HH ǵasyrdyń sońy men HHI ǵasyrdyń basynda Qazaqstan quramasy sary qurlyqtaǵy eń beldi komandalardyń biri bolǵany belgili. Sol kezderi bizdiń jigitter qatarynan eki márte Azııa chempıonatynda jeńis tuǵyryna kóterilip, óz jankúıerlerin qýantty. Atap aıtsaq, 1999 jyly Malaızııada qola medaldi qorjynǵa saldyq. Toptyq týrnırde tabysty óner kórsetken jerlesterimiz jartylaı fınalda Ońtústik Koreıadan (3:8) utylǵanymen, úshinshi oryn úshin kezdesýde Japonııany (2:2, penaltıden – 4:3) jeńdi. 2000 jyly Taılandta kúmis medaldi ıelendik. Bul joly Ońtústik Koreıamen (3:3) teń túsip, jarys qojaıyndary (4:3) jáne Sıngapýrge (19:0) san soqtyrdyq. Jartylaı fınalda taǵy da japondardan (9:6) basym tústik. Fınalda Iranǵa (1:4) ese jiberdik. Osy tabysynyń arqasynda qazaqstandyq fýtzalshylar álem chempıonatynda kúsh synasý múmkindigine ıe boldy.
Arada birneshe aı ótkennen soń otandastarymyz sonaý Amerıka qurlyǵynda ornalasqan Gvatemalaǵa attandy. Tusaýkeser kezdesýin dańqty Brazılııaǵa qarsy ótkizgen fýtzalshylarymyz 1:12 esebimen oısyraı utyldy. Kelesi kezdesýde Gvatemaladan (5:6) jeńildik. Úshinshi matchta Portýgalııaǵa (2:6) jol berdik. Osylaısha úsh kezdesýde de jeńilistiń kermek dámin tatqan jerlesterimiz úshin bul jarys aıaqtaldy. Bizdiń toptan Brazılııa men Portýgalııa ekinshi kezeńge joldama aldy. О́zge toptarda myna komandalar ozdy: «V» toby – Nıderland pen Mysyr, «S» toby – Reseı men Horvatııa jáne «D» toby – Ispanııa men Argentına.
Alǵashqy synaqtan súrinbeı ótken segiz komanda taǵy da tórt-tórtten eki topqa bólinip, jarysty jalǵastyrdy. Solardyń arasynan Brazılııa men Reseı jáne Ispanııa men Portýgalııa jartylaı fınalǵa shyqty. Bul mejede ıspandyqtar reseılikterdi (3:2) qapy qaldyrsa, brazılııalyqtar portýgalııalyqtardyń (8:0) tas-talqanyn shyǵardy. Fınaldyq saıysta Ońtústik Amerıkanyń oǵylandary men Pıreneı túbeginiń túlekteri kezdesti. Bul básekede Brazılııa quramasy basym túsetinine kópshiliktiń esh kúmáni bolǵan joq. О́ıtkeni osyǵan deıin ótken úsh álem chempıonatynyń úsheýinde de aıtýly memlekettiń órenderi qarsylas shaq keltirmeı, bas júldeni oljalaǵan edi. Biraq bul joly Ispanııanyń baǵy jandy. Uzaq ýaqyt boıy tarazy basy teńselip turǵan tartysta olar 4:3 esebimen jeńis toıyn toılady. Úshinshi oryn úshin kezdesýde Portýgalııa Reseıdiń osal tusyn tapty. Esep – 4:2.
Jarystyń qorytyndysy boıynsha Brazılııalyq Manýel Tobıas eń úzdik oıynshy dep tanyldy. Dál osy aıaq dop sheberi mergender kóshin de bastady. 29 jastaǵy Pernambýký shtatynyń týmasy Gvatemalada qarsylastar qaqpasyn 29 márte dál kózdedi. Osylaısha ol qatarynan ekinshi márte fýtzal ónerindegi eń mártebeli syılyqtardy ıelendi. 1996 jyly Ispanııada uıymdastyrylǵan dúnıejúzilik dop dodasynda da Tobıasqa teń keler eshkim tabylmaǵan edi.
Iá, Gvatemaladada bizdiń jigitterdiń oısyraı utylǵany ras. Biraq ol kezde álem chempıonatyna qatysýdyń ózi zor mártebe edi. Sondyqtan da «osyǵan da shúkir» dedik. Odan keıin ÝEFA-nyń qanatynyń astyna óttik. Sodan Qazaqstan fýtzaly ósip-órkendep, jańa deńgeıge kóterildi. 2016 jyly Serbııada ótken Eýropa birinshiliginde qola medaldi ıelensek, Kolýmbııadaǵy álem chempıonatynyń pleı-off básekelerinde óner kórsetýimiz joǵaryda aıtylǵan sózimizdiń aıqyn deleli. Al 2018 jyly Slovenııadaǵy qart qurlyqtyń basty dodasynda tórtinshi orynǵa taban tiredik. Mine, osy derekter-aq fýtzaldy serik etken saıypqyrandarymyzdyń osal emestigin ańǵartsa kerek.
Derek
- Álem chempıonaty osyǵan deıin segiz márte uıymdastyryldy. Bul básekeler 1989 jyly Nıderlandta, 1992 jyly Gonkongta, 1996 jyly Ispnaııada, 2000 jyly Gvatemalada, 2004 jyly Qytaıda, 2008 jyly Brazılııada, 2012 jyly Taıland jáne 2016 jyly Kolýmbııada ótti.
- Aıtýly dop dodasynda eń kóp júlde alǵan komanda – Brazılııa. Olar bes márte chempıondyq tuǵyrǵa kóterilse (1989, 1992, 1996, 2008, 2012), taǵy bir kúmis (2000) pen bir qola (2004) medalǵa ıelik etti. Eki ret (2000, 2004) Ispanııanyń baq juldyzy jandy. Pıreneı túbegi túlekteriniń qorjynynda taǵy úsh kúmis (1996, 2008, 2012) pen bir qola (1992) bar. Argentınanyń bir márte (2016) asyǵy alshysynan túsip, bas júldeni oljalady.
- Álem chempıonattarynda Italııa (2004), Reseı (2016), AQSh (1992), Nıderland (1989) quramalary fınalda óner kórsetse, Italııa eki ret (2008, 2012) jáne Reseı (1996), AQSh (1989), Portýgalııa (2000), Iran (2016) fýtzalshylary qola medalǵa qol jetkizdi.
- Ár kezderi álemdik dop dodasynyń eń úzdik oıynshysy ataǵy myna jigitterge buıyrdy: 1989 jyl – Vık Hermans (Nıderland), 1992 jyl – Jorjıno (Brazılııa), 1996 jyl – Manýel Tobıas (Brazılııa), 2000 jyl – Manýel Tobıas (Brazılııa), 2004 jyl – Falkao (Brazılııa), 2008 jyl – Falkao (Brazılııa), 2012 jyl – Neto (Brazılııa) jáne 2016 jyl – Fernando Vılgelm (Argentına).
- Ár kezderi álemdik dop dodasynyń surmergen shabýylshysy ataǵyn jeńip alǵan oıynshylar mynalar: 1989 jyl – Laslo Jadanı (Majarstan) – 7 gol, 1992 jyl – Saıd Radjabı Shırazı (Iran) – 16 gol, 1996 jyl – Manýel Tobıas (Brazılııa) – 14 gol, 2000 jyl – Manýel Tobıas (Brazılııa) – 19 gol, 2004 jyl – Falkao (Brazılııa) – 13 gol, 2008 jyl – Pýla (Reseı) – 16 gol, 2012 jyl – Eder Lıma (Reseı) – 9 gol jáne 2016 jyl – Rıkardıno (Porýgalııa) – 12 gol.
