Oblys ortalyǵynyń jedel qarqynmen damýy is basynda júrgen atqarýshy organ jetekshilerinen strategııalyq oılaý júıesin ustanýdy qajet etetini de haq. Sonyń ishinde munda sońǵy jyldary aýyz sý tapshylyǵy aıqyn sezilip otyrǵany olardy oılandyrýǵa tıis.
Osy oraıda sál sheginis jasar bolsaq, buǵan deıin Oral qalasyn aýyz sýmen qamtý máselesi 60 shaqyrym qashyqtyqtaǵy sý kózderi arqyly sheshilip kelgenine kóz jetkizemiz. Olardyń qatarynda Iаnvarsev, Toqpaı, Kóshim, Serebrıakov jáne Oral sý qoımalary bar. Áıtse de sońǵy kezde atalǵan gıdroınjenerlik nysandardyń tek ekeýi ǵana jumys istep turǵany qalada aýyzsý tapshylyǵynyń paıda bolýyna sebepshi boldy desek qatelese qoımaspyz. Joǵaryda atalǵan ekeýdiń biri Oral sý qoımasy desek, atalǵan qurylym qalanyń ortalyǵy men soltústik-shyǵys aýdandaryn aýyz sýmen qamtyp otyrǵanyn kóremiz. Sarapshy mamandardyń málimdeýinshe, mundaǵy sý qorynyń táýliktik jalpy ónimdiligi 65 600 tekshe metrdi quraýǵa tıis. Áıtse de qazirgi kúni onyń mólsheri 2-3 esege deıin azaıyp ketkeni bolyp otyr.
Taǵy da sý mamandarynyń aıtqanyna súıensek, bul jerde kóptegen sý uńǵymalary bar eken. Solardy tereńdetip qazý jumystary qolǵa alynsa, aýyz sý kólemin ájeptáýir ulǵaıtyp, jylyna 5 mln 600 myń tekshe metr sý óndirýge jol ashylatyn kórinedi. Sonymen birge Oral sý qoımasy mańynan taǵy da birneshe uńǵyma qazý belgilenipti. Ári onyń teń jartysynyń jobalyq-smetalyq qujattary jasalyp, memlekettik saraptamanyń qaraýyna joldanǵan. Qalǵan uńǵymalarǵa qajetti qujattar jasaqtalýy úshin tıisti zertteýler júrgizý isi qolǵa alynǵan. Búginde Oral qalasynyń shetkeri aýmaqtaryn aýyz sýmen qamtýǵa tıis Serebrıakov sý qoımasy tóńireginde de kúrdeli jaǵdaılar qalyptasyp otyr. Ony retteý men qalpyna keltirý jáne qosymsha uńǵymalar qazý jumystary ázirge tek qurǵaq sóz, boljam jáne jospar kúıinde qalyp keledi. Oral qalasyndaǵy sý tapshylyǵyn joıý jónindegi joǵaryda aıtylǵan jaıttar múmkin taktıkalyq turǵydan tıimdi de shyǵar, buǵan talas týǵyzý qıyn.
Áıtse de qalanyń budan ári damýy jáne turǵyndar sanynyń ósýi sekildi strategııalyq máseleler turǵysynan qarastyrǵanda tek uńǵymalar qazyp, sý kólemin ulǵaıtý sekildi is-sharalar tym tarlyq etetinin de ańǵarý qıyn emes. Bir sózben aıtqanda Oral qalasyn aýyz sýmen úzilissiz qamtý jónindegi problemalyq máselege jan-jaqty ári keshendi sıpat berilip, tyń sý kózderi men qoryn izdestirip taýyp, ony ıgerýge umtylys jasalsa, eshqandaı artyqshylyǵy bolmas edi degen oıdamyz.
Bul úshin eń aldymen Oral qalasy mańyndaǵy jer asty sý kózderiniń kartasy jasaqtalyp, soǵan sáıkes strategııalyq is-qımyl baǵdarlamasy belgilense, munyń ózi shekaralyq óńirdegi shahardyń odan ári boı tikteýine qosylǵan qomaqty úles bola alatyny anyq. Turǵyndardy aýyz sýmen qamtý uǵymynyń aıasy óte keń ekeni aıan. Iаǵnı onyń sheńberinde Oral qalasyndaǵy eskirgen aýyz sý qubyrlaryna kúrdeli jóndeýler júrgizilip aýystyrylsa, nur ústine nur. Bul baǵytta atqarylǵan isterdiń sapasy joǵary bolýy udaıy nazarda ustalsa – aýyz sý qubyrlarynyń paıdalaný merzimi de soǵurlym uzaq bolatyny talassyz. Ekinshiden máselege sapalyq turǵydan kele bilý qarjyny únemdi jumsaýǵa septigin tıgizetini de dáleldeýdi qajet etpeıdi. Mine, osyndaı jáıtter oń jolǵa qoıylsa, Oral qalasynda aýyz sý resýrstarynyń qajetti qoryn tolyqtyrý máselesi de satylap óz sheshimin taba berer edi.
ORAL
