eken, arpa-bıdaı as eken» degen qanaǵatshyl mátel búgingi kúnniń zańdylyqtaryna astar bola almaıdy.
«Qarynymnyń ashqanyna emes, qadirimniń qashqanyna jylaımyn» degen sóz bar. Qadir – ol ulttyń rýhy, mádenı mereıi, tarıhı taǵylymy! Rýhyń semse – bolashaqqa bastaıtyn úmitiń men senimiń sónedi. «Myń ólip, myń tirilgen» qazaq muny eshqashan umytpaǵan. Tarıh sabaqtary sanasyn sáýlelendirgen Elbasymyz egemendiktiń eń alǵashqy kúnderinen bastap Qazaqstan halqynyń tutastyǵy men turaqtylyǵyn, berekeli birligin qamtamasyz etetin sharalar shoǵyryn birinshi kezekke qoıyp, tarıhı-rýhanı jáne mádenı tuǵyrymyzdy nyǵaıtýǵa zor eńbek sińirdi. «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý», «Uly dalanyń jeti qyry» syndy konsepsııalyq maqalalary, Máńgilik el ıdeıasy táýelsiz memleketimizdiń shańyraǵyn kótergen Tuńǵysh Prezıdenttiń árbir qazaqstandyqtyń júregine joldaǵan úshbý haty, amanaty.
Ásirese Máńgilik el ıdeıasy astraldyq, teologııalyq uǵymdardan ushqary, qııal-ǵajaıyp ápsanalardan tysqary, Ata tarıhymyzdyń altyn arqaýyn búginimiz ben bolashaǵymyzdyń qazyǵyna baılaǵan Ulttyq Rýhymyzdyń Deklarasııasy boldy!
Ejelgi túrki dúnıesiniń dúbirli dańǵylynda atoı salǵan Máńgilik el bolyp qalý urany Tonykók, Kúltegin, Bilge Qaǵan jazbalarynan quıyndaı uıytqı kóterilip, osydan bes jarym ǵasyr ýaqyt buryn «qaraǵaıǵa qarsy bitken butaqtaı» oqshaý búrlep, japyraq jaıǵan qazaq ulysyn úıirip turǵan edi. Almaǵaıyp kezeńderdi bastan keshirip, antalap kelgen dushpanǵa súıem jerin bodanǵa bermeı kúresken, qylyshtyń qylaýynda, shubyrǵan kóshtiń shylaýynda shybyn janyn pıda etip, Eýrazııa keńistiginde eńsegeı eldiń órisin saqtap qalǵan babalarymyzdyń erlik dástúri, jıyrmasynshy ǵasyrdyń jendet jyldarynda qańǵyǵan oqqa basy baılanyp, qýǵyn-súrginniń taqyrynda tarydaı shashylyp, toz-toz bop kete jazdasa da, tózimi men úmitin úzbeı, erteńgi kúnge degen senimin seldiretpegen atalarymyzdyń aq-adal amanaty Elbasynyń Máńgilik el ıdeıasymen ushtasyp jatyr. Biz muny jan-júregimizben, bútin bolmysymyzben sezinemiz.
Uly dala ulaǵattaryn táýelsiz memleketti basqarý isinde asqan kóregendikpen jaratqan Nursultan Ábishulynyń portretin sózben somdaǵanda, aıtpaq oıymyz ben paryq-paıymdaýlarymyzdyń ózimizden buryn týymdy Tulǵanyń obrazyn jasaǵan, qaıratkerligin qazyp, zerttegen áriptesterimizdiń, zııaly qaýymnyń pikir-tolǵamdaryna uqsap kete beretini nelikten eken? Tyńnan túren salǵyń kelip, tosyn shtrıh-detaldar izdeseń de, oı ushqyndary, aınalyp kelgende, qalyń qazaqtyń Elbasyna degen ushan-teńiz qurmeti men mahabbatynan asyp kete almaı jatady. Árkimniń óz shyndyǵy bar zamanda Aqıqattyń bireý ekendigi osy ma eken? Shymyrlap qaınap, shamyrqanyp tóńkerilgen zamanda adamzattyń damý dınamıkasyna oraı, kózqarastar men ustanymdar ózgerip, saıası-ekonomıkalyq formattar tolysyp, qundylyqtar jańǵyryp, jylnamalar jańaryp jatsa da, ózgermeıtin, óń bermeıtin, eshkimge teńgermeıtin Tuńǵyshtyń aty – tuńǵysh qoı! Sardar jastyń sárýar nuryna sýarylǵan Tulǵanyń mereıi bıikteı bersin!
Baqbergen DOSMANBETOV,
Qazaqstan Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, «Parasat» jáne «Qurmet» ordenderiniń ıegeri, Qyzylorda qalasynyń qurmetti azamaty
