Tarıh • 28 Qyrkúıek, 2020

Shyǵanaq aýylynan ǵun-sarmat balasy tabyldy

482 ret kórsetildi

Oıyl aýdany Sh.Bersıev atyndaǵy aýyldyq okrýginiń ortalyǵy Qaratal aýylynan 3 shaqyrym Qazdyaral atanǵan elsiz, qumdaýyt jerde ejelgi adamdar turaǵy bolǵan. Ejelgi qonystan 500 metr jerde Oıyl ózeni aǵyp jatyr.

 

Bıylǵy shildeniń basynda Qaratal aýylynyń turǵyny Aqynǵalı Baqtııaruly osy mań­nan eski qumyra taýyp alyp, sodan ile-shala Oıyl aýdandyq óner jáne ólke tarıhy mýzeıiniń qyzmetkerleri men oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń arheologtary sol tóńirekte qazba jumystaryn júrgizdi. Oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń arheologi Aslan Mamedovtyń aıtýynsha, Aqynǵalı Baqtııaruly qumnan kezdeısoq sýyryp alǵan qola dáýiri adamynyń dúnıesi bastapqy ornynan tabylmaǵan. Soǵan qaraǵanda ejelgi órke­nıet­tiń asyl buıymdary úshin ár kezeńde Qazdyaralda tonaý­shy­lyq áreketter jalǵasyp kelgenge uqsaıdy.

Bul joly mýzeı qyzmet­ker­leri men jergilikti arheo­logtar aralary óte jaqyn ornalasqan úsh jerleý ornyn tapty. Bir shuńqyrdan tizeleri búgilgen kúıi qatar jerlengen eki eresek adam men jandarynda shashylyp jatqan usaq maldyń súıekteri tabyldy. «Munda er adam men áıel qatar jerlengen sııaqty, shashylyp jatqan marqa qozynyń súıekterine uqsaıdy», deıdi aýdandyq mýzeı qyzmetkeri Beket Myrzaǵalıev.

1

Osy shuńqyrdyń janynan aýyl adamdary qaıta kómgen taǵy bir jerleý orny tabyldy. Arheologtar osy jerde ejelgi zaman adamyn jerlegen orynda kezdesetin zattardyń tabylmaǵanyn aıtady. Bul da ejelgi zamanda tonalǵan zırat bolýy múmkin. Al úshinshi shuń­qyr­da eresek adam men jasóspirim bala birge jerlengen. Bul jerde eresek adamnyń bas súıegi bolmaı shyqty, janynda qumyra, qola japsyrmalar men pyshaq kóldeneń jatyr. Eresek adamnyń qa­syna jerlengen balanyń so­paqsha, erekshe sozylǵan bas súıegi qazba jumystaryna qa­tys­qandardy tańǵaldyrdy. Bul ǵun-sarmat dáýiriniń jerleý ornyna uqsaıdy. О́ıtkeni jańa týǵan sábıdiń basyn qysyp baılap, sopaqsha etip sozyp úlkeıtýdi ǵun-sarmattyń aqsúıek taıpalary jaqsy kórgen eken. Osy arqyly bıleýshiler dınastııasy qara taıpalardan erekshelenip otyrǵan. Tup-týra Mysyr per­ǵa­ýyn­­da­ry­nyń «úlgisi».

Osylaısha Shyǵanaq Bersıev soǵys jyldary tarydan álemdik rekord jasaǵan qarasha aýyldyń ma­ńynan qola, ejelgi temir dáýi­ri, orta ǵasyrǵa deıingi ór­ke­nıet oryndary birge tabyldy. Sh.Bersıev atyndaǵy Oıyl aýdandyq óner jáne ólke tarıhy mýzeıiniń qyzmetkeri Medet Qulmuqanov «2012 jyldan bastap Qaratal aýyly tur­ǵyn­darynyń mal baǵyp júrip ejelgi zamannyń áshekeılerin, jebe, naıza ushtaryn taýyp alyp júrgeni týraly jarııa bola bas­ta­ǵan edi. Biz osy joly qum­da­ǵy turaqtan erte qola dáýiri, temir dáýiri, erte orta ǵasyr zama­nynyń jerleý oryndaryn qatar taptyq. О́zgertilgen bala súıegine qarap, bul bizdiń zama­ny­myzdyń II-IV ǵasyryndaǵy ǵun-sarmattar dáýiriniń adamy dep tujyrym jasaımyz. Alaıda tabylǵan qumyra, qola buıym, pyshaqtardyń qaı ór­kenıet dúnıeleri ekendikterin anyqtaýǵa bizdiń shamamyz jet­peı­di. Oıyl ózeniniń jaǵa­syn­daǵy osy jer ejelgi adamdar úshin qandaı ma­ńyz­dy ról atqarǵan? Bul jerde suraq kóp».

Ázirge belgilisi, osy qazan aıy­nda Qaz­dy­aral­da arheo­lo­gııa­lyq qazba ju­mys­­tary taǵy jal­ǵa­sady dep kútilýde.

 

Sońǵy jańalyqtar

Elordada 1700-den astam jumys orny quryldy

Aımaqtar • Búgin, 17:30

Aralda adasqan ańshy tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 14:10

Nur-Sultanda kottedj órtenip jatyr

Oqıǵa • Búgin, 12:27

Uqsas jańalyqtar