Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Prezıdent óz Joldaýynda «О́nerkásipke qoldaý kórsetýdiń naqty sharalaryn da jetildirý kerek. Bizde júıeli ári birtutas ustanym joq. Sonyń saldarynan sansyz kóp jobaǵa qarajatty ysyrap etip otyrmyz. Árıne, ónerkásipke qoldaý kórsetýdiń keń kólemdi qamtıtyn aýqymdy sharalaryn saqtap qalamyz. Sonymen birge Úkimet strategııalyq turǵydan mańyzdy óndiristerdi, negizgi eksporttyq basymdyqtardy aıqyndap, qoldaý sharalarynyń aıasyn keńeıtý kerek...» dep atap ótken bolatyn. Demek, istiń nátıjeli bolýy ónerkásiptiń negizi tiregine aınalǵan aımaqtardyń jaǵdaıyna tikeleı qatysty. Osy jerde Joldaý júktegen mindetten týyndaıtyn sharalardyń Almaty oblysynda qalaı qolǵa alynyp jatqany jaıynda aıtqan oryndy.
Buıyrsa, Prezıdent Joldaýynda naqtylanǵan baǵyt boıynsha Almaty oblysyndaǵy 1,5 myńnan astam kásipkerlik sýbektileri memlekettik jáne aımaqtyq baǵdarlamalar arqyly qoldaýǵa ıe bolmaq. Oblys osy maqsatqa shamamen 15,8 mlrd teńge qarjy qarastyryp otyr. Onyń ishinde «Bıznestiń jol kartasy – 2025» baǵdarlamasy boıynsha 9,1 mlrd teńge, «Eńbek» baǵdarlamasy aıasynda, qalalarǵa 279,5 mln teńge, aýyldy jerlerge 6 mlrd teńge bólingen. Al kásip ıelerine grant retinde 1 mlrd teńge jumsaý josparda tur. Endi osy ıgiliktiń sharapatyn kóretin óndiris oryndary aımaqtyń ekonomıkasyn órkendetýge úles qosýy kerek. Onyń ústine, buǵan deıin Úkimet qabyldaǵan daǵdarysqa qarsy sharalarǵa saı oblystyń 118 875 kásipkerlik nysany salyq jeńildigine ıe bolǵan.
Jalpy, oblystaǵy shaǵyn jáne orta bıznes memleket tarapynan kórsetilgen qoldaýǵa qarymta retinde óndiristik tabysqa umtylýda. Mysalǵa, ótken jyly osy salanyń óndirgen ónimi 1 mlrd teńgeden astam somany qurady. Al bıylǵy birinshi toqsandaǵy óndiris kólemi 260,7 mlrd teńgege jetken. Iаǵnı Almaty oblysynyń ónerkásip oryndarynyń ónim óndirýine qatysty másele týyndamaıtyny anyq.
Endi óńir ekonomıkasynyń ekinshi arqa súıerine aınalǵan aýyl sharýashylyǵy salasyn qoldaýǵa qatysty birer sóz. Joldaýda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «Aýyl sharýashylyǵyn damytpaı, básekege qabiletti ekonomıka qurý múmkin emes. Bul salada sheshimin tappaı kele jatqan ózekti máseleler bar. Atap aıtqanda, jurttyń jerge qol jetkize almaýy, uzaq merzimge beriletin «arzan nesıeniń» bolmaýy, kásibı mamandardyń tapshylyǵy. О́nimdilikti arttyryp, shıkizat óndirýmen ǵana shektelmeý úshin, sondaı-aq qoıma jáne kólik ınfraqurylymyn damytý maqsatynda shuǵyl sharalar qabyldaý kerek» degendi aıta kele, agrosalanyń adymyn ashyp, tabıǵı ónimniń kózine aınalatyn sharýashylyqtardyń qanat qaǵýyna jasalatyn jaǵdaıdardy tizip bergen bolatyn.
Oblysta ótken jyly agroónerkásip keshenin damytýǵa 44,8 mlrd teńge kóleminde qoldaý kórsetilgen eken. Onyń ishinde 14 bıýdjettik baǵdarlama boıynsha 43,2 mlrd teńgeniń sýbsıdııasy berilgen. Bıyl bul baǵytta 42,6 mlrd teńge qarajat bólinip otyr. Onyń ishinde 39,1 mlrd teńge ónimdi sýbsıdııalaýǵa berilip jatyr. Alaıda óńirde naqty sharanyń sharapatyn kórmeı otyrǵan sharýalar da bar.
– Úkimet asyl tuqymdy mal basyn kóbeıtý úshin sharýaldardy yntalandyryp, mal basyna sýbsıdııa beredi. Árıne, óte durys ári qajetti qoldaý. Alaıda, osy jerde isti júzege asyratyn tetikterdiń durys jumys istemeýinen sharýalar zardap shegip otyr. Sharýalardy sýbsıdııalaý da der kezinde júrgizilmeı, bizdiń ulttyq kompanııa men aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń arasynda sendelip júretinimiz jasyryn emes. Bul jerdegi kiná «QazAgro» ulttyq kompanııasynyń sharýalarǵa nesıe berý kezindegi erekshelikterdi eskermeýinen shyǵady. Iаǵnı keńselerde mal sharýashylyǵynyń jaǵdaıynan beıhabar mamandar otyr. Al kompanııanyń qyzmeti memleket qarjysyn taratyp, ony ósimmen jınap alý emes qoı? Ári bul jerde sharýa qojalyǵy, jergilikti ákimdik jáne ulttyq kompanııa arasynda júıeli baılanys joq. Keı aýdandarda ortaq derekqor da jasalmaǵan. Sonyń kesirinen bir ǵana Almaty oblysynda qanshama sharýa zardap shegip júrgenin bilemin. Men ózim otyzǵa jýyq anyqtama jınap, qujat ótkizdim, – deıdi Panfılov aýdanyndaǵy «Shúkeıit Ata» sharýa qojalyǵynyń basshysy Muhtar Ahanov.
Sharýanyń aıtyp otyrǵan máselesi Prezıdent Joldaýynda aıtylǵan mindetpen sáıkesedi. Qasym-Jomart Toqaev «Kvazımemlekettik sektorda ákimshilik-basqarý jumysymen aınalysatyn qyzmetkerlerdiń sanyn, paıdasyz shyǵyndardy jáne basy artyq enshiles kompanııalardy qysqartý jumystary jalǵasyn tabýǵa tıis...» degen edi. Sol sııaqty, uzaq merzimge beriletin paıyzy tómen nesıeniń bolmaýy men agroónerkásip salasyn damytýǵa jańasha kózqaraspen qaraıtyn bilikti mamandardyń azdyǵy da otandyq aýyl sharýashylyǵy salasyn damytýǵa kedergi bolyp otyrǵany da Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýynda ashyq aıtylǵan bolatyn.
Almaty oblysy
