Biz osyǵan baılanysty spektakldiń ssenografy ári kostıýmder boıynsha sýretshisi Manana Gýnıa men kórkemdik jetekshisi Alla Sımonıshvılıden jańa qoıylymǵa daıyndyqtyń barysy men spektakldiń erekshelikteri týraly aıtyp berýin suraǵan edik.
– Munda oqıǵalar jelisi ótken ǵasyrdyń bastapqy jyldaryna, ıaǵnı BELLE EPOQUE dáýirine aýystyrylady. Bul – adamzat tarıhynda eleýli oqıǵalar oryn alǵan aıryqsha dáýir, Eýropa qoǵamynda áleýmettik ári ekonomıkalyq daǵdarys týyndaı bastaǵan naǵyz aýmaly-tókpeli kezeń, alda birinshi dúnıejúzilik soǵys, eski qoǵam ózin-ózi joıyp, quldyraýǵa ushyraıdy, alaıda onyń ornyna tyń dúnıe kele qoımaǵan sát, anyǵyn aıtqanda, zııaly qaýymnyń ornyn alaıaqtar, ózindik ustanymy joq arsyz adamdar basýǵa tyrysqan kez edi. Moraldyq, mádenı ári áleýmettik qundylyqtardy qaıta baǵalaý – úlken mańyzǵa ıe. Ár keıipkerdiń boıynan ashkózdik, menmendik, kúndestik sııaqty opasyz sezimder atqaqtaıdy... Olardyń árqaısysy úlken bir ymyraǵa baryp, túbinde óz maqsatyna jetedi. Dramatýrg Donısettıdiń kemeńgerligi jumyr basty pendege tán óresizdik pen ádepsizdikti kúlkimen ári ázilmen jetkizedi, kórermenniń kókeıinde oı qaldyrady, keıipkerlerdiń boıynan óz minin sezinip, oılanýǵa múmkindik beredi.
Spektakldiń bezendirilýine arqaý bolǵan ART NOUVEAU (art-nývo) nemese modern stıli dekadanstyń náziktigin basa kórsetip tur. Pishinniń talǵampazdyǵy, materıaldardyń eklektıkasy, túster gammasy sán-saltanat pen mamyrajaı ahýaldy týyndatady. Oqıǵa don Paskýale da Kornetoǵa tıesili rımdik qonaq úıde ótedi. Tutas qabyrǵany alatyn úlken terezeler sahnada bólek bir álemniń tynysyn sezdiredi jáne túster men jaryq tabıǵı túrde qubylyp otyrady, oqıǵanyń, árekettiń shynaıy qabyldanýyna áser etedi, sońǵy kóriniste kóktemgi baqqa aınalyp shyǵa keledi. Dekorasııalardyń transformasııasy záýlim qonaq úıdiń kúndelikti tirshiligin jaqynnan baqylap otyrǵandaı áserge qaldyrady. BELLE EPOQUE sońyndaǵy kostıýmder basty keıipkerlerdiń áleýmettik ári psıhologııalyq sıpatyn asha túsedi. Ásirese bas qaharman Norınanyń vızýaldy transformasııasy qarqyndy damıdy. Don Paskýaleniń beınesi jańa qyrynan usynylady. Ol ezýge kúlki úıiretin qart emes, egde tartqan «dendı», aqsúıek azamat retinde sıpattalady. Onyń kostıýmderi qatań edvardıan stılinde jasalǵan jáne keıipkerdiń syrbaz da symbatty tulǵasyn asha túsedi. Hor men mımans mańyzdy ról atqarady, árbir ártistiń kostıými keıipkerlerdiń jeke-dara minez-qulqyna laıyqtalǵan. "Don Paskýale" maǵan zor qýanysh syılady, sebebi bul opera ony túrli qyrynan aıshyqtap usynýǵa múmkindik týǵyzady. Erkin kósilip, shyǵarmashylyqpen aınalysýǵa berilgen múmkindik úshin óte qýanyshtymyn, – dep áńgimesin túıindedi Manana Gýnıa.
Al qoıylymnyń kórkemdik jetekshisi Alla Sımonıshvılı operanyń repertýardaǵy tańdaýly spektaklder sanatyna qosylatynyn aıtty. Sondaı-aq dramatýrgııalyq jınaqylyǵy, ázilmen órilgen qulaqqa jaǵymdy mátin jeńil ári tez qabyldanatynyna sendirdi.
– Kompozıtor daýys ereksheligi men orkestr oıynyn óz deńgeıinde tamasha paıdalanǵan. О́zin jas sezinetin egde jastaǵy er adamdy (bas) sıpattaı otyryp, kompozıtor bı yrǵaǵyn paıdalanady, alaıaq qýdyń (barıton) beınesi ózine laıyq turpattaǵy sózdermen, ádemi áýenmen, ǵashyqtyqtan basy aınalǵan bozbala (tenor) kerneıdiń "muńdy" dara sazymen, al minezi shataq jas áıel beınesi jarqyn koloratýramen berilgen. Opera partıtýrasyndaǵy arııalarda, dýetterde, ansamblderde... valstiń yrǵaǵy basym, bul da, árıne, kezdeısoqtyq emes. Valsti barlyq tulǵalar tartylyp kete baratyn ómirdiń sheksiz ıirimi retinde qarastyrýǵa bolady jáne onyń barlyǵy qaıtalanyp otyrady.
Don Paskýaleniń oqıǵasy óte qarapaıym, solaı bola tura, aıshyqty. Avtor óz operasyn dramma buffa (kúlkili drama) dep beker atamasa kerek. Osy arqyly ol óz maqsatyna qol jetkizý jolyn izdep júrgen keıipkerlerdiń arasyndaǵy qarym-qatynasty tolyq qamtı alǵan. Operanyń komedııaly sıpatyn emes, anyǵynda, onyń satıralyq qyryn aıryqsha atap kórsetken. Bundaı jaǵdaı búgingi qoǵamda da kóptep kezdesedi. Sol sebepti de qoıylymdy eskirmeıtin, zamana tilimen jyrlanǵan klassıkalyq týyndy deýge tolyq negiz bar. Kisini óziniń ishki álemine, bolmysyna úńilýge, kóp nárseni qaıta baǵalaýǵa múmkindik beredi. О́nerdiń basty maqsaty osynda, deıdi Alla Sımonıshvılı.
Qoıylymnyń qoıýshy dırıjeri – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Abzal Muhıtdın, qoıýshy rejısseri – Natalıa Kagadıı. Bas hormeısteri – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Erjan Dáýitov, jaryq boıynsha sýretshisi – Sergeı Kýlak. Joba úılestirýshisi – Marjan Jákenova. Onlaın-premera saǵat 18:00-de jáne 19:00-de ótpek.
