Májiliste palata Spıkeri Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen ótken jalpy otyrysta depýtat, «Qazaqstan halqy Assambleıasy» depýtattyq tobynyń jetekshisi Jumataı Álıev Premer-Mınıstr Serik Ahmetovke depýtattyq saýal joldady. Onda tómendegi másele kóteriledi:
«Osy saýal bizdiń ultaralyq kelisim salasyndaǵy kópjyldyq tájirıbemiz negizinde ǵana emes, sonymen qatar, elimizdiń bilim, ǵylym, kásiptik-tehnıkalyq jáne ǵylymı-pedagogıkalyq kadrlaryn daıarlaý jáne jumysqa ornalastyrý salasynda oryn alyp otyrǵan úrdisterge baılanysty týyndap otyr.
Májiliste palata Spıkeri Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen ótken jalpy otyrysta depýtat, «Qazaqstan halqy Assambleıasy» depýtattyq tobynyń jetekshisi Jumataı Álıev Premer-Mınıstr Serik Ahmetovke depýtattyq saýal joldady. Onda tómendegi másele kóteriledi:
«Osy saýal bizdiń ultaralyq kelisim salasyndaǵy kópjyldyq tájirıbemiz negizinde ǵana emes, sonymen qatar, elimizdiń bilim, ǵylym, kásiptik-tehnıkalyq jáne ǵylymı-pedagogıkalyq kadrlaryn daıarlaý jáne jumysqa ornalastyrý salasynda oryn alyp otyrǵan úrdisterge baılanysty týyndap otyr.
Byltyrǵy jyly respýblıka boıynsha kolledjder túlekteriniń ortasha eseppen 65 paıyzyna jýyǵy joǵary oqý oryndaryna túsýge arnalǵan keshendi testileýden ótpedi. Olarǵa ártúrli negizdemelermen, mektep dırektorlarynyń reıtıngterdiń tómendeýine jol bermeý sebebinen (bul únemi tóngen qaýip úshin olarǵa ákimshilik jaza qoldanylatyndyqtan) Biryńǵaı ulttyq testileýdi tapsyrýǵa jiberilmegen respýblıka mektepteriniń 30% túlekterin qosaıyq.
Atap ótken jasy 17-18-degi jastar respýblıkadan tys kórshi memleketterge oqýǵa ketý týraly sheshim qabyldaıdy, olardyń keıbireýi Otanyna qaıta oralmaıdy, al qalǵan bir bóligi jumyssyzdardyń qataryna qosylady. Sonda bul demografııalyq jáne ulttyq problema emes pe? Bizdiń jasóspirim ul-qyzdarymyz, óskeleń urpaǵymyz úshin moraldyq jáne adamgershilik jaýapkershiligimiz qaıda? Elimizde bilim berý mekemeleri túlekterin jumysqa ornalastyrýmen kim aınalysady? Jumyspen qamtylmaǵan jastar, ásirese, bizdiń kópultty elimizde qaýipti bolyp tabylatyn ártúrli sektalar men dinı-ekstremıstik qurylymdardyń qataryna qosylmaıtynyna kim kepildik beredi? Biz eshqashan muny umytpaýymyz kerek. Jas urpaqtyń bolashaǵyn jasandy túrde alyp qoımaýymyz kerek. Mınıstrlikterdiń, ákimdikterdiń, jergilikti atqarýshy organdardyń jumysyn ońtaılandyrý, korporatıvtik sektordy, úkimettik emes uıymdardy, saıası partııalardy mektep, kolledj jáne joǵary oqý oryndarynyń túlekterine bilim berý, qaıta daıarlaý jáne jumysqa ornalastyrý úshin ortaq jaýapkershilikke shaqyrýdy mańyzdy dep esepteımiz. Keńes ókimetinen keıingi elderde «aqyl-oıdyń jylystaýy» qalaı bastalǵanyn kóbimiz bilemiz. Ǵylym kandıdattary men doktorlary bazarlarda turyp, ǵylymı ataqtar men dárejeler talap etilmegen kez boldy. Dál osy kezeńde sheteldik jarylqaýshylar paıda boldy, olar eń talantty ǵalymdar men mamandardy umtyla iriktep, shetelge jiberdi. Máselen, reseılik taldaýshylardyń derekteri boıynsha, bir ǵana Soros myrza Reseıden Amerıkaǵa 3 myńnan astam jas ǵalymdardy «eksporttaǵan», qazirgi kezde olar kóptegen ınnovasııalyq ortalyqtar men kompanııalardyń, sonyń ishinde Sılıkon alqabynyń uıytqysy bolyp tabylady.
Qanshama bizdiń otandasymyz sheteldik ortalyqtar men zerthanalarda jumys istep júr. Mysaly, bilesizder, bizdiń otandasymyz, fızık-ıadrolyq qarý shyǵarýshy Rústem Ospanov, ókinishke qaraı, reseılik ǵylymı mekteptiń múddesin bildirip, Úlken androndyq kollaıder jobasymen jumys isteýde. Osyndaı jigitterge elimizde, ásirese, bul úshin óte jaqsy jaǵdaı jasalyp jatqan «Nazarbaev ýnıversıteti» ǵylymı-ınnovasııalyq klaster negizinde nege jaǵdaı týǵyzbasqa?
Sondaı-aq, mynadaı aıtarlyqtaı mańyzdy problemaǵa nazar aýdarýdy qajet dep esepteımiz. Nege Qazaqstannyń granttyq qarjylandyrý baǵdarlamalary mindetti túrde «syrtqy saraptamany» sheteldik ortalyqtardan alyp, sodan keıin ǵana iske asyrylýy tıis? Biz óz tehnologııalarymyzdy, ǵylymı jańalyqtarymyzdy, ıdeıalarymyzdy óz qolymyzben bógde qolǵa berip jatqan joqpyz ba? Bizdiń oıymyzsha, bul jerde saralanǵan, jan-jaqty jáne baıypty kózqaras qajet.
Úkimet PhD daıarlaý qaǵıdattaryn qaıta qaraýy qajet dep esepteımiz. Máselen, gýmanıtarlyq ǵylymdardy alaıyq. Doktoranttarǵa sheteldik jýrnaldarda (Skopýs, Tomson Reıters) jarııalanýdy dırektıvti tártipte mindetteý kerek pe? Birinshiden, bul edáýir aqshany, ýaqytty talap etedi. Jáne de, eń bastysy, nege tarıhymyzdyń, mádenıetimizdiń jáne t.b ózekti máselelerin talqylaý úshin bizge ózimizdiń aqparattyq bazalarymyzdy, básekeli alańdarymyzdy qurmasqa? Qazaq ultyn tanýdy, abaıtanýdy, áýezovtanýdy jáne kópultty Qazaqstan halqynyń basqa da baıyrǵy qundylyqtaryn qazaqstandyqtardan artyq kim biledi?
Magıstranttardyń, PhD-doktorlardyń basym kópshiligi qazirgi kezde ne óz mamandyǵy boıynsha jumys istemeıdi, ne jekemenshik sektorǵa, ne sheteldik kompanııalarǵa ketedi.
Elimizdiń progrestik damýynyń kórsetkishi retinde EKSPO-2017 kórmesin ótkizý – Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń kóp jaǵynan jeke zor eńbegi, Elbasymyzdyń álemdegi bedeli asa joǵary ekeni sózsiz. Onyń respýblıkany joǵary tehnologııaly, ındýstrııaly memleketter deńgeıine jetkizýge umtylysy barlyq ortalyq atqarýshy organdardyń, kvazımemlekettik qurylymdardyń is-qımyldary men jumysyn talap etedi.
Qazirgi zamanǵy álemniń údemeli elderi óz ekonomıkalaryn shıkizat resýrsynyń balamasy – ıntellektilik resýrsqa áldeqashan qaıta baǵdarlady. Elimizdiń ıntellektilik elıtasynyń bolashaq klasyn damytý jáne búkil halqymyzdyń ómir súrý sapasyn arttyrý úshin mektep, kolledj nemese joǵary oqý ornynyń jeke alǵan túleginiń jańa bilimin óndirý boıynsha ózimizdiń úlgimizdi, qatynastar júıesin ázirleý qajet. Ǵylym men óndiristiń basym salalarynda kadrlardy keshendi daıarlaý baǵdarlamalaryn qabyldaý qajet».
Saýalǵa «Qazaqstan halqy Assambleıasy»
depýtattyq tobynyń 20 múshesi de qol qoıǵan.
