Qolymyzǵa basylym basshysynyń atyna «Hamysthanov» sharýa qojalyǵynyń (shyndyǵynda JShS) senimdi ókili Temirjan Dybysovtyń: «Sizden súıikti gazetimizdiń kezekti sanynda «Sozbalań sońy – dorbalań» atty maqalany jarııalaýdy suraımyn» degen hat kelip tústi. Sońyna «Tilshi» dep qol qoıylǵan maqala eki betten turǵanymen, qosymsha derekter elý betten asady. Osylardy oqyp shyǵý barysynda birshama túsiniksiz jaǵdaıattar boı kórsetkendeı edi.
Qolymyzǵa basylym basshysynyń atyna «Hamysthanov» sharýa qojalyǵynyń (shyndyǵynda JShS) senimdi ókili Temirjan Dybysovtyń: «Sizden súıikti gazetimizdiń kezekti sanynda «Sozbalań sońy – dorbalań» atty maqalany jarııalaýdy suraımyn» degen hat kelip tústi. Sońyna «Tilshi» dep qol qoıylǵan maqala eki betten turǵanymen, qosymsha derekter elý betten asady. Osylardy oqyp shyǵý barysynda birshama túsiniksiz jaǵdaıattar boı kórsetkendeı edi.
Aldymen, dál osy hatta aıtylǵan faktiler «Egemen Qazaqstannyń» 2010 jyldyń 2 maýsymyndaǵy sanynda (2006 jyly emes) Qaraǵandy oblysyndaǵy áriptesimiz Aıqyn Nesipbaıdyń «Qaqpaqyl» atty maqalasynda táptishtelgen. Munda sóz saptaý ótken shaqpen órbip, buryn sotty bolǵan (bul máselege qatysy joq) Batyr Serikuly degen azamattyń «Hamysthanov» JShS jerlerin jalǵan qujattarmen kepildikke qoıý arqyly «Damý» kásipkerlikti qoldaý» qorynan iri kólemde qarjy alǵany, sondyqtan kepilge qoıylǵan jerdiń qujattaryn jaramsyz dep taný qajettigi baıandalady. Qolymyzdaǵy hatty negizge alsaq, Qaraǵandydan jazylǵan maqalany túgel qaıta basyp shyǵýymyz kerek eken. Árıne, olaı bolmaıdy. Sebebin T.Dybysovtyń ózi maqaladaǵy mynadaı bátýaly sózimen bekitip qoıǵan: «Áıtkenmen de ádildikke jeterimizge sendik. Ol aqtaldy».
Aǵamyz rahmetin aıtyp otyryp, qaıtadan nege hat jazdy eken? Ádette, qýynǵan adamnyń mindetti túrde bir nársege kóńili tolmaı qamyǵatyny bar. Sondyqtan, taǵy da shaǵymdy shańdaı borattyńyz dep eshkim aıta almaıdy. Qamyqpaý úshin máseleni durys qoıa bilý kerek. Biz osydan 12 jyl buryn áp-ádemi bastalyp, qaıshylyqtarmen tumandanyp turǵan jaǵdaıdan sáýle izdep kórý maqsatymen Qorǵaljyn aýdanyna attanǵanbyz.
Aýdandyq jer qatynastary bóliminiń basshysy Dinmuhambet Baeshev qolyn qoıyp, mórin basqan eki bettik túsiniktemesinde bylaı deıdi: «2001 jyly aýdan ákimi Saǵdan Tólebaevtyń kabınetine shaqyryldym. Buryn «Qorǵaljyn» sovhozynyń bas ınjeneri bolyp istegen, qazir Jezqazǵan jaǵynda turatyn tanymal azamat Bogdan Hamysthanov aýdanymyzdan jer surap, halyqqa jumys beremin degen ótinishin aıtty. Barshamyzǵa tanymal, abyroıly aqsaqaldyń qadamyna qýandyq. Ol kezde bizdegi egistik mólsheri 30-35 myń gektar boldy. Ony ıgeretin, ınvestısııa salatyn kásipker kerek edi. Sóıtip, qoldanystaǵy zań sheńberinde B.Hamysthanov basqaratyn «Avıa kompanııa Shah Eır» JShS-ine («Hamysthanov» JShS burynǵy ataýy) 19114 ga. jer telimi berildi. Bul sheshimdi 2002 jyly aýdan prokýrory zańsyz dep tapqan. B.Hamysthanov qarsylyq kórsetken joq. Qaıta, Janteke aýylyndaǵy HPP-ny satyp alyp, jumysshylarǵa úı berdi. Keıin, 2004 jyly kásipker aýdan ákimi Aıtmaǵambet Muqyshevtan egistik jer surady, ol qanaǵattandyryldy. Bir kúni B.Hamysthanov qasyna bir jigitti ertip keldi, bul Batyr Serikuly, osy «A/k Shah Eır» basshysy bolady, – dedi aqsaqal. Sosyn jańaǵy Batyr Serikuly sómkesinen «A/k Shah Eır» barlyq qujattaryn alyp shyqty. Men ol qujattardy tirkedim. Taǵy bir jer ýchaskesiniń qujatyn, ekinshi ýchaskeden bas tartqan aryzyn men joqta ákelipti. Ony bas maman Saltanat О́tegenova (oǵan quqyǵy bar) tirkegen».
Mine, bári de oryn-ornymen, júıe-júıesimen kele jatqan jumys bolyp kórindi bizge. Keńsede, kóshede tildesken kisilerimizdiń sózderinen Bogdan Hamıtulynyń abyroıly jan bolǵandyǵyn ańǵardyq. Baıqaýymyzsha, jaǵdaı Hamysthanov qaıtys bolǵannan keıin kúrt ózgergen. Qorǵaljyn aýdanynan bólingen jerge 6-7 jyl boıy egin egilmeı, aramshóp basyp turady. Sodan aýdan ákimi Sultan Qasenov 2009 jyly aýdandyq sotqa talap-aryz túsirgen. Biraq, jer telimi kepildikte turǵandyqtan ol qanaǵattandyrylmaıdy. Jekemenshik ıeligine qol suǵylmaıtyndyqtan, endi aýdandyq jer qatynastary bólimi Hamysthanovtyń murager uly Hýsen Bogdanulyn izdep, Jezqazǵanǵa barǵan. Joǵaryda «túsiniksiz» degenimiz osy jerden kólbeńdeıdi. «Hamysthanovtyń balasy ustatpaı, Qaraǵandyǵa ketip qaldym dedi, – dep jazady bólim basshysy D.Baeshev túsiniktemesinde. – Uıaly telefon arqyly osynda kel dedi. Qaraǵandyǵa jetsem, Astanaǵa ketip qaldym deıdi. Astanadan telefon shalsam, uıaly telefony sóndirýli. Onyń kim ekenin, túri qandaı ekenin de bilmeımin».
Aýdan osy 2009 jyly óz maqsatynda uzaq merzim paıdalanylmaǵan 33000 gektar jerdi sot arqyly memleketke qaıtaryp alǵan. Biraq, «Hamysthanov» JShS jeri sol qalpynda tur. «Avıa kompanııa Shah Eır» qujattarynyń bári, jer qatynastary bóliminiń aktilerdi tirkeý kitapshasy da qarjy polısııasynyń qolynda. T.Dybysovtyń hatynda kórsetilgen «Alnet», «Meleard», «Týran Múslim» JShS men «Álıev» sharýa qojalyǵy Qorǵaljyn aýdanynda tirkelmegen. Sondyqtan, Batyr Serikulynyń atynan jerdi kepildikke qoıyp, joǵaryda atalǵan qurylymdar arqyly «Damý» qorynan qarjy alýǵa qatysty máseleni sot qarap, sheshetini túsinikti. Onyń ústine, «Damý» qorymen jasalǵan qarjylyq operasııalar Almaty, Astana qalalarynda iske asyrylǵan. Jer Aqmola oblysynyń Qorǵaljyn aýdanynda bolǵandyqtan, bul mámilelerdi osy aýdannyń ádilet organy tirkeıtini belgili.
«Damý» demekshi, «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ qaýipsizdik departamentiniń dırektory N.Ipmaǵambetov 2001 jyldyń 19 sáýirinde T.Dybysovqa jaýap hatynda: «Tak kak, vozglavlıaemoe Vamı TOO «Hamysthanov...» degen sózder qoldanylatyny taǵy da túsiniksiz. Onyń ústine, Qaraǵandy oblystyq soty 2012 jylǵy 2 qarashadaǵy qaýlysynda Batyr Serikulynyń «Damý» qory aldyndaǵy qaryzyn tolyq ótegendigi aıtylady.
Bir qyzyǵy, tájirıbeli zańger T.Dybysov Qorǵaljyn aýdandyq sotynda, 2013 jylǵy aqpan men tamyz aılaryndaǵy prosess barysynda sot tóraıymyna óz qolymen ótinish jazyp, eki rette de isti qaraýsyz qaldyrýdy suraǵan. Osyǵan qarap-aq, «Sozbalań sońy – dorbalań» dep ózi aıtqandaı, uzaq jyldar boıy qordalanǵan is tıisti sheshimin tappaı, eshqandaı «dorbaǵa» syımaıtyndaı túri bar. Mundaǵy sebep, der kezinde qımyldamaı, ýaqyttan utylýdyń, kóptegen jaǵdaılardyń kómeskilenip bara jatqandyǵynda bolsa kerek. Buǵan qosymsha, máseleni naqty qoıyp, qýynǵan iske quqyq qorǵaý organdarynyń nazaryn qaıta aýdaryp, ony qylmystyq is alqasynda qaraǵan durys bolady degen oı keledi. Árıne, bul árkimniń óz erki.
Baqbergen AMALBEK,
«Egemen Qazaqstan».
Aqmola oblysy.
