Jolbarystyń ómir súrýine jaramdy aýmaqtyń jalpy aýdany 1 mln gektardan asady. Boljamǵa sensek, munda bul janýardyń 100-den 200-ge deıin kóbeıtýge bolady.
Turan jolbarystary sońǵy ret 1970 jyldary baıqalǵan edi. Olar Taıaý Shyǵys, Qap taýy (Zakavkaz) jáne Ortalyq Azııa, sol sekildi Túrkııadan bastap soltústik-batys Qytaıǵa deıingi aralyqty meken etken.
Ǵalymdardyń aıtýynsha, bul jolbarystyń joǵalýyna qasaqana jappaı qyrý, jolbarystyń azyq-túlik bazasy retinde tuıaqty janýarlardy baqylaýsyz aýlaý, sondaı-aq sýarý jobalaryn júzege asyrý arqyly mekendeıtin jerlerdiń joıylýy sebep bolǵan.
Búginde Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi Balqash mańynda jolbarysty qalpyna keltirý baǵdarlamasyn ázirledi. Ol 15 jylǵa eseptelip, osy arqyly mekendeıtin jerlerdi daıyndaý, jolbarystardy tabıǵatqa shyǵarýdy jáne baǵdarlamanyń sátti júzege asyrylýyn baqylaý qamtylady.
Qazir jańadan erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaq – «Ile-
Balqash» memlekettik tabıǵı rezervaty quryldy. Sondaı-aq brakonerlikten qorǵaý júıesi jáne tabıǵat paıdalanýdyń tyıym salynǵan túrleriniń aldyn alýdy qamtıtyn aýmaqtyq basqarý jospary ázirlenip, iske asyrylyp jatyr. Sonymen qatar bıotehnıkalyq is-sharalarǵa baılanysty jabaıy dońyzdyń tyǵyzdyǵyn arttyrý jáne buharlyq buǵynyń popýlıasııasyn qalpyna keltirý jumystary júrgizilýde. Osydan keıin ekojúıe jolbarystyń uzaq merzimdi popýlıasııasyn damytýǵa jol ashady.
Reıntrodýksııalaý jumysyna Amýr túrine jatatyn jolbarystar paıdalanylady dep kózdelýde.
2010 jyly Qazaqstan jolbarysty saqtaýǵa arnalǵan Halyqaralyq sammıtte Turan jolbarysynyń popýlıasııasyn Orta Azııaǵa qaıtarýǵa daıyn ekenin málimdegen edi.
2017 jyly Qazaqstan men Dúnıejúzilik jabaıy tabıǵat qory (WWF) arasynda Ile ózeni atyrabynda jáne ońtústik Balqash mańy aýmaǵynda jolbarysty reıntrodýksııalaý jónindegi Baǵdarlamany iske asyrý týraly Memorandýmǵa qol qoıyldy.
Baǵdarlama 3 kezeńnen turady. Atap aıtqanda, ekojúıelerdi qalpyna keltirý (dońyzdar men shabaqtardyń sanyn ulǵaıtý, Buqar (toǵaı) buǵysyn jáne toǵaı ormandaryn qalpyna keltirý, tabıǵatqa alǵashqy jolbarystardy shyǵarý, topty qalyptastyrý, jolbarystardyń minez-qulqyn baqylaý jáne monıtorıngin jasaý, sondaı-aq jolbarystar popýlıasııasy monıtorıngin qolǵa alyp qorǵaý jáne týrızmdi damytý kiredi.
