Sport • 31 Shilde, 2020

Taǵdyr tálkegine ushyraǵan tuńǵyshtar

1647 ret kórsetildi

Osydan dál 46 jyl buryn, ıaǵnı 1974 jyldyń tamyz aıynda bokstan álem chempıonatynyń jalaýy tuńǵysh ret jelbiredi. Kýbanyń astanasy – Gavanada ótken jarysta sarapqa salynǵan 11 bas júldeniń beseýin jergilikti órender jeńip alyp, jalpykomandalyq esepte kósh bastady. Qorjynynda eki altyny bar KSRO quramasy ekinshi satyǵa jaıǵasty. Sondaı-aq AQSh, Iýgoslavııa, Ýganda jáne Pýerto-Rıkonyń bylǵary qolǵap sheberleri bir-bir retten jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi.

Tuńǵysh ret tórtkúl dúnıe boksshylarynyń basyn qosqan baıraqty básekede KSRO boksshylary arasynan 60 kılo salmaqta óner kórsetken Perm qalasynyń ókili Vasılıı Solomın men 75 kılo salmaqta synǵa túsken Tash­kent­tiń irgesindegi Aqqorǵan shaha­rynyń týmasy Rýfat Ryskıevtiń juldyzdary jandy. Astrahandik Borıs Kýznesov (57 kılo) pen sverdlovskilik Oleg Korotaev (81 kılo) kúmis medaldy ıelense, kýıbyshevtik Evgenıı Iýdın (48 kılo), doneskilik Vladıslav Zasypko (51 kılo), erevandyq Davıd Torosıan (54 kılo) jáne kıevtik Anatolıı Klımanov (71 kılo) qola júldeni enshiledi.

Elge oralǵannan keıin álemdik dodada jeńis tuǵyryna kóterilgen jigitterdiń barlyǵyna erekshe qur­met kórsetelip, túrli syı-syıa­pat jasaldy. «KSRO-nyń eńbek sińirgen sport sheberi» ataǵy be­rilip, keıbiriniń keýdesinde medaldar jarqyrady. Aralarynda kezekten tys páter alyp, «temir tulpardy» tiz­gin­de­gen­deri de bar. Bir sóz­­ben aıtsaq, Keńes Oda­­ǵynyń sport­tyq dań­­q­yn art­tyr­ǵan sol sańlaq­tar­dyń bar­lyǵy da úlde men búldege orandy.

Al odan keıin she?.. Ataǵy alys­qa jaıylǵan aıtýly azamat­tar­dyń keıingi taǵdyry qalaı boldy?... Eń ókinshtisi, bylǵary qol­ǵaptaryn shegege ilgennen keıin sol boksshylardyń keıbiri ja­ńa ómirge beıimdele almaı, taǵ­dyrdyń ashysyn molynan tatty.

Bostandyq aralynda álem chempıony atanyp qana qoımaı, jarystyń eń úzdik boksshysyna tıesili Radıar Rassel kýbogyn ıelengen Vasılıı Solomın tym qyzýqandy bolǵan desedi. Ol demalys oryndarynda, kóshede, tipten jattyǵý zalynda jıi janjal shyǵarady eken. Sózi jaraspaı qalsa, judyryǵyn ala júgiretin bolǵan. Sondaı bir oqıǵanyń saldarynan Solomın álem chempıonatynan shettetile jazdady. Naqtyraq aıtsaq, dál sol jarys qarsańynda ol túndeletip óziniń týǵan qalasy – Permdegi meıramhanalardyń birine barady. Sol jerde bir top meımanmen tóbelesip, barlyǵyn soqqyǵa jyǵady. Tártip saqshylary ony dereý qamaýǵa alady. Bul iske onyń jeke jattyqtyrýshysy men jergilikti sport basshylary aralasqannan keıin baryp qana Solomın qamaýdan bosatylady. Sondaı-aq 1977 jyly Gallede ót­ken Eýropa chempıonaty qar­sańynda uıymdastyrylǵan oqý-jattyǵý jıynynda ol KSRO quramasy bapkerleriniń birin búıirden uryp qulatsa, ekinshisin búkil zaldy shyr aınaldyra qýǵan eken.

1Vasılıı Solomınniń sport­tyq ǵumyrynda aýyz toltyryp aıtarlyqtaı tabystar az bol­­ǵan joq. Ol álem chempıony atan­­ǵannan keıin 1976 jyly Mon­real Olımpıadasynda qola medal­dy moınyna ildi. 1974-78 jyl­dar ara­lyǵynda ótken KSRO chem­pıonat­taryn tórt ret utyp, 1979 jyly kúmis júldeni enshiledi. Máskeýdegi jarystyń fına­lyn­da Solomın qazaqstandyq Vık­tor Demıanenkodan utyldy. Bu­ryn­dary Odaq deńgeıindegi jarys­tarda qarsylas shydatpaı júr­gen áıgili boksshy ekinshi oryn­da qalyp qoıǵanyna qatty kú­ıin­di. 1980 jyly Demıanenko ekin­­shi márte top jaryp, Máskeý Olım­­pıa­dasynda óner kórsetý qur­­metin ıelendi. Al tórt jylda bir óte­tin jarystyń joldamasynan qa­ǵylǵan Vasılıı sodan keıin shar­­shy alańnan múlde kórinbeı ketti.

Ataqty boksshy jańa ómirge beıimdele almady. Sporttyq mansabyn aıaqtaǵan soń Máskeýdegi turǵyn úı paıdalaný mekemesine jumysqa ornalasty. Ishimdikke áýestengen sportshy ol jerde kóp turaqtamady. Odan keıin teris jolǵa tústi. 1985 jyly pá­ter tonaǵany úshin túrmege toǵy­tyldy. Sottyń úkimi boıynsha 10 jylǵa sottalyp, barlyq dúnıe-múlki tárkilendi. Tórt jyl ótken soń isi qaıta qaralyp, Vasılıı úıine oraldy. Biraq bostandyqqa ol múlde basqa adam bolyp shyqty. Burynǵy jigerli, jalyndy, aıbarly, kúsh-qýaty boıyna syımaı turǵan jigittiń qur súlderi ǵana qalǵan eken. Densaýlyǵy syr berip, ol ázer júrip-turatyndaı hal­­ge tústi. Aqyry 1997 jyly 45 jas­­qa qaraǵan shaǵynda KSRO boks­shy­lary arasynan shyqqan tuń­ǵysh álem chempıony Vasılıı So­lo­mın jaryq dúnıemen qosh aıtysty.

Jaratýshy ıe dál sondaı tym kelte ǵumyrdy Gavanadaǵy álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Oleg Korotaevtyń da peshenesine jazǵan eken. Ol da nebary 44 jyl ómir keshti. Jartylaı aýyr salmaqta judyryqtasqan soıqan soqqyly jigitti kózi qaraqty kórermender umyta qoıǵan joq. Korotaev – joǵarydaǵy ataqtan bólek, KSRO birinshiliginiń úsh dúr­kin jeńimpazy atanyp, taǵy eki ret júldegerler sanatyna qosyl­dy. Eýropa chempıonatynda qola medaldy moınyna ildi.

Resmı halyqaralyq jarystarda Korotaev tek Iýgoslavııanyń maq­tanyshy, Olımpııa oıynda­ry­nyń jeńimpazy Mate Parlovtan ǵana utylǵan eken. Biraq sol jek­pe-jekterde «Oleg jeńildi» dep aıtýǵa aýyz barmaıdy. Sebe­bi Eýropa chempıonatynda ol qarsylasyn nokdaýnǵa jiber­genimen, qapııada qabaǵy jarylyp ketti. Saldarynan tóreshiler Par­lov­tyń qolyn kóterdi. Dúnıe­júzi­lik dodada da dál jańaǵydaı jaǵ­daı aına-qatesiz qaıtalandy. Taǵy da sol jarylyp ketken qabaqtyń ke­sirinen qolda turǵan jeńisten aıryldy. 

Kezinde dúleı kúsh ıesi Oleg Ko­ro­­taevtyń ónerine súı­sin­be­gen jankúıer joq-aý, sirá! Jet­pi­sinshi jyldardyń basynda KSRO-nyń bir top boksshysy AQSh-qa sapar shegedi. Sonda ót­ken spar­­rıngter barysynda Oleg jer­gi­likti boksshylardy tegis­teı sa­baı­dy. Tipti, kúlli Ame­rı­ka jur­ty úkili úmit artyp otyr­ǵan jul­dyzdyń birin aýyr nokaýt­qa ji­beredi. Osy oqıǵa­nyń kýási bol­­ǵan áıgili bapker, bir sho­ǵyr álem chem­pıondaryn tár­bıe­legen An­d­jelo Dandı: «Eger Ko­ro­taev ká­sip­qoı rıngke shyǵý­ǵa táýe­kel etse, 1 mıllıon dollar­lyq ke­lisim­shart­qa men dáp qazir qol qoıýǵa ázir­min», dep jahanǵa jar salady.

1974 jyly Gavanadaǵy álem chempıonatynyń jartylaı fınalynda Oleg amerıkalyq Leon Spınksti sabady. Al AQSh boks­­shysy keıinnen Olımpııa oıyn­darynda top jaryp, kásip­qoı­lar arasynda asa aýyr salmaq dáre­jesinde álem chempıony atandy. Kezinde Spınks dańqy jer jar­ǵan Muhammed Álıdiń ózinen aılasyn asyrǵanyn jankúıerler jaqsy biledi. Osynyń barlyǵyn óz kózimen kórgen Kýbanyń kóse­mi Fıdel Kastro KSRO boksshy­synyń ónerine tamsanǵany son­sha­lyq, óziniń jeke tapanshasyn qorabynan sýyryp alyp oǵan syıǵa tartqan.

О́ziniń sporttyq ǵumyrynda 196 ret sharshy alańǵa shyqqan Oleg Korotaev 187 márte jeńiske jetti. 160 qarsylasyn nokaýt­pen utty. Sonyń arqasynda «Orys tankisi» degen laqap atty ıemdendi. Jasyratyny joq, jer jahannyń birde-bir áýesqoı boks­shysy dál osyndaı orasan zor tabysymen maqtana almaıdy.

Olegtiń minezi de tik edi. Ol ádiletsizdikke tózbeıtin. Aldynda kim tursa da óz oıyn árkez búkpesiz aıtatyn. Basshy ma, bapker me, basqa ma... esh qaramaıtyn. Sol mineziniń kesirinen Korotaev birqatar mańyzdy jarystan shet qaldy. Túrli syltaýdy jeleý etken KSRO quramasynyń bapkerleri daryny asqan boksshynyń baǵyn baılady. Tipten, jeke bapkeri Georgıı Djeroıan ekeýin sporttan shettetýge deıin barýdan da esh arlanǵan joq. Sonyń saldarynan Korotaev 1976 jyly Monrealda alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndarynan shet qaldy.

Qandaı da myqtynyń sporttyq dáýiriniń áıteýir bir aıaqtalatyn kezi bolady. Olımpıadaǵa bara almaǵannan keıin «Orys tankisi» bylǵary qolǵabyn shegege ildi. Kózdegen muratyna jete almaǵan boksshy aınalasyndaǵy adamdarǵa renjip ketti. Odan keıin múlde basqa ómir bastaldy. Meıramhana, bı keshteri, qyz-qyrqyn, qaptaǵan jora-joldas, aınala tolǵan kúmándi adamdar...

Birde ol Máskeýdegi «Skazka» meıramhanasynda bázbireýlermen sózge kelip qalady. Janjaldyń aqyry tóbeleske ulasyp, qarsy jaqtan atyp shyqqan bir esersoq qolyndaǵy grafınmen Olegtiń basynan urýǵa árekettenedi. Ataqty boksshy ony bir ǵana soqqymen sulatyp salady. Es-tússiz qulaǵan beıbaq aýrýhanada eki aı boıy em­delip, ázer degende esin jııady. Sóıt­se, Korotaevtan taıaq je­gen ji­git KSRO-nyń Ishki ister mı­nıs­tri Nıkolaı Shelokovtyń uly eken.

 Janashyr jandardyń arasha túsýiniń arqasynda Oleg ol kezde jaýapkershilikten ońaı qutylady. Biraq bir barmaǵyn ishine búgip qalǵan mınıstr Korotaevtyń qyr-so­ńy­nan qalmaı, temir torǵa toǵytý­dyń áıteýir bir retin tabady. 1977 jyly bes jylǵa sottal­ǵan boksshy sonyń úsheýin ótep, bos­tandyqqa shyǵady. Biraq túrme onyń ómirin kúrt ózgertedi. Qapas­ta qylmys áleminiń serkelerimen tanysyp, olarmen tyǵyz qarym-qatynas ornatady. 1985 jyly Oleg taǵy da bes jylǵa sottalady.

Bostandyqqa shyqqannan keıin Oleg oılana-tolǵana kele dáýleti tasyǵan AQSh-qa qonys aýdarýdy jón kóredi. Bul – 1992 jyl edi. Keńes Odaǵy kelmeske ketken. Apaı-topaı zaman. Ol jaqta keıipkerimizdiń eki jyl ýaqyt boıy nemen aınalysqany belgisiz. Áıteýir, alystaǵy Amerıkada da Korotaevtyń tynysh júrmegeni anyq. Keıbir derek kózderine sensek, «ataqty boksshy «orys mafııasymen» tyǵyz baılanysta bolǵan» desedi.

Al bizdiń biletinimiz, 1994 jyldyń 12 qańtarynda túnniń bir ýaǵynda Oleg Korotaev Nıý-Iork qalasyndaǵy Braıton-Bıch kóshesinde ornalasqan «Arbat» meıramhanasynan shyǵady. Bir mezette artynan ańdyp kelgen kıller ony dál shúıdesinen atady. «Orys tankisi» sol jerde tilge kelmeı jan tásilim etken.

 

Sońǵy jańalyqtar

Saılaý qorytyndylary jarııalandy

Saıasat • Búgin, 07:46

Júrekterdiń daýasy

Pikir • Búgin, 07:26

Sol kúnderdi saǵynamyn...

Rýhanııat • Búgin, 07:22

Aýladaǵy «Ashyq kitaphana»

Aımaqtar • Búgin, 07:19

Volonterler jumysy pysyqtaldy

Saıasat • Búgin, 07:10

Syn aıtý ońaı...

Qoǵam • Búgin, 07:07

Siz nege túshkiresiz?

Rýhanııat • Búgin, 07:00

Indet juqtyrý qarqyny tejeldi

Qoǵam • Búgin, 06:57

Vırýsty joıatyn betperde óndiredi

Qoǵam • Búgin, 06:56

Álemdi ýysynan shyǵarar emes

Álem • Búgin, 06:54

Onlaın keńes ótkizdi

Saıasat • Búgin, 06:50

Shyǵystyń kıeli jerleri

Aımaqtar • Búgin, 06:48

Muzdyqtar «muńy»

Álem • Búgin, 06:41

Astyq tasymaldaýǵa daıyn

Ekonomıka • Búgin, 06:39

Shámshi ánderi – el jadynda

Pikir • Búgin, 06:39

Eńbekpen er atanǵandar

Qoǵam • Búgin, 06:34

Qoı sharýashylyǵyn qunttasaq...

Ekonomıka • Búgin, 06:32

Vals koroli

Rýhanııat • Búgin, 06:30

Apple-di tańdandyrǵan Asqar

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Áýenderi ómirsheńdigimen qundy

Rýhanııat • Búgin, 06:25

Bárimizge bir samǵaý qajet edi...

Ádebıet • Búgin, 06:24

Juldyzdaı aǵyp ótken jasyn-ǵumyr

Oqıǵa • Búgin, 06:20

Festıval eki kúnge jalǵasty

Abaı • Búgin, 06:18

Qaı elderge shyǵýǵa ruqsat berilgen?

Týrızm • Búgin, 06:13

Elektrondy qyzmet úlesi ósti

Tehnologııa • Keshe

Uqsas jańalyqtar