Keńes músheleri birneshe jumys tobyna bólinip, árqaısysy ózi jaýapty baǵytta usynystar daıyndap, birqatar reformaǵa sep boldy. 10 qańtarǵa belgilengen Parlament Májilisi men máslıhattar saılaýy da jańa formatta ótpek. Bul da Ulttyq senim keńesi sheńberinde qolǵa alynǵan bastamalar negizinde iske asyp otyr. Osy oraıda «Qazaqstan Azamattyq alıansy» ZTB prezıdenti Asylbek Qojahmetov saılaý formatyn ózgertý boıynsha óz pikirin bildirdi.
Onyń aıtýynsha, eldegi saıası júıeni eskere kele, aralas saılaý júıesine kóshý kerek.
«О́zim múshe bolǵan Saıası máseleler boıynsha jumys tobynyń quramynda bir máseleniń basy-qasynda boldym. Iаǵnı saılaýdy tolyqtaı proporsıonaldy júıede ótkizbeı, aralas júıege qaıtyp kelýdi usyndym. Áriptesterim bizdegi saıası júıeniń damyǵanyn eskere kele, majorıtarlyq júıeniń jaramaıtynyn alǵa tartady. Menińshe, bul durys emes. Bizdiń Parlamentte nebári 3 partııa oryn alǵan. Odan bólek kórinip júrgen taǵy 3 partııa ǵana bar. Bul óte az. Sondyqtan proporsıonaldy júıege negiz berý durys emes.
Partııalar sany az bolǵanymen, azamattyq qoǵam ınstıtýttary kóp. Al proporsıonaldy saılaý júıesine azamattyq qoǵam aralasa almaıdy. Ony eskersek, shet qalatyn ınstıtýttar qanshama. Sondyqtan Májilis pen máslıhat saılaýyna olardyń da qatysa alýyna jaǵdaı jasaý kerek. Sol kezde ǵana memleket pen halyq arasynda baılanys tereńdeı túsedi. Al azamattyq qoǵam bul rette bılik pen halyqty baılanystyrýshy kópirge aınalmaq.
Áý basta dıalog alańyna aınalýy maqsat etilgen Ulttyq senim keńesi aıasynda azamattyq qoǵam máselesin kóterip júrgen Asylbek Qojahmetov bul rette azamattyq qoǵam partııalarǵa qaraǵanda bılikke umtylmaıdy degen oıdy alǵa tartady.
«Azamattyq qoǵam bıliktiń jumysyna baqylaý jasaı alatyn bolsa, halyqtyń belsendiligi, ózin-ózi basqarýǵa degen umtylysy artar edi», dedi ol. Onyń aıtýynsha, Qoǵamdyq keńestiń jumysyndaǵy negizgi máselelerdiń biri – azamattyq qoǵamdy damytýǵa járdemdesý. Sonymen birge qoǵamdyq keńester de azamattyq qoǵamnyń aınymas bólshegi ekenine toqtalyp ótti.
«Shyn máninde, azamattyq qoǵam men qoǵamdyq keńester birin-biri tolyqtyryp turýǵa negizdelgen qurylymdar. Sol ýaqytta qazaqstandyq qoǵam áldeqaıda belsendi bola túsedi. Máselen, qazirgi ýaqytta mınıstrlikter men oblystyq, aýdandyq ákimdikter janynda 226 Qoǵamdyq keńes jumys isteıdi. Onyń 75 paıyzy azamattyq qoǵam ókilderi. О́kinishtisi, mınıstrlikter men ákimdikterde qurylǵan qoǵamdyq keńester qyzmetiniń mazmuny olarǵa júktelgen mindetterge saı kele bermeıdi. Qoǵamdyq keńester óz áleýetin tolyqqandy júzege asyra almaı jatyr», dedi ol.
Asylbek Qojahmetov óz sózinde Ulttyq keńes qoǵamdyq keńesterdi shoǵyrlandyrýshy ári yntalandyrýshy qurylym bolǵandyqtan, onyń qurylymyn áli de damyta túsý kerek degen pikir bildirdi.
«Jergilikti jáne aımaqtyq Qoǵamdyq keńesterden sol óńirdegi áleýmettik hal-ahýaldy bilip otyrý úshin Ulttyq keńeske qoǵamdyq saraptamalar kerek. Osyndaı áreketter Qoǵamdyq keńes jumysyn jaqsartýdyń bir joly bolar edi. Aımaqtyń jáne salalyq Qoǵamdyq keńestiń ókilderin Ulttyq keńestiń jumysyna jáne jumysshy toptaryna tartý kerek dep oılaımyn», dedi ol.
Saılaý máselesine qaıtyp oralsaq, bıyl elimizde alǵash ret partııaishilik saılaý, ıaǵnı praımerız ótkizildi. Sonymen qatar bıyl Parlament Senatynyń jalpy otyrysynda depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańǵa ózgerister engizý týraly» zań jobasyn qabyldap, nátıjesinde partııalardyń saılaý tiziminde áıelder men jastar úshin 30 paıyzdyq mindetti kvota usynyldy.
