Ádebıet • 14 Tamyz, 2020

Bárimizge bir samǵaý qajet edi...

76 ret kórsetildi

Baýyrjan Úsenov esimi óleń dúnıesinde kórkemdik pen tazalyq, serilik pen bekzattyq mysalymen qaldy. Sekseninshi jyldary ádebıetke kelgen tegeýrindi býynnyń top basynan kórinip, alqa ishinde aıshyqty bop, dostyq pen jastyq gúlzarynda sulý ánimen, syrshyl jyrymen súıkimi artqan aqyn tiri bolǵanda osy kúnderi alpystyń asqaryna da shyǵar edi. Nebári otyz bir jyl ǵumyr keship, qysqa ǵumyrynda kóńil qyrqasyn gúlge orap, oı qubylasynda ottaı janyp jyry da qalypty. Tamyzda týǵan aqynnyń tamyljytyp salǵan áni, tolǵantyp jazǵan jyry tustastarynyń da, keıingi jas býynnyń da ortasynan eleýli bir kúıde estilip jatady. Aqynnyń alpys jyldyǵy aldynda toptama óleńderin usynýdy jón kórdik.

Redaksııadan

 

Kollajdy jasaǵan Qonysbaı Shejimbaev, EQ

Samǵaý

Meniń ushqym keledi bıik-bıik,

Bulttarmenen tıgizsem ıyqqa ıyq

Sodan keıin túıilip tómen qaraı,

Jyr nóserin jibersem quıyp, quıyp.

 

Sý-sý bolyp júgirse jaırań qaǵyp,

Qara óleńdi saǵynǵan qaıran halyq.

Tańdaı qaǵyp, san soǵyp, shapalaqtap,

Dýman qalyp jaıyna, saıran qalyp.

 

Shamań jetse ushqanǵa ne jetedi,

Bárimizge bir samǵaý qajet edi.

Usham deseń, qyltıǵan qanatyńa,

Sózi ótedi bireýdiń, kózi ótedi.

 

Shamam jetse ushar em aıdan ári.

Múmkindik bar sholýǵa aınalany.

Eń jaqsysy ol jaqta estilmeıdi,

Usha almaıtyn «jandardyń»

baıbalamy.

 

О́leń-meni bıikke jalǵap ót sen,

О́z obalym ózime shańǵa bóksem.

Armansyz-aq óter em, áz halyqtyń,

Aspanynan bir ret samǵap ótsem…

 

Japyraq jaıly bir óleń

Keshe ǵana bıikte eń,

Búgin jatsyń tabanda.

Japyraq-aý, jaǵdaıyń tımedi

ońaı maǵan da!

 

Qulaǵandy bıikten

Kim syılaıdy bul kúnde?

Qansyraǵan júrekteı jerde

jatyp búlkilde.

O, búlkilde, búlkilde,

Shirigenshe bir tynba.

Aǵash seni ne qylsyn,

qabyǵy bar syrtynda.

 

Butaq seni neǵylsyn,

tamyrlar bar nár berer,

Qystaı qatyp,

Kóktemgi jylylyqpen áldener.

 

Japyraq-aý, japyraq,

Sary aýrýdaı sarǵaıǵan,

Ǵumyr deıtin –

máńgilik taýsylmaıtyn qan maıdan.

 

Quladym dep qamyqpa,

О́ldim ǵoı dep túńilme,

Teregińnen sereıgen diń de

qalmas túbinde.

 

Alty aı boıǵy armansyz

Ǵumyryńa táýbe de,

Seni taptap júrgender

túse bersin áýrege…

 

Mýzaǵa syr

Bozbala – ózi han, ózi baı,

Baqyttan jaınaǵan kózi de.

Enesin izdegen qozydaı,

Eminip umtyldy ózińe.

 

Jaza almaı shekesin kómdi ter,

Jııa almaı oılaryn shashylǵan.

Meıirim izdep júr sergiter,

Samal bop sıpashy basymnan.

 

Qulyn em bosaǵan jeliden,

Quldyrap júgirgen qyratta.

Aıyrylmas dos bolǵan senimen

Sezimtal janymdy jylatpa.

 

О́ziń em muńymdy shaǵatyn.

Qýansam ózińe ushqan em.

Bekimeı jatsa da qanatym,

Qyrandar kóretin tús kórem.

 

Jastyqtyń qaıǵysyz kúnderin,

Degen em jazamyn tasqa órip.

Áıtse de, kózimde tur meniń

Bir óleń móp-móldir jas bolyp.

 

Sezimdi oıatqan gúl ediń,

Kúbirlep aıtatyn san dastan,

Sen maǵan kórinbeı shynymen,

О́stiń be shyńdarǵa qar basqan?

 

O, mýza, demi órt, qyz erin,

Májnún qyp ómirden ótpe sen.

Men seniń gúlińdi územin,

Tek ózim úzilip ketpesem.

 

Búırek týraly jyr

Bir óksik alqymyma kep turady,

Shýlaıdy kóńilimniń kók quraǵy.

Buıyǵyp búıirimde búlkildegen

Búıregim túbi meni jep tynady.

Bul jaǵdaı aıqyn boldy atqan tańdaı,

Júrsem de tirlik keship saptan qalmaı.

Qaraımyn bolashaqqa kúdikpenen,

Aldymda kútip jatqan qaqpan bardaı.

Demi órt, júzi jarqyn, urany ásem,

Jıyrma bes, jolyqtyń ba jyraǵa sen?

«Kep qalsa», qınalǵansha, kóner edim,

Ketedi-aý taǵdyryma biraq esem.

 

Qasqyrdyń úıirindeı qorshap qaıǵy,

Quralaı úmit menen alshaqtaıdy.

Qazy jep, qymyz isher qyr qazaǵy

Qalaısha sút kójemen jan saqtaıdy?

 

Búırekten bólingen ý basqa shaýyp,

Shaba almaı, qan qaqsaıdy qasqa shabyt.

Mezgilsiz tasyrqady óleńim de

Kezinde synaıtuǵyn tasqa salyp.

 

Jarasar jastyq shaqta bári dedik,

Birqatar dos-dushpanǵa málim edik.

Júıkemdi kóp juqartty emshiler de,

Qyryǵy qyryq túrli dári berip.

 

Tógýshi em toı-dýmanda tańdaıdan án,

Biltesi bitetuǵyn shamdaı janam.

Elemeı ótkizip ap jylym dertti,

Shybyqsha qýraǵanyń qandaı jaman?!

 

Áıteýir, bir keledi qaza degen.

Ketedi, sony oılasam, maza menen.

Áıtse de, moıynsunbaı,

Qalamsabym

Qolymnan túskeninshe jaza berem.

 

Bas ta óleń, baýyr da óleń, búırek te óleń,

Aqyndy ajalyń da kúıretpegen.

Keýdemde júrek-bulbul shyr-shyr etip,

Kóshimdi Kúnshyǵysqa súırep kelem.

Sońǵy jańalyqtar

Polıseıler qarttardy quttyqtady

Aımaqtar • Búgin, 20:51

Aqyly joldardan qansha qarajat túsedi?

Aımaqtar • Búgin, 17:00

Qazaqstanda bailanys.bar servısi iske qosyldy

Tehnologııa • Búgin, 15:40

Tarazda órtten eki bala kóz jumdy

Aımaqtar • Búgin, 15:14

Qazan aıynda aýa raıy qandaı bolady?

Aýa raıy • Búgin, 11:40

Qazaqstanda dollar arzandady

Ekonomıka • Búgin, 11:40

Uqsas jańalyqtar