«Astana Opera» memlekettik opera jáne balet teatrynda Borıs Eıfman sahnalaǵan «Roden» baletiniń premerasy ótti.
«Astana Opera» memlekettik opera jáne balet teatrynda Borıs Eıfman sahnalaǵan «Roden» baletiniń premerasy ótti.
Roden týraly sosyn aıtarmyz. Áýeli Borıs Eıfman kim? Sankt-Peterbýrg memlekettik akademııalyq balet teatrynyń kórkemdik jetekshisi, Reseıdiń halyq ártisi, bir basynda «Altyn Sofıt», «Altyn maska» syılyǵy, Reseı memlekettik syılyǵy, Fransııanyń óner jáne ádebıet ordeni, Otan aldyndaǵy eren eńbegi úshin ordenderi bar, qazir álemdegi eń myqty horeograftaryńyzdyń ózi sanasyp jumys isteıtin áıgili Eıfmanyńyz osy kisi.
Eń ǵajaby, 2012 jyly Qazaqstan úshin shyǵarmashylyq kadrlardy daıyndaýda sińirgen eńbegi úshin, Qazaqstan-Reseı mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýdaǵy qomaqty úlesi úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri ataǵy berilipti. Iаǵnı qazaqqa da alys adam emes degen sóz. Dáleli minekı – modern janrynda tuńǵysh ret elordalyq opera teatrynda tusaýy kesilgen «Roden» baleti. Oǵan bas-aıaǵy eki aı ýaqyt jumsaǵan maestro Morıs Ravel, Kamıl Sen-Sans, Jıýl Massneniń mýzykasyna jazǵan bul baletin áýeli Reseıde 2011 jyly júzege asyrǵan desek, spektakl tuńǵysh ret Peterbordyń Aleksandr teatrynda, araǵa biraz ýaqyt salyp Máskeýdiń Úlken teatrynda saltanat qurypty. Másele shyǵarmanyń qashan, qaıda qoıylǵanynda emes, árıne, bizge keregi – zamanaýı úlgidegi osy «Rodenniń» astanalyq jas teatr trýppasynyń repertýaryna enip otyrǵandyǵy. Jalpy B.Eıfman – qazirdiń ózinde shyǵarmashylyq úlesine 40-tan astam balettik qoıylymdardy qaldyryp úlgergen adam.
Al Roden kim? Qoıylym atyna shyǵyp otyrǵan bul keıipker – fransýzdyń ótken ǵasyrlarda ómir súrgen belgili músinshisi Ogıýst Roden. Spektaklge Ogıýst Roden men Kamılla Klodeldiń Parıjdegi murajaı-úıindegi barlyq mańyzdy týyndylar qoldanylǵanyn aıtady avtordyń ózi. Túıip aıta kelgende, bul kemeńger músinshiler ómiriniń qaıǵysy men shattyǵyn jyrǵa arqaý etken shyǵarmashylyq sholý, qos músinshiniń bir-birine degen shynaıy sezimderi, mahabbat sımfonııasy bolyp tabylady. «Sahnadaǵy músin men bı, qozǵalys pen tastyń máńgilik odaǵy óz aldyna bir sıqyrly saz dersiń. Bul ekeýi tamasha úılesimde tirshilik keship, adam tániniń sulýlyǵy men plastıkalyq qımyl-áreketine qyzmet etedi. Músin – tasqa bitken mýza ári tasta oınalǵan bıdiń ózi ispetti bólek qubylys» dep baǵalaǵan Marııa Krasnıkovanyń pikirine qapysyz ılanasyz. Sebebi, tastar da bıleıdi. Roden men Kamılla sheberligi qara tasqa jan bitirip, tylsymdaǵy tamasha qupııasyn ashyp beredi.
Eıfmandy bilemiz, Roden týraly az-kem maǵlumat berip óttik. Al endi osy ıdeıany naqty júzege asyrýshy jastar týraly áńgime qozǵaýǵa tolyq quqymyz bar shyǵar. Spektakldiń úsh taǵany – Roden, Kamılla jáne músinshiniń jary Roza. Osy úsh rólge tańdalǵan jas solısterdiń ómirbaıanyn oqyp otyrsańyz, olar da shetinen tegin jandar emes jáne bári de qazaqtyń órimdeı ónerli jastary. Mysaly, Rodendi oınaǵan Rústem Seıitbekov 2007 jyly La Skala teatrynda (Mılan) taǵylymdamadan ótken, «Shabyt» halyqaralyq shyǵarmashyl jastar festıvaliniń laýreaty, «Sılfıdada» Djeımsti, «Esmeraldada» Febti, «Jızelde» Albertti, «Korsarda» Bırbantony, taǵysyn taǵy basqa da qanshama basty beınelerdi somdaǵan. Kamılla Klodel rólindegi Gaýhar Ýsınanyń 2001-2005 jyldar aralyǵynda Orys Imperatorlyq baletiniń jáne Orys ulttyq baletiniń jetekshi solısti bolýynyń ózi talantyna talaıdy tabyndyryp úlgergenin kórsetip turǵandaı. Odetta, Odılııa («Aqqý kóli»), Avrora («Uıqydaǵy arý»), Masha («Shelkýnchık»), Jızel («Jızel»), Medor («Korsar») syndy taǵy da birsypyra ol oınaǵan basty partııalar Borıs Eıfmannyń ne úshin Kamılla róline ony tańdaǵanyn aıqyndaı túsedi. Al Roza rólindegi Ásel Shaıkenova kelesheginen mol úmit kúttiretin talantty qyzdarymyzdyń biri. Onyń «Shabyt» halyqaralyq shyǵarmashyl jastar festıvalinde Galına Ýlanova atyndaǵy arnaıy syılyqpen marapattalýy tegin emes. Jas bolǵanmen, ol da biraz partııanyń ystyq-sýyǵyn boıynan ótkizip úlgergen, kez kelgen róldi senip tapsyrýǵa bolatyn talant ıesi dep tolyq aıta alamyz.
Elorda tórindegi ásem «Astana Operanyń» kóz tartar kelbeti keremet. Munda túrli qoıylymdarǵa bılet tabylmaı qalyp jatatyn kezder bolyp qalatyny taǵy tamasha. Myqty-myqty rejısserler men mamandardy tartyp, repertýardyń álemdik týyndylarmen tolyǵyp jatqany quptarlyq. Ǵalamat teatrlar jetken bıikterge umtylǵan barlyq áreketter durys-aq! Biraq áli arman kóp. Qazaqtyń teatrynda qazaqtyń óziniń tól týyndylary dúnıege qashan keledi degen arman. «Qazaqtyń Rodenderi qaıda?» degen ishtegi bir únemi ózimizdikin izdep, ózimizdikine qanymyz tartyp turatyn arman...
Qarashash TOQSANBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Sýretterdi túsirgen
Erlan OMAROV.
