Rýhanııat • 14 Qazan, 2020

Kindigimdi kesken jurt

758 ret kórsetildi

Qarlyǵash qadamymdy basqanda da, top-top balamen túz tozańyn tóbege kóterip, asyr salǵanda da, qııa ketip qıyr shette júrgende de júrekke uly esimdeı uıalap, kóńilden bir ýaqyt ketken emes. Qýanyshty súıinshilep, shattyqty eselep jetkizetin, ańqa bir keýip alaburtqan shaqta shóldi basatyn sýsar meken. Kepıetin kókiregime quıyp, kesirden saqtaǵan, keń álemge jol ashyp, danalyqqa baptaǵan kindigimdi kesken jurt. Bul – babamnyń ıisi sińgen topyraq, kindik qanym tamǵan jer.

Kindigimdi kesken jurt – Otan sóziniń bir balamasyndaı. Osy bir aıaýly ataýdyń astaryna úńilseńiz alyp maǵyna jatyr. Shyr etip dúnıe esigin ashqanda alǵash jutqan aýań men mańdaıyńnan súıgen kúnniń shuǵylasy sol uly uǵymnan bastaý alatyndaı. Otan – kindik qany tamǵan topyraq. Sol topyraqqa tabanyń tıgen sátten bastap ol kindik jurtyńa aınalady. Kesilgen kindik – el-ananyń qursaǵynan shyqqan soń Jer-anaǵa baılanatyn altyn tamyryń, ósip-órbýdiń, otanyńda oshaq otyn jaǵyp, tútin tútetýdiń túpki negizi, asyl arqaýy.

Kindik kesken jurt arman kenishińniń baspaldaǵy ispetti. Baıyrǵy babatanym yrymdap, jańa týǵan náresteniń kindigin eshkim baspaıtyn jerge kómgen eken. Onysy adam men topyraq arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtý. Jer baýyrlap eńbektegen sábı eńkish tartqan qarııaǵa aınalǵansha jer kindikten qýat alatynyna kámil sengen. Ata-babamyz qany tamǵan topyraqty solaısha qadir tutyp, ultaraqtaı jer úshin urysqa túskeni kópke belgili. Sondyqtan qazaq balasy shyr etip ómirge kelisimen alyp atamekeni, babadan jetken baıtaq dalasyna qasıetti bir syrly uǵymmen, úzilmeıtin názik bir qasterli qubylyspen máńgi baılanyp ómir súredi.

О́mirge kóz ashyp kelisimen osylaısha tý­ǵan jeri, atajurtymen tamyrymen berik baılanǵan ordaly eldiń ár ulany týǵan to­pyraǵyn qasyq qany qalǵansha qorǵap, synyq súıem jerin jatqa bermeıtin qaharman bolýynyń syry osynda. Qazaq kindik she­sheni tańdaýǵa da erekshe mán beretini, onyń boıyndaǵy asyl qasıetter náresteni jerden kóterip alyp, kindigin kesken sátten bóbekke juǵysty bolady dep ılanýynda da tereń mán bar. Ata-anaǵa qamqor bolsyn dep qyzdyń kindigin úıdiń ishine, uldyń kindigin óristi bolsyn dep dalaǵa kómetini de tegin emes. Sharanada toǵyz aı shaıqalǵanda anamen jalǵastyryp turǵan jalqy tamyr endi perzentin Jer-anamen ushtastyryp, Otannan nár alýyna jalǵastyq tabý úshin ata-baba osylaısha kádeli salt jasaıdy. Halqymyzdyń «kir jýyp, kindik kesken týǵan jerim» degen bir aýyz sózine osyndaı keń maǵyna, shalqar uǵym qalaı syıyp ketkenine tańdanasyń?!

Qundylyqtar qunsyzdanyp, álemniń aralas-quralastyǵy tyǵyz bola bastaǵan jahandaný zamany kóptegen qasterli uǵym­darymyzǵa, qasıetti salt-dástúrimizge orasan ózgerister engizip jatyr. Sonyń biri – kindik keser salty. Osy uǵymnyń arqaýy setineýmen birge týǵan jer, Otan-ana uǵymyna da selkeý túspeı me?

Iá, adamdy týǵan jerimen baılanys­tyra­tyn kıeli uǵymdar jeterlik. Búginde biz sol tálimdi túsinikterden ajyrap bara jat­qanymyz jasyryn emes. Máselen, jaǵdaıy barlar muhıt asyp, sábıin shetelde ómirge ákeledi. Sol arqyly psıhologııalyq turǵydan balanyń jaryq dúnıege kelmeı jatyp, óziniń jumyr jerinen alystatady. Sóıtip sábıiniń kindigi ózge eldiń otyna kúıip, kúline aınalady. Al endi osy perishte-perzenttiń túısiginde týǵan jer degen uǵym, atajurt degen bolmys qalaı qalyptasa alady? Ol sábı qursaqta jatqan kezinen-aq óz jerin qor, ózge ólkeni zor tutqan ata-ananyń kemshin túsinigin boıyna sińirip týmasyna kim kepil? Demek, ulttyq kod, qasıetti uǵym-tańbalar ómirge kelmeı jatyp-aq náresteniń qalaýynsyz kúlparsha ózgeriske túsip jatyr emes pe?

Árıne, taý men taýdyń, jer men jerdiń aıyrmasy joq. Sol baıaǵy bir aspan, sol tap-tastaı kók ózen. Ony qasıetti, kıeli etip turǵan – babańnyń tógilgen qany, balańnyń kesilgen kindigi. Qursaqty jaryp shyqqan shaqalaqtyń kindigi týǵan jerde kesilmeı, óskende ózge elge alańdap otyrsa, «kindik kes­ken jurt» uǵymy da kómeski tartpaıdy ma?!

Biz jat jerde jaý qolynan sheıit bolaryn sezgende bir saýsaǵyn kesip berip, «týǵan jer topyraǵyna men dep jerleńder» dep amanat etken keshegi kózsiz erlerdiń urpaǵy emes pe edik? О́ıtkeni qoıanjon qyraty da, tomsaryp turǵan tóbesi de, shúıkesin shúkirimen jalǵaı ıirip otyratyn baýyry bulaq baıaǵynyń adamdary da sol kindik qany tamǵan topyraqtan bir eli ajyraǵan emes edi. Ajyramaıdy da dep senemiz. Sebebi kez kelgen adam kindik kesken topyraǵymen bıik...

 

Sońǵy jańalyqtar

Bir saty tómen syrǵydyq

Sport • Búgin, 08:02

«Shahtıor» jigitteri jarady

Fýtbol • Búgin, 08:00

Solerdiń senimdi jeńisi

Sport • Búgin, 07:58

«Myń kúbi» músini

Rýhanııat • Búgin, 07:56

Saıabaqtardyń atyna zaty saı ma?

Qoǵam • Búgin, 07:50

Jer yryzdyǵy jerde qalmaıdy

Aımaqtar • Búgin, 07:48

Ekonomıkany ózgertetin bes baǵyt

Ekonomıka • Búgin, 07:43

Aýyz sýdyń adal bolǵanyna ne jetsin!

Aımaqtar • Búgin, 07:42

Eńbek naryǵy eńse tikteı me?

Qoǵam • Búgin, 07:40

Jetimin jylatpaǵan el edik...

Rýhanııat • Búgin, 07:37

Aqjaıyqta jol azaby azaıady

Qoǵam • Búgin, 07:34

Kógildir otynsyz kósegemiz kógermeıdi

Aımaqtar • Búgin, 07:32

Sheksizdik formýlasy

Ádebıet • Búgin, 07:29

Kitapqa kóshken estelikter

Ádebıet • Búgin, 07:28

Siz bilesiz be?. .

Ádebıet • Búgin, 07:24

Qoldaý jaqsarsa, qorǵaý da túzeledi

Saıasat • Búgin, 07:22

Qan qaqsatqan qarjy pıramıdasy

Saıasat • Búgin, 07:20

«Offlaın kún» aksııasy

Qoǵam • Búgin, 07:17

Jas Qalam jobasy bastaý aldy

Oqıǵa • Búgin, 07:15

Bazardaǵy jastar jasyl alańda jolyqty

Oqıǵa • Búgin, 07:09

О́lketanýshylar bas qosty

Aımaqtar • Búgin, 07:07

Saǵyndyrǵan aýylym

Rýhanııat • Búgin, 07:04

Jazyqsyz japa shekken qos azamat

Tarıh • Búgin, 07:01

Osy jurt Jumaǵalıdy bile me eken?!

Rýhanııat • Búgin, 06:58

Toqsanǵa toldy qart kúıshi

Oqıǵa • Búgin, 06:53

Hattar sóılegende...

Tarıh • Búgin, 06:50

Begalındik beıneler

О́ner • Búgin, 06:47

Tańǵajaıyp balet baǵdarlamasy

Teatr • Búgin, 06:43

Azyq-túlik quny artty

Qoǵam • Búgin, 06:38

Turaqtandyrý qorynyń ónimi jetkilikti

Aımaqtar • Búgin, 06:36

Sham jaryǵy túbine túspes

Tanym • Búgin, 06:35

Joshy – qazaq handarynyń atasy

Rýhanııat • Búgin, 06:34

О́simdik maıy qymbattaǵan

Qoǵam • Búgin, 06:34

Joldaýdy nasıhattaýǵa qatysady

Saıasat • Búgin, 06:33

Fonogramma qoldaný zańmen retteledi

Parlament • Búgin, 06:32

Baıypty bastamalar men naqty nátıjeler

Prezıdent • Búgin, 06:30

Daraboz Peleniń dáýiri

Sport • Búgin, 06:30

Fın kambegi

Hokkeı • Búgin, 06:30

О́risti ónege

Rýhanııat • Búgin, 06:28

Tuńǵysh mergen

Sport • Búgin, 06:27

Koronavırýspen kúresten sabaq aldyq pa?

Koronavırýs • Búgin, 06:27

Sharapatty shahar shuǵylasy

Elorda • Búgin, 06:19

«Serpinnen» serpilis kútemiz

Bilim • Búgin, 06:15

2 mln teńge júldege ıe boldy

Oqıǵa • Búgin, 06:13

El yrysy kemigen joq

Aımaqtar • Búgin, 06:08

Bazardaǵy baǵa birshama kóterilgen

Aımaqtar • Búgin, 06:05

«A» korpýsy aýdıtorııaǵa oralady

Saıasat • Búgin, 06:01

Saqtansań – saý bolarsyń

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar