Tanym • 25 Qyrkúıek, 2020

Hattar, hattar...

13 ret kórsetildi

Qazaq qarasóziniń tarlanbozy, kórnekti jazýshy Táken Álimqulovtyń týystas inisi Saparbek Espenbetovke jazǵan hattaryn oqyp otyryp, qalamger ómiriniń on jylyn, sol jyldardaǵy kóńil kúıi men sol kezeńdegi oqıǵalardy, shyǵarmashylyǵynyń hronıkasyn kóremiz. Qarapaıym tilmen jazylǵan hattardan qalamgerdiń boıamasyz bolmysyn ańdaımyz. Osy hattardy kóshirip jazyp alyp, jıystyryp gazetimizge Sozaq aýdanynyń qurmetti azamaty, jýrnalıst Káribaı Ámzeuly usynyp otyr.


Redaksııadan

Saparbek!

Jaqynda shyqqan myna bir kita­bymdy jiberip otyrmyn, alystaǵy aýdanǵa bara bermes degen oı ǵoı. Kelesi jyly «Shejireli sahara» degen kitabym shyǵady. Saǵan bergen ýáde boıynsha Sopekeń týraly áńgime jazdym. El basqarǵan kisi retinde sýrettelinedi. Embergen aqsaqaldy da kirgizdim. Úlken toıda salym sal­ǵanyn sýrettegen jerge synshylar yrza boldy. Ermannyń qaıda ekenin bilmeımin. Bireýler basqa qyzmetke aýysty degen sııaqty edi. Oǵan arnalǵan kitapty ózine tabys etersiń.

Úı-ishińe, jeńsheme, Ádebıet inishekke sálem!

Táken, 25.04.1975.

 

Sapash!

Hal jaqsy ma? Úı-ishiń aman-esen be? Men Al­matyǵa kelgeli jumysbasty bop hat jazbadym. Aıtarlyqtaı jańalyqtar bolmady. Roman áli bitken joq. Biraq kelesi jyly shyǵatyn bol­ǵan soń, onshama jantalaspaı, sapasyn kózdep júrmin. Sen jibergen bir-eki taraýdy óńdep, tereńdetip, qaıta bastyryp alǵanmyn.

Uzynqulaqtan (Qaraýyldan) estigen shyǵar­syń. Biz jańa úıden bes bólmeli, keń, ádemi páter alǵanbyz. Balalar qýanyp, jeńesheń dalaqtap júr. Jeke kabınette ózimniń jumys isteýime múm­kindik tıdi. Tek, áli-ázir telefon qurylmaı jatyr.

Shylǵı tym-tyrys jatyp alý jaraspas dep, hat jazyp otyrmyn. Kele jatqan meıram qutty bolsyn. Jigitterge duǵaı sálem!

Táken, 21.10.1977

Adres: 480008, Alma-Ata, 08,

ýl.Djambýla 165, kv.5.

 

Sapash!

Men búgin «Jartytóbege» júrip bara jatyrmyn. Saǵan eki ótinish bar.

1) Mekeń ekeýmizdi joǵarǵy jaqtaǵy, japtas aǵaıyndar shaqyrǵan. Soǵan mashına berseń, óziń birge barsań, nur ústine nur. Meıram kúnderi ońtaıly bolady ma dep te oılaımyn.

2) Almatynyń ızdatelstvosy maǵan hat jazyp, kelesi jyly shyǵatyn óleńder men poemalar jınaǵynyń qoljazbasyn surapty. Eki kitapshany Shymkentte, óziń biletin mashınıstkaǵa berdim. Men qaıtyp oralǵansha daıyn bolady. Jańadan jazylǵan qyryq shaqty óleń bar. Sol aýdandyq gazettiń mashınıstkasy basyp bermes pe eken? Baspasa, qaıtarda Shymkentte bastyramyn.

Táken, 05.11.79

 

Sapash!

1) Mynaý oryssha ocherkti oryssha bas­tyr. Eger men Baıqadam jaqtan Almatyǵa ke­tip qal­sam, mashınkadan shyqqan eki danasyn Moskva­ǵa jiberesiń. Árıne, orıgınalmen salystyryp, oqyp jiberesiń.

 Adres bylaı: Moskva, G-69, ýl.Vorovskogo, 52,

red.jýrnala «Drýjby narodov» Zahoroshko Igorıý

1) О́leńder mashınkadan shyqqan soń ózińde tura beredi. Qaıtarda alamyn. Eger jańa aıtqan­daı, Almatyǵa kete qalsam, keıin Aıjan jetkizip beredi.

Táken, 12.11.79

 

Sapash!

Jumysym kóp bop, Almatydan shyǵa almaı júrmin. Marttyń basynda qolym bosar. Sol kezde el jaqqa baramyn. Ázirge josparym «Vos­hodta» jatyp, jańa shyǵarma jazý (aıaqtaý). «Vos­hod» bolmasa, baıaǵy «Jartytóbe» qashpaıdy ǵoı.

Densaýlyq, kóńil kúıi jaqsy. Habarsyz ket­peıin degendik qoı. Aıtpaqshy, osy fevraldiń toǵyzy kúni keshki saǵat 8:30-da radıodan, birinshi programmadan qazaqsha derekti áńgimem beriledi. Áneýgi kúni asyǵysta dıktovat etip edim. Kimdi ataǵanym esimde joq. Shabandoz Emkeń kárııany aıttym-aý deımin. Tyńdaı salyńdar!

Shymkentke barǵanda telefon soǵamyn. Bul jerden nasharlaý estiledi. Ári aıtatyn jumys ta joq. Suraǵanǵa sálem!

Táken, 04.02.80

Bizdiń telefon 42-96-16 (jańadan qurylǵan)

 

Sapash!

Mynaý kitaptaǵy «Arasha» degen poveste (108 bette) Sopekeń týraly janama aıtylady. Tolyq nusqasy kelesi jyly basqa baspadan shyǵady. Orysshaǵa Máskeýde Maııa Mıhaılovna Ivanova degen áıel aýdaryp jatyr. Aýdarmasy bitken kezde ózim baryp, óńdep, tolyqtyryp bermekshimin. Solaı ýádeleskenbiz de!

Men osy aıdyń aıaq sheninde el jaqqa baramyn. Sholaqqorǵanǵa túsemin ǵoı deımin. Úı-ishińe, balalarǵa sálem.

Táken, 18.10.82

Sapash!

Seniń aqylyń aqyl eken. Jańatastan týra Almatyǵa tartamyn.

Saǵan «Kazahstanskaıa pravdada» maqalam 7 noıabrde shyǵashaq dep edim. Ol maqala búgin, 16 noıabrde shyqty. О́tirikshi atanbaý úshin osy hatty jaza saldym.

Sen oryssha jaqsy bilesiń ǵoı, Part­­­ka­­bı-­
ne­tińniń tigindisinen alyp, oqyp qara! Jaman aǵań­nyń orysshasyn kór! Balalarǵa sálem!

Táken, 16.11.82

 

Saparbek!

Qalaı, hal-aqýal jaqsy ma? Aýyl aman ba?

Maǵan «Sos.Qazaqstannyń» ótinishi bar. Azyq-túlik programmasyna sáıkes ocherk kerek. Sol ocherkti ózim tarıhyn jetik biletin «Qum­kent» týraly jazsam degen oıym bar.

Jurttyń aýzy bara bermeıtin mynadaı problema kótersek qaıtedi?

1) Sovhozdyń adamdary óndiriske (Jańatasqa) kó­ship júr. Olardy baıandy etý úshin jeke yqyla­syn kúsheıtý kerek.

Hatte, eki-úsh jylǵa qaryzǵa mal berýge bolady. Jekemenshik mal «jutqa» da boı bermeıdi. Keıin shart boıynsha qaıtyp alý ońaı.

2) Sovhoz adamdaryna, ásirese, kóp semıaly­sy­na jer berý jón. Eginin túnde sýarsyn. Bári­bir sý ysyrap etpestik kúsh az ǵoı. Murabtyń jaýap­kershiligi kúsheısin. (Sizderde kim? Qashannan beri isteıdi?) Kók egin ósirgen dıhandar túsimdiligin ózi biledi ǵoı. Júgeriniń paıasy malǵa azyq. Sa­baq tegin. Qaýynnan qaýyn-qurt jasaıdy. Ol shiri­meıdi. Darbyzdyń qabyǵynan jylqy semiredi.

3) Jylqynyń jazǵy órisi tar. Basqa aýdan­daǵy jaılaý qulazyp jatady. Bir mysal «Alǵa­bas» aýdanyna qarasty Aıýly tóbeden joǵary qaraı qat-qabat saı, shatqal. Shúıgini orylmaıdy. Nege? Shóp mashınasy júre almaıdy. Aıaǵynan jaıylatyn jylqy neken-saıaq. Buny ýzkovedomstvennye ınteresy deıdi. Dálelmen keltiremin. Aqyldasýdyń zııany joq qoı.

Ocherkte másele kóterip, oı aıtýǵa avtordyń erki bar. Jarııalanǵan soń basshylar, onyń ishinde aýdan basshylary da shara qoldanady.

Ocherkke kerekti derekter:

1) Qoı sany. Mindetteme. Sıyr, jylqy, túıe sany. Mindetteme.

2) Ozat malshylar. Qashannan beri isteıdi? Semıasy.

3) Aq egin, kók egin kólemi. Mindetteme.

Eki shopan, bir jylqyshy, bir túıeshi, bir júge­rishi týraly derek bolsa jetedi.

Avtolavka, Kýltlavkanyń jaı-japsary qandaı?

Aýdandaǵy ozat sovhoz kim? «Qumkent» kim­men sosıalıstik jarysta? Sozhozda samodeıatel­nost bar ma? Aýdandyq gazetke jurt qalaı qaraıdy?

Gazettiń meselin qaıtarmaı jaza salaıyn degenim ǵoı. Jigitterge sálem.

Táken, 17.01.1983j.

 

Qosymsha: Qumǵa tasylǵan shóp jetkilikti me? Shopandardyń tájirıbesi? Olar ne qalaıdy?

Kógala kende tuz zapasy bar ma? Kókjón qalasy salynbaıtyn boldy ma? Buny aıtyp jatqanym – jańa qalaǵa qandaı ataý laıyq degen meniń pikirimdi («Sos.Qazaqstanda» basylǵan) bireýler «Qazaq ádebıetinde» qaıtalapty...

Qosymsha: noıabrde men barǵanda Shymkent­ten bireý kelip, qulazyp jatqan Aqtóbe bulaǵyn sura­ǵan. Menińshe, ıesiz árbir bulaqtyń, kózdiń, hatte, bastaýdyń basyna semıaly úı ornalastyrý kerek. Saýranbaıdyń quıylysynda dúken bar. Tek ishkilik satady. Onyń keregi ne? Sol jerde dıhan otyrsa, shirkin!

Sen quptasań, osynyń barshasyn problemaǵa aınaldyryp jazamyn.

Táken.

 

Men suraǵan kórsetkishterdi aktýalnaıa tema deıdi. Oǵan Sopekeńniń, Álekeńniń (esimi ózgeredi, árıne) Jarylqasyn Otarbaevtardyń Keńes Úkimetin ornatysqan qyzmetin qospaqshymyn.

Kóńil hoshy jaqsy.

Táken.

 

Qadirli Sapash!

Úı-ishiń, aýyl-aımaq aman ba? Men Tólegen Mombekovtiń toıyna baryp edim. Jurt qaýmalap, ishkilik ótip ketti. Sosyn esim barda el tabaıyn dep Almatyǵa qaıttym. Qazir úıde jumys istep jatyrmyn. Densaýlyq túzeledi.

Elge ııýldiń bas sheninde barýym yqtımal. Eki balamdy ertip barmaqshymyn.

Saý bol. Jigitterge sálem.

Táken, 09.06.1983j.

 

Aıtpaqshy, meniń «Zamana ekpini» degen romanym shyqty. Shymkentke bara qalsań, «Voshodtyń» aldyndaǵy kitaphanadan tabylady. Erekeńe de aıta sal. Oqysańdar túsinesińder.

Táken.

 

Sapash!

Mynaý kitap qysqaryp shyǵypty. Ol kezde men Shymkentte jazý jazyp jatqan edim. Bul kitap­ty tolyqtyryp, Máskeýden shyǵarmaqshymyn. Máskeýge aprelde barmaqshymyn. Bul kitapta Sopekeń týraly, Embergen (shabandoz) týraly jazylǵan. О́zińniń qolyń tımese, balalarǵa, múmkin, Aqashqa oqyt.

Men jańa páter kútip júrmin. Fevraldiń orta sheninde bereshek. Densaýlyq jaqsy.

Páter alǵanda hat jazamyn.

Táken, 31.01.1985

 

Sońǵy jańalyqtar

«Astana» kapıtany altynshy orynda

Sport • Búgin, 07:56

Qaınarda «street workout» ashyldy

Aımaqtar • Búgin, 07:53

Oıly músinder

Aımaqtar • Búgin, 07:38

Kishkentaı adam

Kıno • Búgin, 07:28

Ult tarıhyndaǵy uly tulǵa

Pikir • Búgin, 07:18

Qazaqqa qandaı qasıetter qajet?

Abaı • Búgin, 07:15

Aýyl damymaı, memleket damymaıdy

Parlament • Búgin, 07:13

Huawei óndirisi kedergige ushyrady

Álem • Búgin, 07:09

Nıgerııa kóshelerindegi sherý

Álem • Búgin, 07:05

Jol apaty nege kóp?

Qoǵam • Búgin, 07:01

Qatygez bala qaıdan shyǵady?

Qoǵam • Búgin, 06:58

Qashaǵannyń gazyn tutynatyn kez keldi

Ekonomıka • Búgin, 06:56

Kollektorlyq qyzmet kerek pe?

Qarjy • Búgin, 06:53

Joshy ulysy

Tanym • Búgin, 06:43

Ádil tórelik, tıimdi sot júıesi qajet

Prezıdent • Búgin, 06:40

Mıllıoner Mıkelandjelo

О́ner • Búgin, 06:40

Mal azyǵy daıyn ba?

Aımaqtar • Búgin, 06:39

UFC-degi debıýtin sátti bastady

Sport • Búgin, 06:36

Oısylqara áýlıe kesheni qorǵaýǵa alyndy

Rýhanııat • 24 Qazan, 2020

Atyraýda 9 balany ıt talady

Aımaqtar • 24 Qazan, 2020

Nur-Sultanda jańa saıabaq ashyldy

Qoǵam • 24 Qazan, 2020

Atyraýda 8 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Aımaqtar • 24 Qazan, 2020

Uqsas jańalyqtar