Qoınaýy qazynaly, qadamy qaryshty Qaraǵandy

Saryarqanyń ushy-qıyryna kóz jetpes saıyn dalasynyń qaq tórin kósile alyp jatqan, qoınaýy qut qazynaǵa toly aımaǵymyzdyń ózindik bir ereksheligi –ol elimizge óndiris lebi alǵash esken, qazaqstandyq ındýstrııanyń qara shańyraǵy sanalatyn ólke turǵysynda belgili. Árıne, ár jaıdyń óz sebebi bar. Qoıshy bozbala Appaq Baıjanov tapqan Qaraǵandy kómiri, ǵulama ǵalym Qanysh Sátbaev ıgilikke jaratqan Jezqazǵan mysy, Balqash altyny men kúmisi ónerkásipti dúr órkendetip, damý ózegine aınaldyrǵan edi. Qurylǵanyna 80 jyl taqap otyrǵan oblys búgingi ýaqyt talabyna sáıkes osy baǵyttaǵy isterdi jańasha jandandyryp, jasampazdyqpen jańǵyrtyp keledi. Eńbek joly Temirtaýdaǵy alyp óndiristiń bel ortasynda bastalyp, óńirdiń tynysymen bite qaınasyp shyńdalǵan, jergilikti ekonomıka jaı-kúıine jete qanyq Elbasy tapsyrmasynyń árdaıym naqtylyǵy ári bas­ty nazarda bolýy jaýapkershilikti bıiktetip, talpynysty taýdaı etip, alǵa umtyldyrady.

 QAIRAT QAIRALǴAN KEZ

Saryarqanyń ushy-qıyryna kóz jetpes saıyn dalasynyń qaq tórin kósile alyp jatqan, qoınaýy qut qazynaǵa toly aımaǵymyzdyń ózindik bir ereksheligi –ol elimizge óndiris lebi alǵash esken, qazaqstandyq ındýstrııanyń qara shańyraǵy sanalatyn ólke turǵysynda belgili. Árıne, ár jaıdyń óz sebebi bar. Qoıshy bozbala Appaq Baıjanov tapqan Qaraǵandy kómiri, ǵulama ǵalym Qanysh Sátbaev ıgilikke jaratqan Jezqazǵan mysy, Balqash altyny men kúmisi ónerkásipti dúr órkendetip, damý ózegine aınaldyrǵan edi. Qurylǵanyna 80 jyl taqap otyrǵan oblys búgingi ýaqyt talabyna sáıkes osy baǵyttaǵy isterdi jańasha jandandyryp, jasampazdyqpen jańǵyrtyp keledi. Eńbek joly Temirtaýdaǵy alyp óndiristiń bel ortasynda bastalyp, óńirdiń tynysymen bite qaınasyp shyńdalǵan, jergilikti ekonomıka jaı-kúıine jete qanyq Elbasy tapsyrmasynyń árdaıym naqtylyǵy ári bas­ty nazarda bolýy jaýapkershilikti bıiktetip, talpynysty taýdaı etip, alǵa umtyldyrady.

Bul rette ólkemizdiń bıylǵy damý qarqy­ny da osyǵan aıǵaq bola alady. Sóz oraıynda derekterge súıener bolsaq, eń aldymen jyl basynan beri ónerkásiptik óndiris kólemi 1 trln. teńgeni quraǵanyn atar edik. Eger byltyrǵy sáıkes merzimdegi deńgeımen salystyrmaly túrde aıtsaq, 1 paıyzǵa artyq degen sóz. Álemdik ekonomıkadaǵy qıyndyqqa baılanysty óndiris yrǵaǵy turaqsyzdyǵyna ushyraǵan «Arselor Mıttal Temirtaý» kompanııasy men «Qazaqmys» korporasııasy úlesiniń kemdik etýine qaramastan, ósý jolynda irkilis joqtyǵyn kórsetedi. Ishki rezervterdi barynsha paıdalanýǵa múmkindikti keńeıtý, sonyń ishinde údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda atqarylǵan jobalar alǵa qoıylǵan maqsattan aınymaýǵa, qaıta qadamdy qaryshtatýǵa qaırat qaıraýda deı alamyz. Atalǵan baǵdarlama boıynsha Indýstrııalandyrý kartasynda qamtylǵan 75 jobanyń 46-sy iske asyrylyp, 3,5 myń jańa jumys orny paıda boldy. Bıyl ashylýy kózdelgen 11 óndiristiń aldy jumys isteýdi bastasa, taıaý aralarda qatarǵa qosylmaqtary óz aldyna.

Jalpy alǵanda, basty makroekonomıkalyq kórsetkishter sony serpinmen damýdy tanytar taǵy bir dálel ekenin alǵa tartyp ótsek artyqtyq etpes. Máselen, negizgi kapıtalǵa ınvestısııa kólemi 1,5 esege artsa, syrtqy saýda aınalymy 12,5 paıyzǵa ulǵaıdy. Sońǵy jyldarda óndiristik salamen deńgeılese ilgeri­leý ústindegi aýyl sharýashylyǵynyń óńir­lik ónimdegi kólemi esepti merzimde 83,5 mlrd. teńgeni qurap, byltyrǵyǵa qaraǵanda 2,2 paı­yzǵa ósti.

О́lke ómirindegi ózgerister týraly toqtala ketkende, sonyń jarqyn nyshany «Saryarqa» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń qurylýyn atap aıtar edik. Búginde oǵan alys-jaqynnan 53 qatysýshy tirkelgen. 12 kompanııa jobalyq jáne qurylys jumystaryn júrgizýde. Bulardyń 3-ýi jyl aıaǵyna deıin tolyq iske kóshedi. Sondaı-aq, kórshiles elder irgeli salalas qurylymdarymen, ásirese, Keden odaǵyndaǵy seriktestermen ózara tıimdi ekonomıkalyq baılanysty qalyptastyrý jolǵa qoıyldy. Mysal úshin, oblysta bul kúnde sheteldik kapıtaldyń qatysýymen 450 birlesken kásiporyn jumys isteıdi. Olardyń tarapynan ótken aılarda 70 mln. dollar ınves­tısııa tartyldy. Jyl basynda oblystyń isker toptary Belarýs Respýblıkasynda bolyp, ózara áriptestikti nyǵaıtýǵa arnalǵan birneshe kelisim jasady. Bul jobalardyń qatarynda «QazBelaz» kásiporny ózdiginen aýdarǵysh kenish júk kólikterin shyǵarýy jáne mashına jasaý «Geomash» JShS bazasynda belorýstyq tehnıkalarǵa servıstik qyzmet kórsetetin ortalyq ashý iske asyrylýda. Ishki óńiraralyq kooperasııany da óristetýge basymdyq berilýde. Kórshiles Almaty, Shyǵys Qazaqstan, Pavlodar oblystarynyń jetekshi óndiris oryndarymen uzaq merzimdi yntymaqtastyq týraly 16 kelisimge qol qoı­yldy. Munyń ózi metallýrgııaǵa, qurylysqa, basqa da býyndarǵa qajetti qaraǵandylyq kompanııalardyń túrli ónimderi kóptep ótkizilýine keń múmkindik bere tústi.

Elbasy tapsyrmasyna oraı buǵan deıin óndirilmegen ónim óndirisine basa nazar aýdarylyp otyr. Solardyń birnesheýin tanystyra ketsek, aǵymdaǵy jylda «Jakko Qaraǵandy», «Qaztehfıltr», «Aıqyn jol», «Qazmetız» JShS-lar syrtqy káriz úshin ıilgen qubyrlar, avtokólik jáne ózge tehnıkaǵa arnalǵan súzgishter, metaldy-goffırli qondyrǵylar, bolat arqandar men armatýr symdaryn óndirýdi qolǵa aldy.

Aımaq ekonomıkasyn qýattandyrýda agrarlyq sektordyń da úlesi súbeli. Dándi daqyldardy ósirýdiń túr-túri kóbeıýde. Mal tuqymyn asyldandyrý baǵytyna tolyq bet buryldy. Bıylǵy kúz astyq, kartop, kókónis ónimi mol berekege bóledi. Jıyn-terinniń kútilgen qorytyndysy rekordtyq kórsetkishterge úmittendiredi. Aıtalyq, 271 myń tonna kartop jınaý buryn-sońdy bolyp kórmegen jetistik.

Keń-baıtaq aımaǵymyzdyń úlken bir bóligi Jezqazǵan óńiri sanalady. Kezinde mys óndirýdiń alǵashqy oshaǵy bolǵan Qarsaqpaıdan bastaý alǵan is bul jaqtyń negizgi damý kózine aınaldy. Alaıda, jer alshaqtyǵyna, ınfraqurylymnyń talapqa saı emestigine, ken qorlarynyń azaıýyna baılanysty ózekti máseleler týyndaǵan bolatyn. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Úkimet Jezqazǵan, Sátbaev qalalary jáne Ulytaý aýdanynyń áleýmettik-eko­nomıkalyq damýynyń keshendi jos­paryn jasap, búgingi tańda sol boıynsha orasan zor jumystar júrip jatyr. Jezqazǵannan Sekseýilge tartylǵan temirjol Beıneýge jalǵastyrylady. Shubarkól-Arqalyq temirjolynyń qurylysy da qyzý. Eldiń batys, ortalyq aımaqtarymen, odan ári asyp, halyqaralyq kúrejoldarǵa qosylý óńir keleshegine buryn-sońdy bolyp kórmegen ǵajaıyp ózgerister ákelgeli otyr. Mundaı jańarýlardan ózge de shetkeri qalalar tys qalmaıdy. Monoqalalardy damytý baǵdar­la­masyna oblysymyzdan 8 shaǵyn shahar endi. Aldaǵy úsh jylda 36 mlrd. teńge ıge­ri­lýge tıis. Jylý júıeleri jańartylýy, jol­dar jóndelýi, kósheler men aýlalar abattan­dyrylýymen birge, bolashaǵy órisin keńeı­­tetin mańyzdy is-sharalar – jańa óndiris­ter qurý, óńdeý kásiporyndaryn ashý, kásip­kerlikti belsendirý ekinshi tynys ashady.

Turǵyndardyń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyn jaqsartý sheńberinde aıtarlyqtaı jumystar atqarylýda. Densaýlyq saqtaý salasynda «Salamatty Qazaqstan» baǵdarlamasy aıasynda aýrýdyń aldyn alý men emdeýdiń sony tehnologııalary engizilýde. Syrqattyń aýyr túrleri júrek pen qan tamyrlaryna jyl saıyn 2,5 myńnan astam kúrdeli otany óz dárigerlerimiz jasaıdy. Onkologııalyq naýqastardy emdeý boıynsha medısınadaǵy jańa tásilder qoldanylady. Aıta keterligi, óńirde 9 aıda balalar shetineýi 18 paıyzǵa kemidi, analar ólimine jol berilmedi. Jasyratyny joq, bilikti jas mamandar tapshylyǵy barshylyq. 200-ge tarta dáriger qajet. Osy máseleni mektep túlekteri arasynda kásiptik baǵdar berýdi kúsheıtý, dárigerlik qasıetti mamandyqty qalaǵandarǵa qolaıly jaǵdaı jasaý arqyly sheshýge tyrysýdamyz.

Buǵan deıin ata-analardy alańdatyp kelgen túıtkil jaılardyń biri, sábılerin balalar baqshasyna ornalastyrýdaǵy qıyn­dyqtar edi. Qazir mundaı másele kelmeske ketti deý­ge bolady. «Balapan» baǵdarlamasynyń kóńildegideı atqarylýy nátıjesinde oblys búldirshinderiniń 98 paıyzy mektep jasyna deıingi mekemelermen qamtyldy. Osy sońǵy úsh jylda paıdalanýǵa berilgen 22 balabaqsha qataryn jaqynda taǵy 2-ýi jáne 2 shaǵyn ortalyq pen 4 qosymsha toptar tolyqtyrady. Aldaǵy eki jylda 1900 oryndyq 12 balalar baqshasy esik ashady.

Jergilikti jurtty qýanysh pen rızalyqqa bóleýshi jaǵymdy jaılar az emes desek, baspanaly bolýshylardyń ulǵaıa túsýi sonyń birine jatady. Jyl saıyn qarqyndy júrgizilgen turǵyn úı qurylysy bıyl da jobalanǵan mejeden asyra oryndalyp keledi. Jyl basynan beri 257,6 myń sharshy metr úı sán túzep, júzdegen otbasy jeke otaý kóterdi. Al osynaý mereıli is shapaǵat-shýaǵyn odan saıyn shasha berýi úshin jaǵdaı jasala túsýde. Osy aı basynda iske kirisken Saran qalasyndaǵy úı qurylysy kombınaty temir-beton buıymdaryn tutynýshylardyń jyldyq suranysyn tolyq qamtamasyz etedi. Jalpy, túrli baǵyt boıynsha salynatyn 3 mln. sharshy metrden astam turǵyn úı qurylysy qulashyn jaıdyrýǵa múmkindik keńeıtetin osyndaı tirekshi kásiporyndar aldaǵy ýaqytta az bolmaıdy.

Bular óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq áleýetin nyǵaıtý baǵytynda alǵa qoıylyp, atqarylyp jatqan san alýan isterdiń bir parasy ǵana desek, osynyń ózi aımaq tynysyn aıqyn sezdiredi dep oılaımyz. Mundaı qat-qabat jumystarda olqylyqtar da bolmaı turmaıdy, árıne. Kemshilikterdi bilemiz. Aıaqqa oralǵy kedergilerdiń bárin bir mezette sheship tastaý múmkin emes. Kezeń-kezeńimen sheshimin tabýǵa barynsha kúsh salynady.

Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qýatty Qazaqstan degenimiz, bul eń áýeli óńirlerdiń qýattylyǵy bolyp sanalady. Eldiń bolashaǵy ekonomıkadaǵy keleshegi zor salalardyń damýyna baılanysty. Bul úshin aldymen jańa zaýyttar kóp salynyp, jańa jumys oryndary ashylyp, áleýmettik ınfraqurylymdy qarqyndy damytý qajet», degen bolatyn. Bul talap, ásirese, bizdiń oblysqa zor jaýapkershilik júkteıdi. El ındýstrııasynyń júregi sanalatyn, áleýeti myqty aımaq osynaý mindetti iske asyrýǵa laıyqty úles qosatyndyǵyn senimmen aıta alamyn.

Baýyrjan ÁBDIShEV,

Qaraǵandy oblysynyń ákimi.

DÁRÝ DARYTQAN DÁRILER

Búginde osylaı dep aıta alýymyzǵa bolady. Elbasynyń táýelsizdiktiń bastapqy qıyn kezeńinde otandyq farmasevtıkalyq óndiristi qalyp­tas­tyrýǵa talap qoıyp, óńirge kelgen jumys saparlarynda ǵylymı izdenisterimiz ben ıgi isterimizdi qadaǵalap, udaıy qamqorlyq jasaýy arqasynda bul mereıli maqsatqa da qol jetip otyr. Budan 17 jyl buryn jergilikti tabıǵı ósimdikterden aýyr syrqattardy emdeýge arnalǵan dári-dármekter daıyndap, shyǵarý ol kezde alys armandaı kórinse, qazir shyndyqqa aınaldy. Sodan beride óndiriske engizilgen 40-tan astam biregeı fıtopreparattardyń qatarynda qaterli isikke qarsy qoldanylatyn «Arglabınnen» bastap «Salsokollın», «Saýsalın», «Aterolıd», «Ekdıfıt» dá­rilik zattar 6 memlekette, sonyń ishin­de Reseı Federasııasynda tirkelip, shıpa­lyq qasıetterimen tanylyp, úlken suranysqa ıe bolyp keledi.

Densaýlyq saqtaý salasyn básekege qabiletti tól preparattarmen qamtamasyz etý, olardyń mańyzdy túrlerin jasaý, ıgerý jáne óndirilýin uıymdastyrý úshin zamanaýı farmasevtıkalyq ǵyly­mı-óndiristik negiz qurý alǵa qoıyl­ǵan bolatyn. Bul mindet iske asyryldy. «Fıtohımııa» halyqaralyq hol­dıngi janynan «Qaraǵandy farma­sev­tıkalyq zaýyty» JShS irge kóterip, ınnovasııalyq jobalardyń aıasynda jańa farmakologııalyq óndiristerdi salý, burynǵy jumys istep turǵandardy jańartý júrgizildi. Aldaǵy jyly ha­lyq­aralyq GMP standarttaryn engizý, ımportty almastyrýǵa jaǵ­daı jasaý aıaqtalady. Osy kúnderi atal­ǵan seriktestik ótimdi dárilik prepa­rat­tardyń jylyna 1 mıllıon ampýlasyn, 120 mıllıon túıirshik jáne kapsýla túrlerin shyǵara alyp júr. Taıaý arada ampýlalaý, sýbstansııalardy shaıǵyndaý jáne sıntezdeý sehtary paıdalanýǵa berilgen soń, ónimdi sapaly ári molynan óndirýge odan saıyn múmkindik keńeıedi. Munyń ózi eksporttyq áleýetti de arttyrady. Shyǵarylatyn tizimdemede adamnyń ımmýnıtet tapshylyǵy vırýsy aýrýlaryn, qant dıabetin, sırek kezdesetin dertterdi emdeýge arnalǵan, isikke qarsy preparattar, barlyǵy 80 dári-dármektiń ataýy bar.

Aıta ketý kerek, bizdiń ǵalym­darymyz ben mamandarymyzdyń ósim­dik shıkizatynan bıologııalyq bel­sendi qosylystardyń negizinde biregeı otandyq dárilerdi alý tehnologııasyn jasaýdaǵy jetistikteri biraz jerge málim. Máselen, Qazaqstan aýmaǵynda ósetin ósimdikterdiń 500-ge deıin túri zerttelse, 260-yn emdeýge paıdalanýǵa bola­tyndyǵy tanyldy. Osynaý baǵyt­taǵy izdenisterdi sabaqtaı túskende 1 myń­nan astam tabıǵı qosylystar aly­nyp, sáıkestendirildi, bulardyń negi­zinde terpenoıdtar, flavonoıdtar, steroıodtar jáne alkaloıodtar qataryna jatatyn jańa týyndylardyń osynshasy sıntezdeldi. Birqatary aıqyn antımıkrobtyq, vırýsqa, qyshymaǵa qarsy, antıholesterınımııalyq, anal­getı­kalyq, fagosıtozyntalandyrýshy bel­sen­diliktiń basqa da túrlerin kórsetti.

Holdıngte ǵylymı-zertteý jumys­tary bir sát te báseńdep otyrǵan joq. Qaı­ta Memleket basshysynyń osy sala­daǵy izdenisterdi jetildirý, otan­dyq dáriler túr-túrin jasaýdy jan­dandyrý tapsyrmasyna sáıkes tal­py­nys taýdaı. Buǵan bilim men táji­rı­be jetkilikti. «Qazaqstanda tabıǵı ses­kvıterpendik laktondar hımııasy boıynsha zertteý­lerdi damytý, olardyń negizinde jańa dárilik zattar­dy ázirleý men jasaý, bire­­geı otandyq fıtopreparattardyń óner­­kásiptik óndirisin uıymdastyrý» atty jumystar sıkli úshin Qazaqstan Respýb­lıkasynyń ǵylym men tehnıka sala­syndaǵy Memlekettik syılyǵyna ıe bolǵan bir top ǵalymdarymyzdyń bas­­tamashylyǵymen syrqattarǵa emdik zattardy taýyp, jasaý jolynda bir­lesken is-áreketti maqtanyshpen aıtyp óte alamyn. «Fıtohımııa» holdınginiń bıologııalyq belsendi qosylystardyń respýblıkalyq bankin birinshi bolyp uıymdastyrýy da ataýǵa turarlyq jaıt. Munda 3600 tabıǵı qosylystyń jáne olardyń týyndylary boıynsha má­li­metterdiń aqparattyq bazasy, dárilik zattardyń standartty úlgileri qoıylǵan.

Aımaq farmasevtıkalyq óndirisiniń damýyna Keden odaǵy úlken yqpal etýde. «Memleketaralyq yntymaqtastyq jáne halyqaralyq ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlamalar men jobalar» aıasynda holdıngimiz Belarýs Respýblıkasynyń UǴA bıoorganıkalyq hımııa ınstıtýtymen birlese tabıǵı brassınosterıodtyń negizinde antıholesterınemııalyq preparatty jasaý jáne onyń synaqtyq óndirisin uıymdastyrý boıynsha jobany júzege asyrýda. Eki tarap arasynda dárilik preparattardy tirkeý jáne olardy usyný, qos el aýmaǵynda satý úrdisin úılestirý kelisimine qol qoıyldy. О́zara mamandar almastyrý, dári-dármekter daıyndaý tehnologııasyn synaqtan ótkizý júrgiziledi.

«Fıtohımııa» holdıngi birqatar irgeli zertteýlerdi jalǵastyra beredi. Otandyq farmasevtıkalyq óner­ká­sip­ti memlekettik damytý baǵdar­lama­syna qatysýshylar kúshteriniń biri­gip, jumystary jemisti bolýy­na je­tek­shilik mindetin jetildire tús­pek.

Serǵazy ÁDEKENOV,

QR UǴA akademıgi, Memlekettik syılyqtyń

laýreaty, «Fıtohımııa» halyqaralyq ǵylymı-óndiristik

holdınginiń basqarma tóraǵasy.

YRYZDYQ BIZDEN, YRZALYQ EŃBEKKERLERDEN

Bizdiń seriktestik qana emes, astyq óndirýmen aınalysatyn oblystaǵy barlyq sharýashylyqtar úshin bıylǵy kúz óte berekeli bolýymen este qalǵaly tur. Kóktemde tuqym sebilgen 600 myń gektar egistik alqapqa bitik ónim bitip, 700 myń tonnadan astam altyn dán bastyryldy. Eski kóz dıqandardyń aıtýy boıynsha, mundaı mol yrys sońǵy 43 jylda jınalyp kórmepti. Osy isti eńbek jolyma serik etkeli shırek ǵasyrǵa tarta ýaqytta meniń de dalamyzdyń asyp tógilgen syıyn birinshi ret kórýim boldy. Syı degenimmen, bul eń aldymen mańdaı terimizdi aıanbaı burshaqtatqan qajyrly jumysymyzdyń máýeli jemisi ekendigi árıne, talassyz.

Aımaqtyń astyqty óńirleri sanalatyn Nura aýdanynda basty baılyqty jylma-jyl tasqyn­datýshy «Shahter», «Prjeval» JShS qatarynda «Qaınar» atalatyn seriktestigimizdiń orny bir bólek deýime bolar edi. Ár maýsym saıyn birden 38 myń gektar jer dándi daqyldar tolqynymen terbeledi. Egýden bastap jaz boıǵy bel jazylmastan ony kútip-baptap, ósirýge arnalǵan is-shara­lar qanshama deseńizshi. Birde-bireýi nazardan qalys qalmaıdy. Osy kúz ár gektarynan 12 sentner­den ónim alynýy sonyń arqasy.

О́tpeli kezeńde birqatar sharýashylyqtar ydyraı bastaǵan shaqta irgetasyn saqtaı bilýimiz, qazir qarasaq, durys uıǵarym bolǵan kórinedi. Ýaqyt talabyna sáıkes eńbekti jańasha uıymdastyrý, dıqandardyń óz mindetine jaýapkershiligin kóterý, zamanaýı agrotehnıkalyq talaptardy buljyt­paı qoldaný, tıimdi ári alymdy tehnıkalardy tolyqtyrý arqyly salystyrǵysyz deńgeıge kóterilippiz. Mysal úshin, buryn egin oraǵynda jan-jaqqa jalynyp-jalpaıyp qosymsha kúsh shaqyrylyp, jumyldyrylǵannyń ózinde jıyn-terim aıdan astam ýaqytqa ulasyp, keıde qar túskende de aıaqtalmaı jatatyn. Búginde aınalasy 10-15 kún ishinde tap-tuınaqtaı jınap, qyrmanǵa úıip-keptirip, qambaǵa quıyp alatyn boldyq. О́z qarjymyzǵa satyp alynǵan sońǵy úlgidegi kombaındardy urshyqsha ıirýshi mehanızatorlar naýqandy bir demde atqaryp shyǵady.

Astyq mol bolýyna oraı turmys ta jaqsy. Tur­ǵyndar eresekteriniń deni «Qaınar» quramynda eńbek etetin aýylymyz oblystaǵy baqýatty da, kórikti de eldi meken sanalady. Mádenıet úıi, medı­­sı­nalyq qyzmet ortalyǵy, sport oshaǵy serik­­testik qamqorlyǵy qushaǵynda. Eńbek arda­ger­­lerine, kópbalaly otbasylarǵa, jalǵyzi­likti qart­tarǵa otyn-sý, jemshóp tegin taratylyp beri­lýi qalypqy dástúr. Ozattarǵa turǵyn úı, jeńil kólikter tartý etý úrdisi de bar. «Igilikke súı­gi­lik» deıdi ǵoı halqymyz qaıyrymdylyq qaıy­ry berekeli eńbek, berik birlikke uıystyryp keledi.

Sharýashylyq salasyn ártaraptandyrýǵa baǵyt ustaý tabysty eseleýge múmkindikti keńeıtkeli otyr. Asyl tuqymdy mal basy ulǵaıtylýda. Osylaısha, qolda barymyzdy baǵalap, damý jolyn jańǵyrtýǵa umtylys irkilmek emes. Munyń bári aýyldastarymyzdyń múddesi úshin kózdelýdegi qadam. Yryzdyq bizden, yrzalyq eńbekkerlerden – mindet-maqsatymyz osy.

Seıitjappar NYǴMETOV,

«Qaınar» JShS jetekshisi.

Nura aýdany.

О́NIMIMIZ О́TIMDI

Osynaý salanyń bel ortasynda júrgen jan retinde ondaǵy árbir jańarýlar men ózgeristerge qýanyp qalamyn. Bir táýiri, kóńilge jaǵymdy mundaı jaılar sońǵy ýaqytta aımaǵymyzda jıi ushyrasady. Sonyń bir jarqyn mysalyna bizdiń «Kazmetiz» JShS janynan da úlken, keń tynysty jańa istiń irgetasy qalanyp, qanattanýyn aıtar edim. Ol qandaılyq sıpatymen erekshelenedi desek, taý-ken jáne metallýrgııa ónerkásibi, energetıka men qurylys salasy úshin bolat arqandar, armatýr symdaryn shyǵaratyn ómirsheń óndiris býyny ekendigimen eleýli sanalady.

Rasyn aıtqanda, bul ázirge elimizde osyndaı ónimderdi óndirýge beıimdelgen alǵashqy kásiporyn bolyp otyr. Halyqaralyq standarttarǵa saı keletin bolat arqandar men symdar óndirisin jolǵa qoıý biraz jyldar boıǵy oıdaǵy joba bolatyn. Indýstrııalandyrý kartasy aıasynda ony iske asyrýǵa budan úsh jyl buryn múmkindik týdy. Memlekettik kómek-qoldaýdyń arqasynda «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha qural-jabdyqtar satyp alýǵa, zamanaýı tehnologııalarmen jasaqtalýǵa jaǵdaı jasalýy kópten bergi maqsatymyzǵa jetýge septigin tıgizdi.

Osy jaqynda jumysyn bastaǵan kásipornymyzda atalǵan buıymnyń jylyna 5 myń tonnasyn shyǵarý jobalansa, edáýir bóligi otandyq tutynýshylarǵa, sondaı-aq, kórshiles elderge jóneltiledi. Buǵan deıin eńbek etýshi 200 jumysshy-qyzmetkerimizdiń qatary 50 adamǵa tolyqty. Aldaǵy ýaqytta óndiris tynysyn odan saıyn keńeıtý kózdelýine oraı qatarymyzǵa qosylýshylar ulǵaıa túspek.

О́ndiris damýdyń ózegi bolyp tabylatyndyǵyn kim-kim, eń aldymen, sonyń basy-qasynda júrýshiler jaqsy biledi. «Nur Otan» partııasynyń jańa Doktrınasynda tabysty eseleýdiń kózi retinde 7 baǵyttyń ishinen «Qýatty ekonomıkany» erekshe atar edim. О́ıtkeni, ekonomıkaǵa basymdyq berý arqyly kúsh-qýat ta nyǵaıa bermek. Indýstrııalyq óńir turǵysynda oblysta buǵan qolaıly múmkindikter bar. Sony paıdalanýshylardyń kóbeıýi osy salaǵa degen memlekettik qamqorlyq áseri dep bilemin.

Dmıtrıı MALAHOV,

«Kazmetiz» JShS dırektory.

«QÝATTY QAZAQSTAN – QÝATTY О́ŃIRLER»: PREZIDENT TAPSYRMALARY QALAI ORYNDALÝDA?

Aıqarma bettiń materıaldaryn daıyndaǵan «Egemen Qazaqstannyń»

Qaraǵandy oblysyndaǵy menshikti tilshisi Aıqyn NESIPBAI.