Qazir bul tumsa sulýlyqqa qolmen egilgen baqtar sán bere bastady. Iаǵnı Jetisý óńiri qarqyndy baq ósirý men jemis aǵashtarynyń sanyn kóbeıtý jóninen de kóshbasshy bolyp otyr. Bul iste oblys aýdandary jedel bastama kóterip, ozyq úlgi kórsetip otyr deýge bolady. Máselen, jer tósine shybyq shanshyp gúldendirip qana qoımaı, agroónerkásip kesheniniń órkendeýine úles qosyp otyrǵan aýdannyń biri – Uıǵyr aýdany.
Aýdanda bıyl 22 myń gektar jerge aýyl sharýashylyǵy daqyldary sebilgen eken. Jalpy egilgen baq kólemi 4200 gektarǵa jetken. Munyń 464 gektaryna osy kóktemde kóshet otyrǵyzylǵan. Baq ósirýmen aınalysatyn sharýashylyqtyń basym bóligi ylǵal saqtaý tehnologııasyna belsendi túrde kóship jatyr. Qazir aýdan boıynsha 72 gektar baq aýmaǵynda tamshylatyp sýarý jelisi júrgizilgen. Bul is alma men dándi jemister ósirýmen shuǵyldanyp otyrǵan «Alma Prodex» seriktestiginiń alqaptarynda óz nátıjesin berýde. Sharýashylyqta 25 gektar alma baǵy bar. Onda almanyń «Golden Delıshes», «Fýdzı», «Brebýren», «Florına», «Gala», «Grenı Smıtt», «Red Chıf» sııaqty joǵary ónim beretin tanymal sorttary ósirilýde. Seriktestik basshylyǵy bıyl jemis aǵashtarynyń túrin kóbeıtýdi qolǵa alǵan eken. Kóktemde 24 gektar jerge sary órik kósheti otyrǵyzylǵan.
– Bul suryptar suranysqa ıe. Ári dárýmenge baı, tasymaldaýǵa jáne saqtaýǵa shydamdy. Alma baqtary tamshylatý júıesi arqyly sýarylady. Aǵashtardy zaqymdanýdan jáne aýa raıynyń túrli faktorlarynan qorǵaý úshin kóshetti bekite túsýge arnalǵan arnaıy torly júıe ornatylǵan. Ol kóshetti kún sáýlesiniń qatty túsip kúıdirip jiberýinen qorǵaıdy. Jylyna 350 tonnaǵa deıin ónim alamyz. О́nimniń kóp bóligi otandyq naryqqa shyǵarylady. Munda turaqty jumyspen 11 adam qamtylǵan, al maýsym kezinde taǵy 30 adam jumysqa tartylady, – deıdi «Alma Prodex» JShS dırektory Qalıahat Úksúmbaev.
Jalpy byltyrǵy derek boıynsha Almaty oblysynda baqtardyń jalpy kólemi 23,5 myń gektardy qurady. Onyń ishinde 2 myń gektarǵa jýyq aýmaqqa ıntensıvti alma baǵy egilgen. Iаǵnı alma baǵynyń ózi 14,1 myń gektardy alyp jatyr. Bıyl osy baqtardan 139 myń tonna jemis-jıdek, sonyń ishinde 92 myń tonnadan astam alma jınaý josparlanǵan.
Aıtpaqshy, aımaqta jylyjaılar sany kóbeıip, kókónis ósirý baǵytynda ozyq tehnologııalardy qoldaný da artyp keledi. Onyń bir dálelin osy Uıǵyr aýdanynan baıqadyq. Máselen, «Ekoprodýktplıýs» seriktestiginiń jylyjaıy Túrik eliniń tehnologııasyn paıdalanyp, avtomattandyrylǵan júıede jumys isteıdi eken. Osyndaı ozyq tájirıbeniń arqasynda sharýashylyq jylyna 500 tonnaǵa deıin ónim jınaýǵa qol jetkizip otyr. Jylyjaıda klımatty baqylaý júıesi ornatylǵan. Ozyq tehnologııa jyl boıy birqalypty temperatýrany saqtaýǵa múmkindik beredi. 2019 jyly ashylǵan keshenniń aýmaǵy 1,5 gektar alqapty alyp jatyr. Sharýashylyq negizginen qııar, qyzanaq, jýa ósirýge den qoıyp otyr. О́nimderdiń basym bóligi el aýmaǵyna shyǵarylyp, kórshiles memleketterge eksporttalýda. Munda qazir 15 adam turaqty jumyspen qamtylǵan. Jalpy Almaty oblysynda 101,1 gektar aýmaqqa oryn tepken 101 jylyjaı kesheni bar eken. Olar bıylǵy 9 aıda 24,5 myń tonna ónim jınaǵan.
– Qazir kókónispen óńirdiń ózin-ózi qamtýyna, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge jáne kókónis baǵasyn turaqtandyrýǵa yqpal etetin tıimdi sharanyń biri – jylyjaı sharýashylyǵyn damytý. Bul jaǵynan Uıǵyr aýdany jeriniń qunarlylyǵy, tabıǵatynyń qolaılylyǵy jylyjaı sharýashylyǵy úshin asa tıimdi. Oǵan qosa avtomattandyrylǵan júıeni engizý, tamshylatyp sýarý jáne tyńaıtqyshtardy qosý ádisi men jylý júıesin ornatý sııaqty ozyq tehnologııalarǵa kóshý sharýashylyqtarǵa ónimniń sapasyn jaqsartýmen tabysty eseleı túsýge jaqsy múmkindik berip otyr. Jer astynan shyǵatyn ystyq sý men kún sáýlesiniń qyzýy da kádege asýda. Tabıǵat syıy biraz shyǵyndy azaıtýǵa septigin tıgizip otyr, – deıdi taqyrypqa oraı oıyn aıtqan oblys ákimi Amandyq Batalov.
Almaty oblysy
