Alashtyń taǵy da bir ardaqty azamaty – Perýash Kárimuly týraly Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń arnaıy muraǵatynan NKVD kezindegi qujattar tabyldy.
Perýash Kárimovke qatysty qylmystyq is Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń arnaıy muraǵatynda saqtaýly. Bul týraly Perýash nemeresi, Májilis depýtaty Azat Perýashevtyń atyna kelgen muraǵat basshylyǵynyń hatynda aıtylǵan. Perýashtyń nemereleri jappaı saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý týraly zańǵa sáıkes Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń shaqyrýymen qylmystyq is materıaldarymen tanysyp shyqty. «Perýash atamyz týraly onyń kózin kórgen týǵan-týystarynyń, jaqyndarynyń, el ishindegi áńgimelerdiń shyndyq ekenine kózimiz jetti», – deıdi olar.
Alashtyń taǵy da bir ardaqty azamaty – Perýash Kárimuly týraly Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń arnaıy muraǵatynan NKVD kezindegi qujattar tabyldy.
Perýash Kárimovke qatysty qylmystyq is Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń arnaıy muraǵatynda saqtaýly. Bul týraly Perýash nemeresi, Májilis depýtaty Azat Perýashevtyń atyna kelgen muraǵat basshylyǵynyń hatynda aıtylǵan. Perýashtyń nemereleri jappaı saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý týraly zańǵa sáıkes Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń shaqyrýymen qylmystyq is materıaldarymen tanysyp shyqty. «Perýash atamyz týraly onyń kózin kórgen týǵan-týystarynyń, jaqyndarynyń, el ishindegi áńgimelerdiń shyndyq ekenine kózimiz jetti», – deıdi olar.
Tabylǵan derekter boıynsha Kárimov Perýash, ulty qazaq, KSRO azamaty, 1914 jyly týǵan, partııada joq, komsomol qatarynan shyǵarylǵan, 7 klastyq bilimi bar, buryn sottalmaǵan, tutqynǵa alynǵansha Aqmola oblysy, Erkinshilik aýdanynda mektepter ınspektory bolyp jumys istegen. Ákesi – Kárim Ámrın bolsa, áıeli – Erke, uly – bir jastaǵy Turlybek.
– Atalyp otyrǵan Turlybek bizdiń ákemiz, – degen Azekeńniń sózinen tebirenis sezimi baıqalyp turdy.
Perýash Kárimov 1937 jyldyń 14 naýryzynda NKVD-nyń Erkinshilik aýdandyq bólimimen kolhozdarda revolıýsııaǵa qarsy ádebıetterdi taratý jáne iritki týǵyzý jumysyn júrgizdi degen aıyppen tutqynǵa alynǵan. Jarty jyl túrmede ustalǵannan keıin, 8-9 qyrkúıekte Qaraǵandy oblystyq sotynyń úkimimen aqtalyp, bosatylǵan. Biraq týra bir aıdan keıin Qazaq KSR Joǵarǵy sot tóraǵasynyń jeke óziniń talaby boıynsha ony qaıtadan tutqynǵa alyp, túrmege japqan. Perýashtyń qaryndasy Kúlshat apaıdyń aıtýynsha, tún jamylyp kelip, basa-kóktep úıge kirgen «qyzyldar» aǵasyn esinen tanǵansha soqqyǵa jyǵyp, denesin arbaǵa laqtyryp tastap, alyp ketken. Muny Perýashtyń jan jary Erkege túrmeden jazǵan hatyndaǵy «tamaqsyz ólmeımin, ýaıymnan ólemin. Boıym aýyrlap, denem dirildep, aıaǵymdy basaıyn desem – múmkindik joq tárizdi» degen sózder de rastaıdy. Bul jazbalarǵa áli qaıta oralamyz.
Sóıtip, ol 1938 jyldyń 15 qańtaryndaǵy Qaraǵandy oblystyq sotynyń úkimimen RSFSR QK 58-10-baby boıynsha (Keńes ókimetine qarsy nasıhat júrgizý) 5 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylǵan, jazasyn qatań rejimdegi mekemede óteıtin bolǵan. Onyń ústine bosaǵannan keıin taǵy 3 jyl syrtqy dúnıemen baılanysýǵa tyıym salynady. Bir sózben aıtqanda, barlyq quqyqtarynan aıyrylady. Reseı tarıhshylarynyń aıtýynsha, bul eshkim suraý salyp, áýrege túsirmesin, izsiz-túzsiz ketsin dep qasaqana jasalǵan, shyn máninde, mundaı úkim ólim jazasymen para-par edi. Oǵan kesilgender tiri qalmaıdy dep eseptelgen.
Qylmystyq iste saqtalǵan qujattarǵa qaraǵanda, «Baıshyl elementtermen, revolıýsııaǵa qarsy ultshyldyq kóńil kúıdegi tulǵalarmen baılanysyp, Alash-Ordanyń ádebıetin jınaǵany jáne ultshyldyq nasıhat júrgizgeni» úshin aıypty dep tanylǵan Perýash sol kezde birtalaı jerdi, onyń ishinde Stalın, Alǵabas, 1 maı, Sospýt, Jolbasshy, Mırzoıan, Petrovsk, Komıntern, Sosmaıak, Frýnze, Lenın, Isaı, Krasnyı pahar, Birlik, t.b. aýyl-kolhozdardy aralap shyǵyp, jergilikti turǵyndarmen kezdesý-áńgimeler uıymdastyryp, Alash ıdeıalaryn taratqan. Osy jumystardy 23 jastaǵy Perýash Kárimov joldastary – 33 jastaǵy Shaıshyq Oljabaevpen, 35 jastaǵy Eskendir Jıenbaevpen jáne 37 jastaǵy Musabek Qurmanovtarmen birge júrgizgen.
Perýash Kárimuly jáne joldastary tek 23 jyldan keıin ǵana 1961 jyly Qazaq KSR Joǵarǵy soty Prezıdıýmynyń qaýlysymen aqtaldy. Sol kezde ádildik izdegen Perýash balasy Turlybekke ákesiniń túrmede qurban bolǵany habarlanǵan edi. Endi mine, arada 50 jyldan astam ýaqyt ótkennen keıin atasynyń qylmystyq is qujattary Perýash Kárimuly nemereleriniń qolyna tıip otyr. Alaıda, onyń ómiriniń sońǵy sátteri qalaı ótti, jas ǵumyry neden úzildi: qyzyldardyń oǵynan ba, qaraqshynyń pyshaǵynan ba, álde úmitsizdikten ómirden kúder úzdi me, aýyryp jan tapsyrdy ma, súıegi qaıda qaldy, barlyǵy da urpaqtaryna beımálim bolyp keldi. Endi osy jumbaqtyń túıinin sheship, atasynyń súıegi jatqan jerdi tabýdy urpaqtary ózderine júktelgen perzenttik amanat dep sanap otyr.
Hattamalar boıynsha, 23 jastaǵy Perýash ózinen ájeptáýir jasy úlken joldastarynan qalmaı, jaýapkershilikten bas tartpaı, ulttyq ustanymdaryna berik bolyp, alǵan betinen qaıtpaı aqyryna deıin barady. Sol sebepten shyǵar, balalarynyń aıtýynsha, 80 jasqa jetken, Shaıshyq Oljabaevtyń inisi Tobaı Barlybaev atamyz kózi jumylyp bara jatqanda «Perýash, Perýash!» dep 40 jyl buryn ómirden ozǵan aınymas dosyn shaqyryp jatypty.
Bir adamnyń, bir otbasynyń basyndaǵy qasiretti tilge tıek etkende HH ǵasyrdaǵy qazaq eli tarıhyndaǵy jeke adamdardyń taǵdyrlaryn tálkek etken, taptap janshyǵan qaraly kezeń kóz aldyńa keledi. Osynyń ózinen-aq, Perýash Kárimuly Qazaqstanda 1937-1938 jyldary «tap jaýlary», «ultshyldar», «jat pikirdegiler», «áleýmettik qaýipti elementter» degen jalalar jabylyp, saıası aıyp taǵylǵan, 105 myńǵa jýyq elim dep eńiregen bozdaqtardyń biri ekendigi anyq kórinedi. Iаǵnı, ol – keńestik bılik jergilikti turǵyndardyń ulttyq erekshelikteri men múddelerin qorǵaýshylardy aıaýsyz jazalap jatqan aýyr kezeńniń qurbany. Dál osy jyldary qazaq halqy Alashtyń aıaýly uldarynan – ult zııalylarynan aıyryldy. Solardyń biri – Perýash Kárimuly 16 jasta muǵalim bolyp, aýylda tuńǵysh mektep salyp, sol mektepti 1936 jylǵa deıin basqardy. Sonymen birge, 1930 jyly Qazaqstandaǵy eginshilik tehnıkýmynda, 1931 jyly Aqmola pedagogıkalyq tehnıkýmynda syrttaı oqyp, sol jyly qazaq muǵalimderiniń kýrsyn úzdik bitirdi. 1934 jyly Almatyda «aýdandyq aǵartý komıtetteri tóraǵalarynyń biliktiligin arttyrý ólkelik kýrstaryn» támamdady, al 1936 jyldan bastap aýdandyq bilim berý bóliminiń mektepter boıynsha ınspektory boldy. Munyń bárin UQK-tiń P.Kárimulynyń nemerelerine joldaǵan anyqtamalar, kýálikter, t.b. qujattar rastap otyr.
Onyń 1930 jyly KSRO Eginshilik halyq komıssarıatynyń «Zernotrest» keńestik astyq sharýashylyqtary memlekettik birlestigi janyndaǵy Toǵuzaq stansasyndaǵy (qazirgi Qostanaı oblysynda) Qazaqstannyń sosıalıstik eginshilik tehnıkýmyna oqýǵa túsýine kelsek, tek osynyń ózi 16 jastaǵy Perýashtyń minezi men maqsatkerligin aıqyndap tur. Ony túsiný, 
seziný úshin sol kezeńde Qazaqstanda qandaı oqıǵalar oryn alǵanyn eske salý qajet. Týra sonyń qarsańynda, 1927-1929 jyldary goloshekındik «úlken sekiris» dep atalǵan solaqaı saıasat kóshpeli sharýashylyqqa tyıym salýǵa jáne sharýashylyqtardy, ásirese, úı maldarynyń basyn, jappaı ujymdastyrýǵa baılanysty qazaq aýyldaryn kúshtep otyryqshylandyrý bolyp ótti. Bul tarıhı damý barysynda mal sharýashylyǵyna súıengen jáne ózin tamaq ónimimen qamtamasyz etý úshin jetkilikti dárejede eginshilik mashyqtaryn meńgermegen qazaq halqynyń asharshylyqtan jappaı qyrylýyna ákeldi. Ashtyqtan tutas aýyldar joıylyp ketti, qanypezer jyrtqyshtyqtyń derekteri kóp, qurbandardyń sany mıllıondap sanalady, saharadaǵy tutastaı aýdandar qańyrap bos qaldy.
Bul jaǵdaıda aýyl jasóspirimi halqy úshin belgisiz jańa salany – eginshilikti zertteýmen shuǵyldanýǵa sheshim qabyldaıdy jáne týǵan aýylynan myńdaǵan shaqyrym jerge oqýǵa ketedi. Onyń óz halqyn asharshylyqtan qutqarýǵa, onyń bolashaǵyn osyndaı qaıǵyly jaǵdaılardan qorǵaýǵa bar ynta-yqylasynyń aýǵanyna kúmán joq. Búgin biz muny damýdyń ınnovasııalyq jolyn tańdaý dep ataǵan bolar edik, biraq sol ýaqytta da bul sózsiz batyl jáne progresshil qadam bolatyn.
Qujattar kórsetip turǵandaı, qazaq muǵalimderiniń kýrstaryn 1934 jyly bitirgende Perýash orys tilin erkin meńgergen, matematıka boıynsha, jaratylystaný, geografııa jáne t.b. pánderden tek úzdik baǵalar alǵan.
Jas bolǵanyna qaramastan, osyndaı bilimge qushtar, alǵan bilimin halyqqa taratqan muǵalim Perýash Kárimuly – sol jyldary qazaq dalasynda bolǵan zııaly-aǵartýshylardyń biri. Olar atyldy, ártúrli merzimge túrmege qamaldy, eriksiz jer aýdaryldy. Talaı beıbit otbasylarynyń oty óship, ana jesir, bala jetim qaldy. Onymen de qoımaı olardy «halyq jaýynyń», «otanyn satqandardyń» otbasy bolǵany úshin abaqtylarǵa japty. Al joǵaryda atalǵan hattaǵy Perýashtyń jazǵandary bul zobalańnyń otbasyn aınalyp ótpeıtinin sezgenin baıqatady: «Eshkimge dos dep esh pikir aıtpa. Syrtyńnan «ıá» dep te... óziń aldanyp qalyp júrme. Onymen jandy aman saqtaı almaspyz». О́kinishke qaraı, onyń osy qaýpi shyndyqqa aınaldy. «Ájemiz – Erke Jıenalına da ALJIR lagerinde azap shekkeni týraly áńgimeler bar, onyń da odan arǵy taǵdyry biz úshin belgisiz, álde de anyqtaı túsý kerek», – deıdi urpaqtary.
Onyń ústine Perýashtyń qudaı qosqan qosaǵy Erke Jıenalına eriniń isin qoldap, muǵalim bolǵanyn onyń kózin kórgender aıtypty. Munyń da jany bar. Erkeniń saýatyn kóterip, bilimin jetildirgenin, onyń qysqa merzimdi kýrstaǵy oqýyna baılanysty aıta kelip, Perýash jazǵan kelesi joldar rastap tur emes pe: «...syrtqa syr bildirmeı kóńildi oqy, nashar úlgerip qataryńnan kem qalma». Baıqasańyz, temir qapasta otyrǵan jap-jas jigit óziniń jaryna tileýshi ǵana bolmaı, qamqorshylyq kórsetip otyr. Qandaı qýatty erik-jigerdiń ıesi boldy deseńizshi!? Bul hattyń Erkeniń qolyna tımeı, onyń júregin jylytyp, kóńilin jubatpaǵany qandaı aıanyshty...
UQK-ti urpaqtaryna qaıtaryp bergen qujattardyń árbirin muqııat qarap otyryp, sonyń ishinen meniń nazarym Perýashtyń latyn qarpimen Erkege jazǵan hatynyń túpnusqasyna túsken edi. Onyń tıisti mekenjaıǵa jetpeýiniń sebebi, birneshe jerden asty qyzyl sııamen syzylǵan hat joldarynda jatsa kerek, senzýradan ótpegeni anyq. Perýash nemereleri muny uǵynyqty bolý úshin latyn qarpinen qazirgi qoldanystaǵy álipbı tańbasyna túsirip qoıypty. «Al jalpy latyn qarpimen jazylǵandardy túsiný qıyn bolar dep oılaýshy edik, qazir ondaı kúdigimiz seıilip ketti, tipti, bul álipbıdi paıdalaný qolaılyraq pa dep qaldyq», – dedi olar.
Hattan 1, 2, 3... dep sanamalap, 22-ge deıin jetkizip, neniń qajettiligin kórsetkeninen Perýash Kárimuly otbasynyń kúndelikti kúnkórisi úshin asa alańdamaıtyny anyq ańǵarylady, ıaǵnı ony da sol kezeńdegi ózi úshin emes, alashshyl azamattar sekildi, ult múddesi úshin janqııarlyq kúreske óz isteriniń durystyǵyna, ádildigine degen senim jetelegen. Onyń hattaǵy zaıyby men jalǵyz ulyna degen sheksiz súıispenshilik sezimderin bildirgen sózderin tebirenbeı oqý múmkin emes, júrekti shymyrlatatyn, syzdatatyn tustar kóp. Shımaı emes, ádemiligimen kóz tartatyn jazý-qoltańbasynda kepildikpen shyǵarý sekildi úlken máselelermen qatar, túrme túneginiń qolaısyzdyqtaryna qarsy turatyn jyly kıimder, turmystyq buıymdar suraǵan: «Kepilge alyp ketpese, ákem ustarasymen kelip, shashymdy alyp berip ketsin»..., «...Jaýap beripti, bosatpaıdy ǵoı. Budan tek qutylý qıyn endi».
Túrmede baskeser qylmyskerlermen bir kameraǵa qamalyp, sodan qorǵaný úshin de kerek etti me eken, kim bilsin, «Biritiba (brıtva – S.B.) pyshaǵynan taǵy bir-ekeýin jáshik (úıden sálemdeme jáshigi – S.B.) túbine jasyryp sala sal» degen jeri de bar. Munyń ózi onyń óte qıyn jaǵdaıymen qatar, qaıtpas-qaısar erlik minezin kórsetip tur.
Hattyń ózge de keıbir úzindilerin, sol jyldardyń jan titireter sýyq yzǵaryn kóz aldyńyzǵa keltirip, óz baǵalaryńyzdy berý úshin, osylaısha eshteńeni ózgertpeı qaz-qalpynda keltirgendi jón kórip otyrmyz:
– «Qosh-qosh, baýyrym. Baýyryńdy eljiretpe... taǵy men jalǵyzym dep jyladym – sen bar ekensiń, Tókenim bar qalatyn»...,
– «Sen Tókenimniń ısi bar jańa kórpeni suraǵanyma irenjime... Qulynym aqyrǵy súıiskenim dep oılama. Qudaıdan tile, úmit et»..,
– «Aqmolaǵa júrgizetin bolsa, qapy qalmaı qoshtasyp qalyńdar. Tókenimmen qoshtasqam joq jylar dep»..,
– «Aqmolaǵa barsam... bos kelmeńder – bári bir onda budan da qatań ustaıdy»...
Biraq osyndaı qıynshylyqtarǵa qaramastan, Alashtyń jas azamaty óz ustanymdarynan taıǵan joq, tipti, túrmeden shyqqannan keıin de óz isin jalǵastyrýǵa úmittendi: «Áýeli janym qalsyn. Sosyn kórermin»...
Átteń, shirkin-aı, ańsaǵan armany eles bolyp, aldan kórikti ómir belesin kóre almaı ketti-aý, jas oǵlan. Munymen qosa totalıtarlyq júıe óziniń qandy sheńgelin onyń ómirlik serigi Erkege de salyp, kóp uzamaı ol da ómirden qyrshyn ketti, sóıtip, taǵy bir otbasynyń tútini óshti.
Perýash Kárimulynyń sottalǵannan keıin olardyń taǵdyry beımálim qalpynda qalyp, artyndaǵy jalǵyz tuıaǵy: Tókeni – Turlybeginiń eseıip, at jalyn tartyp mingennen bastap, áke-sheshesin izdegen áreketteri nátıjesiz aıaqtalǵan. Jalpy, saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý KSRO-da 1954 jyly bastalyp, ol 1960 jyldardyń basyna deıin jalǵasqan. Al P.Kárimovke qatysty qylmystyq istiń 1961 jyly naýryz aıynda toqtatylǵanyn osy jylymyq kezeńge iligýimen túsindirýge bolatyn sekildi. О́ıtkeni, odan keıin bul úderis tejelip, tek qaıta qurý dep atalǵan kezeńde – 1980-jyldardyń sońyna qaraı qaıtadan bastalǵany málim.
Máselen, Perýashtyń aqtalǵanyna qaramastan, onyń uly Turlybekke Almaty oblysy, Qaskeleń aýdany, «Kamenskıı» sovhozynda mashına aýlasynyń meńgerýshisi bolyp jumys istegen kezinde 1965 jyly partııaǵa ótýge jáne qyzmet babymen ári qaraı ósýine tyıym salyndy. Árıne, eshqandaı qyzmettik ósý ata-anasynyń adal atymen salystyrýǵa kelmeıtin edi.
Ornynda bar ońalar. Babalardan qalǵan asyl sózderdiń danalyǵy men aqıqattylyǵyna olardyń artynda qalǵan joqtaı da, izdeı de biletin urpaǵy taǵy da bir kóz jetkizdi. Mine Azat Turlybekulynyń atasyn izdep, suraý salyp UQK-ten asa qundy derek tabýy áke úmitin aqtaǵany emes pe?! Taǵy da bir tańǵaldyrarlyǵy: 2011 jyly «Aq jol» partııasy tizginin qolyna alyp, biz «Alash» partııasynyń izbasarymyz dep, Alash rýhyn tiriltip, bıikke kóteremiz dep jar salyp, odan keıin soǵan saı is-qımyldar jasap júrgen Perýashtyń nemeresi sol tusta atasynyń bolshevıkterdiń dıktatýrasyna qarsy áreketter jasap, Alash qaıratkerleriniń ıdeıalaryn kópke taratyp, aǵartýshylyqpen aınalysqanyn bilgen de joq edi. Onyń sol kezdegi jarııa etken ustanymy tegine tartqan tektilik pen urpaqtar sabaqtastyǵyna degen kirshiksiz taza sezimnen týyndaǵan eken.
Al biz Alashtyń taǵy bir ardaqty azamatynyń tabylǵanyna qýanyshtymyz. Olar áli de kóp, olardy tarıhtyń qalyń qatparynan arshyp alyp, búgingi urpaqqa tabystasaq ıgi. Jandaryn shúberekke túıip Alash ıdeıalary úshin kúresken Alash partııasynyń myńdaǵan qatardaǵy múshelerin, jaqtastaryn, Alashorda úkimeti áskeriniń sarbazdaryn aqtaýǵa bolmaı ma? Álde bir baıandamadan bir baıandamaǵa, bir maqaladan bir maqalaǵa kóship júrgen, 30-40-taı ǵana aqtalǵan Alashtyń jurtqa belgili kóshbasshylaryn aıtyp, qaıtalaı berýmen shektelemiz be? Tek osymen shektelsek, aýyzdan-aýyzǵa kóship aıtylyp júrgen Alashtyń osy arystarynyń rýhynyń ózi tynyshtala qoıar ma eken? Olarmen qoıan-qoltyq júrip, ýaǵyzdaryn tyńdap, tapsyrmalaryn oryndap, isterin jalǵastyrǵan ulandar burynǵysynsha «bandıtter», «halyq jaýlary», «shetel barlaý qyzmetiniń tyńshylary» t.s.s. bolyp qala bere me? Tipti, Perýash Kárimulynyń qylmystyq isimen tanysqanda, onyń urpaqtaryna birneshe tomdyq isten tek jekelegen qujattardy qaıtaryp, sonymen birge Abaı men Maǵjan Jumabaevtyń óleńderi bar dápterdi kórsetipti.
Al negizgi qujattar áli de qupııa bolyp qalýda.
Qazirgi ulttyq tarıhymyz qaıta zerdelenip jatqan tusta qatty oılanatyn jaıt, bul. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev ústimizdegi jyldyń 2 qazanynda «Abylaı ańsaǵan azattyq» atty maqalasyndaǵy «Memleket tarıhyn, dańqty babalary júrip ótken joldyń buralańy men bultarysyn, qıly kezeńderi men taǵdyrly sheshimderin, aqtańdaq betteri men dara tulǵalarynyń qaıratkerlik ónegesin bilip ósken urpaq qana ózine tıesili zamana júgin dittegen mejesine abyroımen jetkize alady» dep atap kórsetti.
Perýash áýletiniń talaı jyldardan beri saýal jasap júrip tyndyrǵan ulaǵatty isi urpaqqa úlgi-ónege bolýǵa turarlyq. Alla taǵalanyń qudireti shyǵar, UQK-niń arnaıy muraǵatynyń P.Kárimovtiń qylmystyq isin tapqany týraly habar nemeresiniń qolyna «Aq jol» partııasy Ortalyq keńesi Prezıdıýmynyń kezekti otyrysy bastalar aldynda tıdi. Azat Turlybekuly otbasynyń tebirenisti sátine kýá bolǵan dostary men áriptesteri ony shyn júrekten atasynyń – Alashtyń ardaqty azamatynyń taǵdyryna qatysty asa mańyzdy qujat alýymen qyzý quttyqtady. Bul tek osy otbasy úshin ǵana emes, ult úshin qundy qujat. Aqjoldyqtar, sondaı-aq, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń arnaıy muraǵatynyń qyzmetkerlerine qalyń kópshilikke belgisiz batyrlardy halyqtyń jadynda saqtaýǵa kúsh salǵany jáne olarǵa uqypty kóńil bólgeni úshin ózderiniń shynaıy alǵys sezimderin bildirdi. Iá, eshkim de, eshqashan da umytylmaýy tıis.
Barlyq adam balasyna tán eń qymbattylaryn – otbasyn, materıaldyq ıgilikterin, jeke perspektıvalaryn qurbandyqqa shalyp, qorǵansyz jap-jas áıelin jáne odan da dármensiz náreste – ulyn azapta qaldyryp, ajal tyrnaǵynda júrgen Perýash Kárimuly óziniń aldyna basty máseleni qoıdy:
«Qudaı ne jazsa – sony kórip shydaımyz. Men shydadym, sen de shyda. Kim ozar eken?».
Búgingi táýelsiz, egemendi Qazaqstan – onyń jáne basqa da habarsyz ketken myńdaǵan batyrlardyń mert bolar sátinde ózderine qoıǵan osy suraǵyna jaýap emes pe?!
Biraq adamı súıispenshilik rýhynyń tabandylyǵy men qýatynyń eń keremet akkordy Perýashtyń Erkege jazǵan hatynyń sońǵy joldary jastarǵa, ásirese, ǵashyq juptarǵa mahabbat pen súıispenshiliktiń shynaıy úlgisindeı estiledi: «...Al, kúnim, taǵy aıtam: shydamsyzdyq óltiredi. Odan da basqadan ólý – sháiht degen. Birigip adam bolyńdar. Kúnkórip, ómir súrý áreketine kirisińder.
Men de aman kelermin».
Sábıt BAIDALY.
