Bul jolǵy oqıǵa bylaı bastaldy. Kenosha qalasynyń polısııa departamentine belgisiz áıelden shaǵym túsedi. Sodan polısııa 23 tamyzda oqıǵa ornyna baryp, túsken shaǵym negizinde Djeıkob Bleık degen azamatty ustaýǵa talpynady. Áýeli oǵan «elektroshoker» qoldanǵan. Biraq onysy sátsiz shyǵyp, Bleık polısııa qolynan sytylyp shyǵyp, úsh balasy otyrǵan kóligine umtylǵan. Bleık kóliktiń esigin ashyp mine bergen kezde polıseı artynan jeti ret oq atqan. Al kýágerler oqıǵany basqasha sıpattap otyr. Olardyń aıtýynsha, Djeıkob kóshede tóbelesip jatqan eki áıeldi ajyratpaq bolady. Polısııa sol kezde kelgen. Sodan keıin Kenosha qalasynyń polısııa qyzmetkeri Djeıkob Bleık esimdi azamatty jeti ret atady.
Buqaralyq aqparat quraldarynda taraǵan málimetke súıensek, oqtyń tórteýi Bleıkke tıgen. Qazir onyń jaǵdaıy aýyr.
Djeıkobtyń qara násildi bolǵany jaǵdaıdy odan ári ýshyqtyryp jiberdi. Oqıǵanyń qalaı órbigenin sol mańda júrgen kýágerler vıdeoǵa túsirip, áleýmettik jelige jarııalap jiberdi. Osydan keıin polısııanyń áreketine narazylar kóshege shyǵyp, qalany qırata bastaǵan. Kóp uzamaı qalada komendanttyq saǵat jarııalandy. Vıskonsın shtatynyń gýbernatory Tonı Evers tótenshe jaǵdaı jarııalap, ulttyq gvardııa jasaǵyn kómekke shaqyrdy.
Keıinirek Bleıkti atqan polısııa qyzmetkeri Rastın Sheskı ekeni anyqtaldy. Ol quqyq qorǵaý salasynda jeti jyl jumys istegen. Kóp uzamaı oqıǵaǵa qatysy bar polısııa qyzmetkerleri jumysynan shettetildi. Degenmen bul amerıkalyqtardy sabyrǵa shaqyrýǵa jetkiliksiz bolyp tur.
Qara násildi azamattyń taǵy da polısııa qolynan zábir kórýine qarsylyq aksııasynyń sońy beıbereket tártipsizdikke ulasty. Nátıjesinde keı basbuzarlar dúkenderdi tonap, kólikterdi órtegen. Biraq bir top adam qalany tonaýshylardan qorǵaýǵa shyqqan. Olar 26 tamyzda sherýshilermen qaqtyǵysyp, oqıǵa saldarynan eki adam kóz jumdy. Polısııa negizgi kúdikti retinde 17 jastaǵy bozbalany tutqyndady.
Polısııa qyzmetkerleriniń áreketin AQSh-taǵy tanymal tulǵalar synǵa aldy. Máselen, AQSh prezıdenttiginen úmitker Djo Baıden polısııa qyzmetkerleri áreketi úshin jaýap berýi tıis dep málimdedi. AQSh vıse-prezıdenti Maık Pens aldaǵy saılaýda Donald Tramp jeńiske jetse, násilshildikpen kúresýge baryn salatynyn jetkizdi.
Narazylyq aksııasyna sportshylar da qosyldy. NFL men MLS lıgalary narazylyq retinde birqatar oıyndy keıinge shegerdi. Milwaukee Bucks komandasynyń basketbolshylary Orlando Magic komandasyna qarsy oıynǵa qatysýdan bas tartty.
Osydan úsh aı buryn Mınneapolıs qalasynda Djordj Floıd esimdi qara násildi azamatty tutqyndaý sátinde óltirip alady. Áleýmettik jelilerde Floıdty tutqyndaý sáti beınelengen vıdeo tarady. Onda polısııa qyzmetkeri qara násildi azamatty qylqyndyryp, moınyn tizesimen basyp otyrǵany baıqalady. Vıdeoda Floıd birneshe ret «Dem jetpeı barady!» dep aıqaılap, «Meni óltirmeńdershi» dep jalynǵany estiledi.
Floıdtyń óliminen keıin AQSh-tyń birqatar qalasynda sherý jalǵasty. Los-Andjeles, Chıkago, Denver, Hıýston, Lýısvıll, Fenıks, Kolýmbýs, Memfıs qalalarynda da jappaı sherý bolyp, quqyq qorǵaý qyzmetkerleri men narazylar qaqtyǵysty. Atlantada mıtıngke shyqqandar ǵımarattardy qıratyp, polısııa kólikterin órtedi. Mınneapolıste beıbit mıtıngtiń sońy jappaı tonaý men órteýge ulasty. Tipti qaladaǵy polısııa ýchaskesi de otqa orandy.
Sondaı-aq 2014 jyly Erık Garner esimdi qara násildi azamat ta polısııa qolynan qaza tapty. Ol kezde de quqyq qorǵaý qyzmetkerleri qylqyndyrý ádisin qoldanǵan. Keıinnen E.Garner demikpemen aýyrǵany anyqtaldy. Tamaǵyn orap qylqyndyrǵanda oǵan aýa jetpeı tunshyqqan. Dál sol jyly Fergýson qalasynda polısııa 18 jastaǵy Maıkl Braýn esimdi qara násildi bozbalany atyp óltirdi. Bul eki oqıǵa da AQSh-ta qyzý talqylanyp, qoǵam nazaryn aýdarǵan-dy.
Qazir elde jyl saıyn polısııanyń qolynan qaza tabatyndar sany artyp keledi. Búginde shamamen myńǵa jýyq turǵyn polısııanyń qolynan baqıǵa attanatyn kórinedi. Onyń jartysy – aq násildi, 26 paıyzy qara násildi, 17 paıyzy latynamerıkalyqtar. Biraq AQSh-taǵy halyqtyń násildik bólinisin esepke alsaq, qara násildilerdiń jıi óletini anyq ańǵarylady.
