Erlan Sydyqov: «Abaı akademııasy» – eldik joba

– Osy jylǵy Joldaý álem men mem­leketimizdiń asa jaýapty kezeńinde ja­­rııa etildi. Sondyqtan onyń máni de, mańyzy da erekshe. Memleket basshy­sy: «Qazaq zııalylarynyń jańa kezeń­degi mindeti – ult bolmysynyń jańa qa­ǵıdattaryn ornyqtyrý. Sondaı-aq ult sapasyn arttyrýǵa atsalysý» dep tujyrymdaýynyń tereń maǵynasy bar. Ult bolmysynyń kody – Elbasy aıqyndaǵan «Máńgilik el» ıdeıasy men «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynda jan-jaqty aıtyldy. Abaı syndy tulǵalar – qashan da el jańǵyrýynyń temirqazyǵy. Qasym-Jomart Kemeluly «Abaı – rýhanı reformator» atty baǵdarlamalyq maqalasynda aqyndy san urpaqtyń «basyn biriktiretin máńgilik rýhanı tirek» dep sıpattaı kele, Eýrazııa ýnıversıtetindegi «Abaı akademııasynyń» qazirgi mindetin aıryqsha atady.

Birinshiden, «Abaı akademııasy» – Pre­zıdent Qasym-Jomart Toqaev te­reń jaýapkershilikpen aıqyndaǵan ári ult­tyq, ári álemdik Abaıdyń 175 jyldyq mereıtoıy qarsańynda ómirge kelgen ǵylymı platforma. Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti janynan atalǵan akademııany ashý ıdeıasyn da Qasym-Jomart Kemeluly kóterdi. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi men Eýrazııa ýnıversıteti – óreli bastamany qoldaýshy. Aqyn­ǵa qatysty atalǵan eńbeginde Memleket bas­shysy: «Qazir elimizde abaıtanýmen aınalysatyn birneshe ǵylymı-zert­teý ortalyǵy bar. Osylardyń ju­­mysyn júıelep, el­ordamyzdaǵy Abaı akademııasynyń tóńiregine top­tas­­tyrǵan jón. Akademııa barlyq zertteý mekemeleriniń jumysyn ǵylymı turǵydan úılestirýshi mindetin atqara alady» dep, bizge naqty mindet júktedi. Bul oı, árıne, ózge ortalyqtardyń básin tómendetpeıdi. Bárimizdi ortaq mańyz­dy isti úılestirý men júıeli atqarýǵa ju­myl­dyrady. Áriptesterimiz de muny túsinistikpen qabyldady.

Ekinshiden, Abaıtaný – ulttaný nemese tulǵataný baǵytyndaǵy ǵylymnyń keshendi salasy. Bul – úzdiksiz jalǵasatyn tanym men talǵam, parasat pen bilik mektebi. Prezıdent aıtqandaı, «Abaıdyń mol murasy qazaq ultynyń jańa sapasyn qalyptastyrýǵa qyzmet etedi. Hakim Abaı eńbekteriniń nárin óskeleń urpaqtyń sanasyna sińirý jáne ómirlik azyǵyna aınaldyrý – ultty jańǵyrtýǵa jol ashatyn mańyzdy qadamnyń biri».

Rasyn aıtaıyq, kez kelgen ǵylymı jobany júzege asyrý úshin qajetti alǵy­shart pen ıntellektýaldyq áleýet, tıisti qarjy men ony uqsatatyn júıe bolýy mańyzdy. Osy oraıda biz qa­lyp­tasqan Almaty, Semeı syndy qala­lar­daǵy abaıtanýǵa qatysty mamandar bedelin alasartpaı, elordada jańa ǵy­lymı mektepti toptastyrýdy paryzymyz dep bildik. Shúkir, shırek ǵasyrda ýnı­versıtetimizde gýmanıtarııanyń túrli salasy boıynsha bilikti ǵalymdar jınaldy. Fılosofııa, fılologııa (ádebıet­­ta­ný jáne lıngvıstıka), tarıh, etnolo­gııa, áleýmettaný, psıhologııa, pedagogıka t.b. mamandaryn jańa qundylyqtar men áleýmettiń rýhanı suranysyn qa­naǵattandyrý negizinde Abaı qubyly­syn zerdeleýge baǵyttadyq. Tipti doktorant, magıstranttarymyzǵa deıin tańdaǵan dıssertasııasy taqyrybyna Abaı tanymy, danalyǵy turǵysynan qaraý tapsyryldy. Osy arqyly ult da­mýyndaǵy sabaqtastyqtyń úzilgen jelisin jalǵastyrýdy qaladyq.

Akademııanyń irgeli ǵylymı baǵyty – Abaı murasyn jańa Qazaqstannyń rýhanı, mádenı, ıntellektýaldyq damýymen sabaqtastyqta zerdeleý, zertteý, nasıhattaý, tanymal etý. Munda XXI ǵasyrdyń bilimi de, gýmanıtarlyq ǵylymdar sala­syndaǵy irgeli jáne qoldanbaly zertteý­ler de bar.

«Abaı akademııasy» – qaıtarymy mol eldik joba. Osy aıada abaıtanýshylar­dyń jańa býyny ósip-qalyptasady dep senemiz.

– Birneshe ǵylym salasynyń basyn qosqan jobalaryńyzdyń taqyryby, baǵyt-baǵdary qandaı?

– Prezıdenttiń jiti baqylaýyndaǵy Abaı mereıtoıyn ótkizý jónindegi mem­lekettik komıssııanyń jumysyn Mem­lekettik hatshy Q.Kósherbaev sapaly, ór­kenıetti deńgeıde úılestirip otyr. Taıaýda Semeı óńirin aralap, eldik shara men ǵylymı izdenisterdi tolyqtyratyn óreli keńester berdi.

Jaqynda Premer-mınıstrdiń oryn­basary E.Toǵjanov Eýrazııa ýnı­ver­sıtetine arnaıy kelip, Abaı akade­mııasynyń jumysyn ilgeriletýge baılanysty jıyn ótkizdi. Bul sharaǵa Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń, Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń jaýapty tulǵalary da qatysty. Bolashaq keshendi jobalarymyzdy qarjylandyrý, ázirle­gen eńbekterimizdi jarııalaý, tanymal etý jáne abaıtanýdyń aldynda tur­ǵan kókeıkesti máseleler talqylanyp, hat­tamalyq sheshimder qabyldandy.

Jańa «Abaı Qunanbaıuly murasy: qoǵamdyq-gýmanıtarlyq ǵylymdar as­pek­­tisindegi jańa uǵym», «Qazirgi Qazaq­stan jáne Abaı murasy: sabaqtastyq jáne yqpal» jobalarymyzdyń ǵylymı negizdemesi men mańyzy saralanyp, ma­qul­dandy.

Basty taqyrybymyz – «Abaı Qunan­baıuly murasy jáne qazirgi Qazaqstan: jańasha aspektide júıeleý, taldaý jáne basylymǵa daıarlaý». Mundaǵy maqsat – aqynnyń tańdaýly murasyn jan-jaqty tanymal etý oraıynda mátindik aspektisin qaıta qaraý, júıeli taldap-tarazylaý. «Abaıdyń aqyndyq álemi» atty ortaq taqyrypta monografııalar, ǵylymı eńbekter, oqý-ádistemelik jáne jańa teh­nologııalyq jetistikterge negizdelgen ta­­nymdyq quraldar daıyndap, ony túrli deńgeıdegi bilim alýshylar men jalpy áleýmetke usyný. «Abaıdyń oı keńistigi» jáne «Abaıtanýshy ǵalymdar» atty ta­qyrypta bıblıografııalyq-aqparattyq kórsetkishter ázirleý. «Abaı jáne qazaq qoǵamy» oraıynda pánaralyq ǵylymı zertteýlerdi júzege asyrý. Sonymen qa­tar ult tarıhyna, rýhanı˗mádenı mura­laryna, oı˗tujyrymdaryna, basqa da áleýmettik máselelerine Abaı parasaty turǵysynan qaraı alatyn, otandyq, túrkilik, eýrazııalyq, álemdik kontekste zerdeleýge sebepshi ıntellektýaldyq us­tanymdar, qaǵıdattar qalyptastyrý. Mysaly, otandyq jáne dúnıejúzilik teorııalyq ozyq tujyrymdar arnasynda «Abaı jáne qazaq sosıýmy» máselelerine qatysty kópqyrly ári san salaly zert­teýler uıymdastyryp, bastapqy nátı­jesine qol jetkizdik. Sondaı-aq «Abaı – Qazaq eli» ustanymy aıasynda ult tarıhy men rýhanı mádenıetine qatysty derekter jınaý, júıeleý, saralaý, zerdeleý de júzege asyp keledi. Otan tarıhy men ádebıet tarıhy kezeńderine tán zańdylyqtar men damý dınamıkasyn, aıtýly oqıǵalar men ózgeristerdi, tulǵa men adam faktoryn, Qazaq eliniń álem órkenıetindegi ornyn dúnıejúzi­lik áleýmettik-mádenı antropologııa arnasynda, ulttyq qundylyqtar, tóltý­ma ­aýyzsha-jazbasha tarıhı derekter ne­gizinde qarastyrý da maqsatymyzǵa kiredi.

– Qandaı monografııa, ǵylymı jı­naq, zertteý kitaptaryn ázirlep, basyp shyǵardyńyzdar?

– Biz «Abaı akademııasynyń» ǵy­ly­mı jumystaryn ótken jyldyń so­ńyn­da bastap ta kettik. Osy aralyqta ǵa­lym­darymyz bilek sybanyp, maqala, zert­teý, kitap jazdy. Bári de – áleýetti, tanymal zertteýshiler. Biraz eńbek bas­pa óndirisine tapsyrylyp, aldy aqyn­nyń týǵan kúni qarsańynda shyǵyp ta úlgerdi. UǴA korrespondent-múshesi N.Dýlatbekov jetekshilik etetin ǵylymı toptyń «Qunanbaı О́skenbaev isi» atty dereknamalyq qomaqty kitaby jarııalandy. О́zim ǵylymı qaýym men jalpy oqyrmanǵa Abaıdyń ǵumyrnamasyn usyndym. Jalpy, iri rýhanı qaıratker­diń ǵylymı ómirbaıany mańaıyndaǵy tulǵalar tarıhymen ǵana tolyqqandy bolmaq. Abaı­dyń tulǵalyq aınalasynda da sha­tas­tyrylǵan, birizge túspegen derekter jetkilikti. Meniń zertteýim osy baǵdarda. Professor T.Jurtbaıdyń 4 tom eńbegi shyqty: «Bilmeı muny jazǵan joq...» (mátintanýlyq zertteý), «Keshegi ótken bı Qunanbaı...» (tarıhı jáne ádebı tul­ǵa), «Soqtyqpaly, soqpaqsyz zamanda ósti...» (Abaı jáne onyń áleýmettik ortasy), «Ol bolamyn demeńder...» (aqyn ómiri men shyǵarmashylyǵy). Aka­demık Ǵ.Esim «Abaı pálsapasy», professor S.Negımov «Abaıdyń kórkemdik já­ne ǵylymı dúnıetanymy», akade­mık D.Qamzabekuly, PhD S.Júsip bas­taǵan ǵylymı top «Abaı jáne Alash sa­­baq­tastyǵy: tarıhı-fılosofııalyq, ádebı-lıngvıstıkalyq aspekt», profes­sor R.Tóleýbekova basqarǵan ǵyly­mı top «Abaıdyń pedagogıkalyq taǵylym­da­­ry», qaýymdastyrylǵan professor E.Saı­­laýbaı úılestirgen ǵylymı top «Abaı jáne qazaq sosıýmy» zertteýin ja­­rııalady. Munyń syrtynda birneshe ujym­­dyq monografııa men qazaq, orys, aǵyl­shyn tilderindegi «Shyńǵystaýdyń ta­rıhı-mádenı, arheo-etnografııalyq es­­kert­kishteriniń jınaǵy», «Jıdebaı» qo­­ryq-mýzeıi» atlasy jáne balalarǵa ar­nalǵan «Bes asyl is» kitaby bar. Biz­dińshe, bul bir ýnıversıtet úshin az eńbek emes.

Biz qazirgi jastar formatyn da umyt­qan joqpyz. Aqyn mereıtoıy aıasynda «EUÝ jastary – Abaı jylynyń motıvatory» jáne «Abaı murasyn tanystyrý arqyly sanany jańǵyrtý» atty arnaıy áleýmettik-mádenı jobalar júzege asyrylady.

– Siz birazdan beri Abaıdyń tulǵa­lyq aınalasyn zerttep kelesiz. Bul taqyryptyń ózektiligi nede?

– Halqymyz «Jalǵyzdyq qudaıǵa ǵana jarasqan» deıdi. Uly aqynnyń al­dy-artyndaǵy tulǵalar, aqyndyq jáne tulǵalyq aınalasy – ony bıiktete túspese, tómendetpeıdi. Abaı ulttyń qaınaǵan arman-sheriniń, muń-muqtajynyń ortasynan shyqty. «Qaradan shyǵyp han bolǵan» ákesi Qunanbaıdyń da, «Tanbaımyn, shákirtimin Tolstoıdyń» dep ǵalamdyq aıaǵa qol sermegen nemere inisi Shákárimniń de, aqyn mańyndaǵy basqa da tulǵalardyń óz joly bar. Biraq bári Abaı jolymen túıisedi.

Qazaq eliniń búgin Abaıdyń tulǵalyq aınalasyn – úlken mádenı qubylys re­tinde tanysa, muny óz ákesi Qunanbaı О́skenbaıulynyń qaıratkerlik ór tul­ǵa­sy men zamana aıasyndaǵy paıym-para­satynan, nemere baýyry Shákárim Qudaı­berdiulynyń zerek shákirttiginen, aqyndyǵy men oıshyldyǵynan, sondaı-aq taǵdyry dáýir tynysymen qatar órilgen, alty alashqa málim erlerdiń izi qalǵan Semeı shaharynan, ulttyq-memlekettik qurylymnyń otandyq tájirıbesi – Alash­orda úkimetinen, Ertistiń sol jaǵa­laýyna ornalasqan onyń saıası-ákimshilik ortalyǵy – Alash qalasynan bólip qaraý múmkin emes. Ult qamyn oılaǵan uly tulǵalardyń ortasy men is-áreketi, shy­ǵar­mashylyǵy men kúresi ózara sabaq­tastyqta damyp otyrǵan.

Abaıdyń tulǵalyq aınalasyn zerdeleý ult tizginin ustaǵan Álıhan Bókeı­han, zańǵar jazýshy Muhtar Áýezov zamanynan bastaý alǵany tarıhtan belgili. Keńes ókimetiniń birjaqty taptyq ıdeologııasy zardabynan talaı ýaqyt jabyq bolyp kelgen bul taqyryp Qazaqstan saıası táýelsizdikke qol jetkizgen shaqta ǵana adamzat órkenıeti prınsıpteri negizinde qaıta zerdelenip qarastyrylýǵa múmkindik aldy.

Sondyqtan gýmanıtarlyq ǵylym ta­labynyń jańashyl baǵytymen tulǵa taný, saıası elıta ókilderiniń qaıratkerlik qyzmetin, ult pen ulystyń tolassyz ór­kendeýine qosqan jahandyq úlesin, shy­­ǵarmashylyq-ıntellektýal­dyq ále­­ýetin zertteý – qashan da ózekti. О́z­de­ri­ń­izge málim, men edáýir ýaqyt Shá­ká­rim atyndaǵy Semeı memlekettik ýnı­ver­sı­tetin basqardym. Osy ýaqytta «Sháká­rim­taný», «Alashtaný» ǵylymı-zertteý ortalyqtaryn ashyp, arnaıy ǵylymı jýr­naldar men serııalyq jınaqtar shy­ǵa­rýymyz, tipti qarjy kózin taýyp Shákárim men Álıhanǵa eskertkish ornatýymyz – tulǵalardy tanytýdyń ǵylymı da, praktıkalyq ta izashar isi edi. Tulǵalyq «Shákárim» ensıklopedııasyn da osy maqsatta qolǵa alyp, halyqqa usyndyq.

«Shákárim jáne Alashorda», «Alash qalasynyń tarıhy» atty monografııalarym, Máskeýdiń áıgili «Molodaıa gvardııa» baspasynan «JZL» serııasymen shyqqan «Shákárim» jáne «Qunanbaı» atty tarıhı-memýarlyq kitaptarym da – Abaıdyń tul­ǵalyq aınalasyn zertteýdegi ǵylymı izdenisterim edi.

– Tanymal shákárimtanýshysyz. «Shákárim» atty kitabyńyz álem oqyr­manyna orys, túrik, aǵylshyn, qytaı, serb tilderinde jetipti. «Shákárim qu­bylysy» degen uǵymǵa ne syıdyrar edińiz?

– Iá, qazaq tulǵasynyń álemge tanyla bergeni bárimizge abyroı! Taıaýda ǵana Kıevten súıinshilegen habar keldi: «Shákárimdi» Ýkraına ǵalymdary óz tiline aýdaryp, Taras Shevchenko eliniń qalyń oqyrmanyna jetkizipti.

Shákárim qubylysy, birinshiden, Abaı jolyna adaldyq jáne uly aqyn aıqyndaǵan bıiktikke umtylý. Ekinshiden, ulttyń, sol ultty quraıtyn adamnyń úzdiksiz aǵarýy, tazarýy, kemeldikke boı túzeýi.

Shákárim shyǵarmashylyǵynda úsh ómirlik tirek, úsh ustaz, úsh anyq ıdeıasy kórinis beredi. Bul kezdeısoq emes. Úsh sany – álemdik mádenı domınanttyń biri jáne ol ejelgi fılosofııalyq jáne dinı ilimderdiń negizin quraıdy. Keńistiktiń úsh ólshemi (uzyndyǵy – eni – bıiktigi), ýaqyttyń úsh ólshemi (ótken shaq – osy shaq – bolashaq), adam jaratylysy (dene, jan, rýh), sondaı-aq týý, ómir súrý, ólim – osynyń bári úshtikpen aıqyndalady. Sondyqtan onyń bolmys negizin taýyp, jannyń máńgiligin dáleldegen fılo­sofııalyq traktaty «Úsh anyq» dep atalady. Shákárim neni jazsa da únemi Allanyń atymen bastaǵany – onyń dinshildigi ǵana emes, ıman baılyǵyn jınaýdaǵy, senim qorǵanyn soǵýdaǵy ustanymy. Ol Jaratqan úılesimi aıasyndaǵy álemnen adam beınesin, adamnyń jan dúnıesinen álemniń kúrdeli qubylystaryn kóre bildi.

– «Qunanbaı» kitabyńyzdyń jurt­shylyqqa jetkenine kóp ýaqyt bol­ǵan joq. Bul taqyrypty biraz avtor saralaǵanyn da bilemiz. Sizdiń «Qunan­baıyńyzdyń» ereksheligi nede?

– Eń birinshiden, Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemelulyna rıza­shylyǵymyz sheksiz. Mártebeli qyzme­tin Túrkistan men Shyńǵystaýdan bas­taýynyń rámizdik máni bar. Semeı saparynda qunanbaıtanýdyń jańa belesin aıqyndap berdi. Bul – tarıhty, tarıhı tulǵany qadirleýdiń eleýli joly. Sondaı-aq Prezıdenttiń jeke kitaphanasynan «Qunanbaı» atty kitabymnyń tabylýy – ǵylym salasy mamandarynyń abyroıy.

Bul kitapqa tapsyrys bergen – Reseı­diń eń oqyrmany kóp «Molodaıa gvardııa» baspasy edi. Áıgili «JZL» serııasy – álemdik brend. Baspa basshylary «Qunanbaıdyń» úlken suranysqa ıe eke­nin aıtyp jatyr. Qazir naryq zamany, kitap budan ári sol suranysqa saı kóbeıtilip shyǵa beretin bolady.

Bárimiz HH ǵasyrdaǵy ádebıet klas­sıgi Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» roman-epopeıasymen jetildik. Ádebı, rýhanı talǵamymyzdy baıyttyq. Mundaǵy Qunanbaı – kórkem beıne ekeni ekibastan túsinikti. Biraq ol beıneniń astarynda, dıalogtar men sýretteýlerdiń ár tu­synda talaı syr, qupııa jatyr. О́z basym jýrnalıst Beıbit Saparaly men ǵalym-jazýshy Tursyn Jurtbaıdyń «Qunanbaıynan» kóp nársege qanyqtym. Bular da – mańyzdy eńbekter. Men Qune­keńe kásibı tarıhshynyń kózimen qaraýǵa tyrystym.

Aıtalyq, «Aǵa sultan Qunanbaı isin» áńgime etkende, ony qazaq halqynyń, jalpy adamzat órkenıetiniń tarıhyna retrospektıvti sholý jasaı otyryp baıyptaǵym keldi. Mańyzdy degen tarıhı oqıǵalardy tıisti paralleldermen taldap, salystyrý negizinde qorytyndy jasadym. Bul qorytyndy faktilerdi qaz-qalpynda aıtyp berýmen shektelmeıdi, shynaıy tarıhı jáne arhıvtik qujattar negizinde, olardy jan-jaqty túsindirý jáne taldaý arqyly aıqyndalady.

El aýzynda saqtalǵan Qunekeń týraly ańyzdardy shynaıy faktilermen rastaýǵa talaptandym. Jan-jaqty já­ne túrli baǵyttaǵy aqparattar taza ǵy­lymı tezge salǵan kezde usynylǵan ma­te­rıal obektıvtenip, shynaıy tarıh ashyla­dy. Tarıhı oqıǵalarmen qatar sol kezeńde qazaq qoǵamynda qalyptasqan moraldyq-etıkalyq normalar men qa­ǵı­dalardy, salt-dástúrdi, rýhanı jáne mádenı qundylyqtardy barynsha kór­setýge jumyldym.

Tarıhı-bıografııalyq zertteýimde Qa­zaqstan tarıhynyń birshama qujattal­ǵan kezeńi qarastyrylǵanymen, hattalǵan tarıhı derekteri jetkiliksiz ekenin jasyrmaımyz. Tarıhtyń bul kezeńine ne tarıhshylar, ne ózge de gýmanıtarlyq sala ókilderi biryńǵaı baǵa bermeı kelýi tegin emes. Sondyqtan tulǵa beınesi men tarıhı oqıǵalardy júıeli jalǵaý arqyly ýaqyt pen shynaıy bolmysty kórsettim.

Eń bastysy, bul eńbegim – Abaı mereıtoıyna tartý. Orys tili arqyly álem oqyrmanyna jol tartqany da qýan­tady. Túrik jáne arab ǵalymdary óz til­derine aýdarýdy qalap, jaqsy bastama kóterip jatyr. Muny da eldiń, otandyq ǵylymnyń abyroıy dep bilemin.

– Erlan Báttashuly, sóz basynda áleýmet pen qoǵam ómirin aıtyp qal­dyq. Nur Otan partııasy mu­ryn­dyq bol­ǵan praımerızge elor­danyń ǵylym-bilim salasynan táýekel dep túsip jat­qanyńyzdy estidik.

– Nur Otan partııasy jańa kezeńge aıaq basty. Barlyq jaqsy is el men áleýmet múddesinen, suranysynan týyndaıdy. Sondyqtan ishki básekelestikti arttyrý, sapany alqalaý, júzden – júırik, myńnan – tulparlardy anyqtaý – partııanyń óskenin, óristegenin kórsetetin faktor. Men talaı jyldan beri Nur-Sultan qa­lasy máslıhatynyń depýtatymyn. Halyq sany bir mıllıonnan asqan bas shahardyń problemasy da az emes. Biraq ony daýryqpaı baıyppen sheshý kerek. Ásirese qalada bilim salasy arqalaıtyn júk aýyr. Bilim bar da, onyń mazmuny bar. Biz Abaı men ult zııalylaryn kóp aıtqanda, bilim mazmunynan solardyń parasatyn, danalyq sabaqtastyǵyn kórgimiz keledi. Munyń bári – oqý úderisiniń nysanasy. Sonymen birge memleketshildik rýh pen otanshyldyqtyń bastaýy da – Abaı jolynda.

Men praımerızge áriptesterimniń senimin arqalap túsip otyrmyn. Elorda bilim júıesiniń kúrmeýli máseleleri osy salanyń mamandarymen keńese otyryp qana sheshiledi. Mysaly, qazir Nur-Sultan qalasynda orta mektep sany 90-ǵa jýyqtady. Ol jyl saıyn kóbeıe beretini belgili. Buǵan Aqmola oblysynyń el­ordaǵa taıaý eldi mekenderin qosyńyz. Endeshe óz aldyna bólek pedınstıtýt kerek pe? Kerek! Onyń jańa zamanǵa laıyqtap, ár mektepti tájirıbe alańy etý de mańyzdy. Sonymen birge iri úsh qala men barlyq oblys ortalyqtarynan ulttyq elıta qalyptastyratyn Abaı mektep-ınternatyn ashý – kezek kúttirmes másele. Onyń da ónege-úlgisin Nur-Sul­tan qalasynan bastaý qajet.

Bilim de ómirdiń ózi sııaqty. Qalyp­tasqan, synnan ótken tájirıbeden bez­beı, álemniń ınnovasııalyq-teh­no­­logııalyq ja­ńalyqtaryn tabıǵı sińi­re otyryp bi­lim júıesin damytý – áleý­mettiń de, áleý­metshil bıliktiń de kóńi­­linen shyǵa­tyn jol. Sondyqtan aǵar­týdyń HHI ǵasyr­daǵy jańǵyryǵy Abaı­­dyń «Paıda oılama, ar oıla, Talap qyl artyq bilýge» de­gen danalyǵyn qaı­ta­laýdy jón sanaıdy.

Áńgimelesken

Talǵat BATYRHAN,

«Egemen Qazaqstan»