Qazaq pen qyrǵyzdyń arasynda altyn kópirdeı bolǵan Shyńǵys Aıtmatovtyń 85 jyldyǵy elordadaǵy Túrki akademııasynyń uıytqy bolýymen halyqaralyq deńgeıde atalyp ótildi. Telqońyrdaı Aıtmatov merekesine arnalǵan ǵylymı-tájirıbelik konferensııany Túrki akademııasynyń prezıdenti Shákir Ybyraev ashyp, ǵalamsharlyq qalamgerdiń muralaryna toqtaldy. Parlament Senatynyń depýtaty, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Nurlan Orazalın adamzat jyrshysynyń san qyrly talantyn tarata aıtyp, onyń qazaq pen qyrǵyzdyń búkil bolmysyn týyndylaryna tirek etkenine dálel-dáıekter keltirdi. «Biz kóp jaǵdaıda ótken dáýirimizdi jamandaýǵa beıim turamyz. Biraq, Muhtar Áýezovteı alypty, Shyńǵys Aıtmatovtaı kórnekti tulǵany HH ǵasyr syılaǵanyn umyta beretinimiz ókinishti», dedi. Qyrǵyz jurtynyń kórnekti ǵalymy, akademık Abdyldajan Akmatalıev óziniń ómir boıy Aıtmatovtyń janynda júrgenin, onyń qaı shyǵarmasyn alsań da ulttyń rýhy kórinip turatynyn aıtty.
Qazaq pen qyrǵyzdyń arasynda altyn kópirdeı bolǵan Shyńǵys Aıtmatovtyń 85 jyldyǵy elordadaǵy Túrki akademııasynyń uıytqy bolýymen halyqaralyq deńgeıde atalyp ótildi. Telqońyrdaı Aıtmatov merekesine arnalǵan ǵylymı-tájirıbelik konferensııany Túrki akademııasynyń prezıdenti Shákir Ybyraev ashyp, ǵalamsharlyq qalamgerdiń muralaryna toqtaldy. Parlament Senatynyń depýtaty, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Nurlan Orazalın adamzat jyrshysynyń san qyrly talantyn tarata aıtyp, onyń qazaq pen qyrǵyzdyń búkil bolmysyn týyndylaryna tirek etkenine dálel-dáıekter keltirdi. «Biz kóp jaǵdaıda ótken dáýirimizdi jamandaýǵa beıim turamyz. Biraq, Muhtar Áýezovteı alypty, Shyńǵys Aıtmatovtaı kórnekti tulǵany HH ǵasyr syılaǵanyn umyta beretinimiz ókinishti», dedi. Qyrǵyz jurtynyń kórnekti ǵalymy, akademık Abdyldajan Akmatalıev óziniń ómir boıy Aıtmatovtyń janynda júrgenin, onyń qaı shyǵarmasyn alsań da ulttyń rýhy kórinip turatynyn aıtty.
Ázerbaıjannyń Mıllı Májilis depýtaty, Nızamı atyndaǵy Ádebıet ınstıtýtynyń dırektory Isa Gabıbeılı, Shyńǵys Aıtmatov túrik jurtyna ortaq jazýshy ekenin KSRO zamanynda-aq dáıektegenin alǵa tartsa, Túrkııanyń Hajettepe ýnıversıtetiniń professory Myrzaoglý Gýlaı Shyńǵys shyǵarmasynda búkil túrik bolmysy sýretteletinin, otandastarynyń 50 paıyzy onyń týyndylarynda adamǵa degen qurmet erekshe dep baǵalap otyrǵanyn jetkizdi. Ulyqbek atyndaǵy О́zbekstan ulttyq ýnıversıtetiniń professory, Nasımhon Rahmonov túrki jurty dos-baýyr ekenin, uly tulǵalar osylaı ult pen ultty jaqyndastyratynyn tilge tıek etse, Qazan federaldy ýnıversıtetiniń professory Hatıp Mınnegýlov Aıtmatovtyń álemdik deńgeıdegi qalamger ekenin qazaq baýyrlar elordasyndaǵy saltanatty saraıda ótkizgen osy jıynynan-aq kórýge bolatynyn, Shyqań shyǵarmalary tatar elinde áldeneshe ret jaryq kórgenin, 85 jyldyǵy bıik dárejede ótip jatqanyn aıta kele: «Jalpy túrik halyqtaryna ortaq uly tulǵalardy osylaı birlikte áspettep otyrsaq, ony urpaqtar sabaqtastyǵyna aınaldyrsaq, baýyrlastyǵymyz arta túser edi. Tatar eli bıyl qazaq týystar 120 jyldyǵyn atap ótken uly aqyn Maǵjan Jumabaevtyń jyr jınaǵyn óz tilinde oqyrmandaryna usyndy», dep ásem bezendirilgen kitapty jurtqa kórsetti. M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń dırektory, UǴA korrespondent-múshesi Ýálıhan Qalıjan Aıtmatov pen Shahanovtyń dostyǵy qaı-qaısymyzǵa de úlgi bolý kerektigin atap ótip, Shyńǵys shyǵarmalaryndaǵy qazaq keıipkerlerin jan-jaqty saralady. Qazaq ǵylymynyń qazirgi aqsaqaldarynyń biri Tursynbek Kákishev «Aıtmatov uly qalamger, ol adamdar boıyndaǵy máńgúrtızmdi tap basyp kórsete bildi» dese, halyq jazýshysy Muhtar Shahanov Aıtmatov shyǵarmalarynyń tórtkúl dúnıeniń 177 tiline aýdarylǵanyn tilge tıek etti, Shyńǵys aıtqan shyndyqtarǵa taldaý jasady. Ol ómir boıy qyzmettiń quly emes, ádebıettiń uly bolǵanyn jetkizdi. Akademık Seıit Qasqabasov Shyńǵys shyǵarmalaryndaǵy bılik psıhologııasy men kishkentaı adamdardyń ómirine tereńdep baryp, qaı dáýirde de bıliktiń kishkentaı adamdardy qorlaıtynyn dáttep, oǵan «Aq kemedegi» keıipkerlerdiń is-áreketinen mysaldar keltirip dáıektedi.
Akademık Ǵarıfolla Esim Shyqańa oıshyl retinde qarap, týyndylaryn da sol turǵydan zerttep, zerdeleıtinin, ásirese, ádilettilikti sóz etip, ádiletsizdiktiń adamdy qasiretke uryndyratynyn, quldyq psıhologııaǵa jetkizetinin týyndylar arqyly taratyp, «Jazý, til, ol tehnologııa, al Shyńǵystyń alǵa shyǵaratyn oıshyldyǵy bul bólek áńgime. Keıbir azamattar «Aq kemedegi» balany sońynda óldi dep júr. Bul qate pikir. Bala ólgen joq. Balyq keıipte keme komandıri, ákesine Orazquldyń ádiletsizdigin jetkizýge talpynýda. Qashanda urpaq ákeni ádilettiliktiń sımvoly dep bilgen» dedi.
Jalpy, Shyńǵys shyǵarmalaryndaǵy mıftiń astarynda aqıqat jatqanyn konferensııaǵa qatysýshylar jan-jaqty qozǵap, ol bir kúnniń isi emes, aldaǵy eleýli eńbekterge arqaý bolatynyn atap ótti.
Súleımen MÁMET,
«Egemen Qazaqstan».
