Eldigi asqan, erligi tasqan kemel elmiz

*1 jeltoqsan – Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti kúni

Jyl aıaǵyn qazaqstandyqtar asyǵa, taǵatsyzdana tosady. Ol sebepsiz emes. Qalyń jurtshylyq bolyp atap ótiletin qasterli de qasıetti bul kúnder erekshe saıası mánge ıe. Biri – Tuńǵysh Prezıdent kúni bolsa, ekinshisi – Táýelsizdik merekesi.

*1 jeltoqsan – Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti kúni

Jyl aıaǵyn qazaqstandyqtar asyǵa, taǵatsyzdana tosady. Ol sebepsiz emes. Qalyń jurtshylyq bolyp atap ótiletin qasterli de qasıetti bul kúnder erekshe saıası mánge ıe. Biri – Tuńǵysh Prezıdent kúni bolsa, ekinshisi – Táýelsizdik merekesi.

Ańǵarǵan adamǵa egiz uǵym ispettes bir-birinen ajyraǵysyz bul ataýly oqıǵalardyń túp tamyrynda Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bastaý­ymen egemendigimizdi aıdaı álem­ge tanytyp, moıyndatqan, ózindik bet-beınesi men ustanymy, damyǵan ekonomıkasy bar aıdyndy da aıbyndy Qazaqstan sekildi qalyptasqan memlekettiń qas-qaǵym sáttegi alǵy maqsatqa jetý jolyndaǵy birigýshilik umtylysy, orasan kúsh-jigeri, muqalmas erik-qaıraty, tolqyndy tarıhy toǵysqan. Endi ǵana atala bastaǵanyna qaramastan Pre­zıdent kúni qoǵamymyzda da, sanamyzda da berik ornyqty. Elimizdiń búgingi saıası, áleý­met­tik-ekonomıkalyq, ishki-syrt­qy kelbetin Elbasynsyz kóz­ge elestetýdiń ózi múmkin emes. Oǵan tarıh ta, halyq ta ádi­let­ti baǵasyn áldeqashan berip qoıǵan. Bul kún halqymyzdy tar jol, taıǵaq keshýden, nebir buralań joldardan qantógissiz, jahandyq qaýip-qaterlerden din aman-esen alyp shyǵyp, álem­de saıası salmaǵy bar jańa turpatty Qazaqstan memleketin qurýdaǵy kemeńger, suńǵyla saıasatker, dara kóshbasshymyzǵa qurmet, búkilhalyqtyq jeńis retin­de ulyqtalady. Bul – tórtkúl dúnıe­niń kez kelgen túkpirinde ornyqqan úrdis, dástúr.

16 jeltoqsan – ata-baba­myzdyń ǵasyrlar boıǵy armany oryndalyp, eldigimizdi jańa beleske kótergen Táýelsizdik kúni. Osy kúni Tuńǵysh Prezıdentimiz Nur­sultan Nazarbaev qol qoıǵan Konstıtýsııalyq zańnan bas­taý alǵan táýelsizdigimizge 22 jyl tolady.Táýelsizdik – bar­sha qazaqstandyqtardyń ar­man-muratynyń saltanat qu­rýy. Táýelsizdik – azap pen tózimniń, halyqtyń san ǵa­syrlar boıy erkindikti ańsa­ǵa­n shydamynyń óteýi. Osy ke­zeń ishinde Elbasynyń sarabdal da kóregen saıasatynyń ar­qasynda Qazaqstan damýdyń jańa kezeńine aıaq basyp, álemge tanyldy. Qoǵamnyń barlyq salalarynda azamattardyń múddesi men erkindigi birinshi orynǵa qoıyldy. Jańa álemdegi jańa Qazaqstannyń qudirettiligi nede degen saýalǵa ulttar tatý­lyǵynda, dostyq kúshinde dep qysqasha jaýap bergen bolar edik.

Iá, HHI ǵasyr tarıhynyń betteri kúdik pen ýaıymdarǵa, parasat pen paıymdarǵa toly. «Qazaqstan-2050» Strategııa­synda Elbasy jedel de ózger­meli tarıhı jaǵdaılardyń ja­handyq syn-qaterlerin qolmen ustatqandaı atap berdi. Memleket bas­shysynyń bastaýymen jú­ze­ge asyrylyp jatqan saıası-ekonomıkalyq reformalar óz jalǵasyn dáıekti túrde taýyp keledi. Shetel qaýymdastyǵy á degennen Qazaqstandy qysqa mer­zim ishinde naryqtyq ekonomıkany qalyptastyra bilgen memleket retinde tanyldy. EQYU-ǵa tóraǵalyq etý Qazaq eli­­­­niń abyroıyn asqaqtatyp, senim men bedelin bıiktete tústi. Memleket basshysy belgilep bergen «Qazaqstan-2030» Strate­gııa­synyń maqsattary men mindet­teriniń oıdaǵydaı oryndalýy – qazaqstandyqtardyń biregeı jeńisi.

«Qazaqstan-2030» qujatynda qamtylǵan qaǵıdattardyń ishinde orny bólek ulttyq qaýipsizdik bárimiz úshin qymbat. «Bizdiń aldymyzda Qazaqstannyń tutastyǵyn saqtaı otyryp damytý mindeti turdy. Biz josparlaǵannan da asyra oryndadyq. Tuńǵysh ret tarıhta bizdiń memleket halyqaralyq dárejede tanylǵan naqty shekarasyn belgiledi. 14 myń shaqyrym memlekettik shekara mejelendi. Qazaqstan Kaspıı teńiziniń aı­dy­nyndaǵy ahýaldy senimdi ba­qylaýda ustaıdy. Bolashaqta kez kelgen aýmaqtyq daýlardyń týyndaý qaýpi qazir seıilgen. Biz urpaqtarymyzǵa kórshilermen daýly aýmaqtar qaldyrǵan joq­­pyz. Biz adamnyń, qoǵam men mem­lekettiń qaýipsizdigin qam­ta­masyz etetin kúshti, zamanaýı, qorǵanysqa qabiletti áskerdi, pár­mendi quqyq qorǵaý júıesin qur­dyq», dedi Elbasy.

«Qazaqstan bizdiń qasıetti mekenimiz. Keıingi urpaq osynaý qasıetti mekende ómir súrip, ór­ken jaıdy. Qazaq jerine taǵdyrdyń jazýymen alýan túrli ult ókilderi qonys aýdardy. Biz olarǵa qushaǵymyzdy ashyp, qazaqı qonaqjaılylyqpen qarsy aldyq. Olar bizdiń elimizde ósip-ónip, baýyrlarymyzǵa aınaldy. Qazir biz kópultty sıpaty bar birtutas elmiz. Mynaý ja­handaný dáýiri – kópultty memleketter dáýiri bolmaq. Jalǵyz ulttyń memleketi degen bolmaıdy. Bul álemdik úrdis», degen sóz­­deri júrekterge jylylyq or­natyp, keleshekke durys baǵyt silteıdi. Barsha ult pen ulys ókil­deri birigip, judyryqtaı ju­mylsa, elimiz órkendeı, gúl­de­ne túseri daýsyz. «Endeshe, Tá­ý­­­­­elsiz Qazaq eliniń azamattaryn ala­­laýǵa, baýyrlastyǵyn buzýǵa eshkimniń qaqysy joq. Barlyq ult ókilderimen til tabysyp, beıbitshilik pen kelisimde ómir súrý barsha qazaqstandyqtyń basty qaǵıdaty bolýy shart», deı kelip, Elbasy ulttardyń et­nosaralyq kelisimine syna qaǵýǵa tyrysatyndardyń barlyǵy da zańmen qýdalanatynyn, munda erekshe jaýapkershilik bizderge, qazaqtarǵa artylatynyn qadap aıtty. «О́z halqyn súıetin adam, óz jurtyna jaqsylyq tilegen jan ózge halyqtardy ashyndyrmaıdy, óz ultyn eshkimge qarsy qoımaıdy. Biz el ıesi retinde bıik bola bilsek, ózgelerge syıly bolamyz», degen paıymdary árkimge oı salary anyq.

Memleket basshysy birlik má­selesine kelgende, eń áýe­li osy istiń qazaqqa aýadaı qajettigin alǵa tartty. Son­dyqtan qazaqtyń birligi – eldigimizdiń kilti, eń bas­ty máse­lesi. «Birlik, yntymaq, sabyr­lylyq pen parasattylyq eń aldymen ózimizge – qazaqtarǵa kerek. Qazaqty eshýaqytta syrt­­­­­­tan jaý alǵan emes. Qazaq ál­sirese, alaýyzdyqtan álsiregen, kúsheıse, birlikten kúsheıgen. Úıdiń berekesi qabyrǵasynyń qııýymen emes, teńiniń jııýymen, otbasyndaǵy syılastyqpen, tatýlyqpen kiredi. Memleket te solaı», deýi Qazaqstandy el­di­gi asqan, erligi tasqan, kemel de kelisti elge aınaldyrsam, jetkizsem degen myń san tilek­terdiń toǵysyn, júrekterdiń soǵysyn bildirse kerek.

Elimizdiń negizgi memlekettik maqsattary Ata Zańymyzda aıshyq­talǵan. Onda «Qazaqstan ózin demokratııalyq zaıyrly, quqyq­tyq jáne áleýmettik memleket retinde ornyqtyrady: onyń eń qymbat qazynasy – adam men adamnyń ómiri, quqyq­tary men bostandyqtary» dep tasqa qashalǵandaı aıqyn ja­zylǵan. Búgingi tańda elimizde halyqaralyq standarttarǵa saı zań bazasy quryldy, ádilet or­gandarynyń ókilettigi keńeıdi.Halyqty quqyqtyq ınstıtýttar men quqyqtyq kómekpen qam­tý, jas urpaq zańgerlerimen to­lyqtyrý ádilet organdaryn da­mytýdyń negizgi maqsaty bolyp tabylady. Quqyqtyq júıeni je­tildirý, halyqqa notarıaldy, basqa da zańdy qyzmet kórsetý qazirgi zaman talaptarymen úndes.

Táýelsizdik degen tátti, asyl uǵym bolǵanymen, oǵan jetý ońaı emes. Ata-babalarymyz ultaraqtaı jerine deıin kózdiń qarashyǵyndaı qorǵaı otyryp, azat el bolýdy ómir boıy ańsap ótti. Otarshyldyq ezgige qar­sy qansha kúresse de, erkindik asyl arman kúıinde qaldy. Biz – ba­qytty urpaqpyz. О́ıtkeni, jańa Qazaqstandy qurýshylarmyz, bolashaq ıesimiz. Olaı bolsa, el birligi eń asyl qasıet eke­nin túsine bilgenge ne jetsin! «Bir­ligi bar el ozady, birligi joq el tozady», dep tekke aıtylmasa kerek. Elbasymyzdyń syılastyqqa, tatýlyqqa shaqy­ratyn ulaǵat sózderin jas­tar jadynda ustasa deımiz. San alýan ulttar men ulttardyń ta­tý-tátti shyraıyn keltirip otyr­­­ǵan qara shańyraǵymyz – Qazaqstan birlik pen tatýlyq qun­dylyqtaryn qoǵamnyń irge­tasyna, qazaqstandyq erekshe toleranttylyqtyń negizine aınaldyra bererine senimdimiz.

Janbolat SAMAShEV,

Petropavl qalalyq ádilet

basqarmasynyń basshysy.