Jalpy, mundaı ormandar Danııadaǵy Trolldar ormany men Reseıdiń Kýrshı múıisinde de kezdesedi eken. Bıologtardyń túsindirýinshe, aǵashtar qys mezgilinde qalyń qasat qardyń astynda qalyp, qatty soqqan jelge baılanysty poshymyn ózgertetin, ıaǵnı qısyq-qyńyr ósetin kórinedi. Sondaı-aq jer qyrtysynyń tektonıkalyq qozǵalysy da aǵashtyń qısyq ósýine yqpal etedi. Al Arqanyń kerbez sulý Kókshetaýynda ósetin bıshi qaıyńdardyń butaqtary qısyq bolyp ósip-ónýi batpaq pen topyraqtyń áserinen desedi. Halyq arasynda aǵashtyń bıshi bolmysyna qatysty ańyz-ápsana da jeterlik.
Al Araldan bastap Balqash – Alakól basseınderine deıingi aralyqta qumdy, shóleıt jerlerde ósetin torańǵynyń da keıde «bıleı» ónetin túrlerin kóz shalyp qalady. Tuzdy jáne qumdy sýsyz shólderde tabıǵı jaǵdaıda torańǵy buralyp, shyńdary jaryqqa qaraı sozylyp turady. Máselen, «Altyn-Emel» ulttyq parkinde dál osyndaı jalǵyz kishkentaı toǵaı bar. Bul aýmaq kópshilikke Jeti júz jyldyq tal nemese Qosbastaý shatqalymen belgili.
Park qyzmetkerleriniń aıtýynsha, torańǵynyń mundaı «bıshi» kórinisi erekshe ósý jaǵdaıyna baılanysty paıda bolady eken. Al munda radondy sý aǵyp jatyr, topyraq ylǵaldy, kóleńke men kókoraı shalǵyn bar, torańǵy aǵashtary da bir-birine uıysa tyǵyz ósedi.
Týrıster Qosbastaý shatqaly demalýǵa óte qolaıly ekenin aıtady. Shatqal jazdyń ystyǵynda udaıy salqyn, saıdy qýalaı sýy tastaı bulaqtar aǵady, tipti kishkentaı kól bar. Munyń bári aınaladaǵy shóldi basyp kelgen adamdy tipti tańǵaldyra túsedi. Alaıda týrısterge arnalǵan servıs joqtyń qasy. Munda adamdar kóbinese Úlken Qalqan taýlarynyń aıasyndaǵy kúnniń uıasyna qonýyn tamashalaýǵa, keshke alaýlaǵan ottyń janynda otyryp tynyǵýǵa nemese kóldiń jaǵasynda demalýǵa, balaýsa shóp ıisi ańqyǵan toǵaıda túneýge, tańerteńgilik Aqtaý taýynyń ásem tabıǵatyn kórýge keledi.
Ulttyq park basshylyǵy tabıǵat aıasyn unatatyn jandardy «Bıshi» torańǵy toǵaıyn kórýge shaqyrady.
