Sońǵy ýaqytta indet juqtyrǵandardyń kóbeıgeni men vırýstyń mýtasııalanǵan túri paıda boldy degen úreıli habarlar qaptap ketken-di. Pandemııany aýyzdyqtaý jolyndaǵy jalǵyz úmit osy vaksınada edi. Pfizer jáne BioNTech ázirlegen vaksınanyń aldyn ala nátıjeleri COVID-19-dan qorǵanýda 90 paıyz tıimdi ekenin kórsetti. Bul – synaqtyń úshinshi kezeńindegi vaksınalar arasyndaǵy alǵashqy derek. Eksperımenttik kezeńde keıbir úmitkerlerdiń sátsizdikke ushyraýy zańdy ekenin eskersek, bul – saladaǵy úlken jetistiktiń biri ekenin ańǵarý qıyn emes. Vaksına ımmýndyq júıeni kúreske daıyndaý úshin aǵzaǵa vırýstyń genetıkalyq kodynyń bir bóligin engizedi. Qazirge deıin shamamen 43 myń adam alyp úlgergen. Nátıjesinde, qaýipsizdik boıynsha eshqandaı máseleniń bolmaǵany aıtylady. Pfizer jyl sońyna deıin 50 mln doza ázirleýdi kózdep otyr. Al 2021 jyldyń sońyna qaraı shamamen 1,3 mlrd doza vaksına daıyn bolýy kerek.
Qarasha aıynyń úshinshi aptasynda kompanııa bılikke óz ónimin bekitý týraly usynys jasamaq. Alǵashqylardyń biri bolady dep sengen ózge vaksınalar áli artta keledi. Osyǵan deıin úzdik dep tanylǵan taǵy bir amerıkalyq Moderna kompanııasy júrgizgen synaq nátıjesi 25 qarashada ǵana belgili bolady. Al kóp úmit kúttirgen AstraZeneca men Oksford ýnıversıtetiniń ortaq ónimi jyl sońyna deıin nátıje kórsetýi kerek.
Jalpy, AQSh-tyń Azyq-túlik jáne dári-dármekterdi basqarý ákimshiligi COVID-19 vaksınasyn bekitý úshin ónimniń synaq kezinde 50 paıyz tıimdilikti kórsetýin talap etedi. Al Pfizer jáne BioNTech kompanııalarynyń ónimi bul mejeden áldeqaıda asyp, 90 paıyz tıimdi ekenin dáleldedi. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymyna sensek, eshbir vaksına tolyq 100 paıyz tıimdi bola almaıdy.
Jaqsy jańalyqtan keıin Pfizer aksııalary Nıý-Iorktegi naryqqa deıingi saýda-sattyqta shamamen 15%-ǵa, al NASDAQ bırjasynda tirkelgen BioNTech kompanııasynyń aksııalary 25%-ǵa ósken.
Vaksınaǵa talastyń qyzý bolatyny áriden belgili boldy. Kompanııaǵa senim bildirgen keıbir elder aldyn ala tapsyrys berip úlgergen. AQSh 100 mln doza vaksına alýy múmkin, oǵan qosa taǵy 500 mln dozasyn alýdy josparlap otyr eken. Ulybrıtanııa ázirge 30 mln doza vaksınaǵa qol jetkizedi. Eýropalyq Odaq 200 mln doza vaksına alý úshin kompanııalarmen kelissóz júrgizip jatqan kórinedi. Vırýspen kúres tıimdi bolýy úshin ár adamǵa eki dozadan salynady.
Degenmen, vaksına tabylǵanymen, bosańsýǵa bolmaıdy. Sebebi halyqtyń bárin birden egý múmkin emes. Jyl sońyna deıin vaksınaǵa qol jetkizgen elder eń aldymen densaýlyq saqtaý salasynyń qyzmetkerlerinen bastap vırýs juqtyrýǵa beıim, densaýlyǵy nashar egde jastaǵy turǵyndar men sozylmaly aýrýlary bar naýqastardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etedi. Bul jóninde osyǵan deıin de talaı aıtylǵan.
Mamandar dál osy vaksınaǵa kúmánmen qaraǵandaryn eki túrli sebeppen túsindirdi. Ulybrıtanııadaǵy Redıng ýnıversıtetiniń vırýsologııa professory Iаn Djons óndiris aýqymyna qatysty máselelermen qatar, aǵzaǵa tikeleı engizgen vırýs bólshegi ýytty bolýy múmkin degen qaýiptiń bolǵanyn aıtady. Synaq nátıjeleri bul eki máselede de jaqsy nátıje kórsetip, vırýstan tıimdi qorǵaıtynyn jáne esh keri áseriniń joqtyǵyn dáleldep otyr.
Qazir synaqtyń sońǵy kezeńine jetken basqa 10 vaksına úlgisi bar. Olardyń da nátıjeleri aı sońyna qaraı belgili bola bastaıdy. Synaqtan ótip jatqan vaksınalar qatarynda AQSh, Ulybrıtanııa, Qytaı, Reseı, Brazılııa sekildi elderdiń ónimderi bar.
Endi retteýshi organdardyń jańa vaksınany tirkeýin kútý kerek. Odan bólek úlken kólemde mıllıondaǵan doza óndirisin uıymdastyrý mindeti tur. Al barlyǵy daıyn bolǵanda ǵalamshar turǵyndarynyń basym bóligine vaksına salý úshin týyndaıtyn materıaldyq, tehnıkalyq máselelerdi sheshý ǵana qalady.
