Almatyda qazaqstandyq buqaralyq aqparat quraldary naryǵyn damytý máseleleri jónindegi dástúrli konferensııa aıaqtaldy. Jyl saıyn Qazaqstan Baspasóz klýby uıymdastyratyn Medıa-quryltaı bıyl «Kontent, tehnologııalar jáne tabys tabý úrdisterindegi ózgerister» taqyrybyn ózine arqaý etti.
Almatyda qazaqstandyq buqaralyq aqparat quraldary naryǵyn damytý máseleleri jónindegi dástúrli konferensııa aıaqtaldy. Jyl saıyn Qazaqstan Baspasóz klýby uıymdastyratyn Medıa-quryltaı bıyl «Kontent, tehnologııalar jáne tabys tabý úrdisterindegi ózgerister» taqyrybyn ózine arqaý etti.
Medıada bolyp jatqan ózgeristerge tehnologııalardyń damýy sekildi kóptegen faktorlar áser etedi, onyń nátıjesinde aýdıtorııanyń tańdaýy ózgerip, jarnamalyq bıýdjetter qaıta úlestiriledi, jahandaný úrdisteri júrip, naryqqa jańa oıynshylar shyǵady. Memleket Qazaqstanda medıany damytý úshin ne jasap jatyr? Jetekshi medıalardyń menedjerleri naryqtaǵy ózgeristerge qandaı baǵa berip otyr? Medıa mamandary keleshekte qajetke ıe kásip ıesi bolý úshin neni úırenýi tıis? deıtin saýaldar tóńireginde 250-den asa maman pikir almasty. Olardyń arasynda qazaqstandyq buqaralyq aqparat quraldarynyń – respýblıkalyq jáne aımaqtyq TV arnalarynyń, baspa BAQ, aqparattyq agenttikter men portaldardyń quryltaıshylary men basshylary, sondaı-aq, Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń, salalyq qaýymdastyqtar, jarnamalyq agenttikter, taldaý jáne zertteý qurylymdary, qazaqstandyq jáne halyqaralyq úkimettik emes uıymdar, JOO-lardyń ókilderi jáne t.b. bar.
– Altynshy ret ótkizilgen «Medıa-quryltaı-2013» aqparat keńistigindegi máselelerdi ortaǵa salyp, kóterilgen taqyryptar aıasynda aıtys-tartysty túrli kózqarastardyń aıtylýyna múmkindik týǵyzdy. Búginde medıatehnologııalar óte jyldam ózgerýde, bul óz kezeginde medıanaryqtyń damýyna áser etip, bul BAQ-tardyń osy tehnologııalarǵa ilesýin talap etýde. Osy máselelerge oraı alys-jaqyn shetelderden kóptegen sarapshylar shaqyrylyp, olar qyzyqty málimetterdi ortaǵa saldy. Qarap otyrsaq, BAQ-tyń qandaı túri bolmasyn – radıo, gazet, televızııa delik, biraq, birinshi kezekke kontent, ıaǵnı mazmun shyǵady. Eń bastysy, aqparatty tutynýshy neni qajet etetindigin óte jaqsy bilýge tıistisiń. Kórermenniń de, oqyrmannyń da suranysyn jaqsy meńgerip, óziń usynyp otyrǵan aqparatty qalaı jetkizetinińdi jáne tutynýshy ony qalaı paıdalanatynyn bilýiń qajet.
Sol sııaqty, memlekettik tapsyrys tóńiregindegi talqylaýlar júrip, onyń tıimsiz taratylatyny sóz boldy. Shyndap kelgende, memlekettik tapsyrys boıynsha daıyndalǵan materıaldardy óte qyzǵylyqty, oqyrman men kórermenniń kókeıinen shyǵatyndaı etip usynýǵa bolady. О́kinishke qaraı, qazir memlekettik tapsyrysty oryndaıtyn BAQ ony múddege saı qyzyqty etip jasaı almaı otyr. Júrdim-bardym jasaıdy. Sondyqtan, qazaqstandyq BAQ kontentin ótkir synǵa alǵan Elbasynyń eskertpeleri negizdi dep esepteımiz, dedi Qazaqstan Baspasóz klýbynyń prezıdenti Ásel Qaraýylova.
Kezekti Medıa-quryltaı qazaqtildi BAQ máselelerin de aınalyp ótken joq. Iskerlik jýrnalıstıkaǵa arnalǵan seksııada qazaqtildi segmentte ekonomıkalyq, qarjylyq jáne iskerlik jýrnalıstıka óte baıaý damyp jatqany talqylandy. Oǵan qosa mýltımedıalyq tehnologııalardy paıdalana otyryp, taralymdy kóbeıtý, jańa jarnama berýshilerdi tartý tájirıbesi aıtyldy. О́ıtkeni, qazirgi úderister jarnama kóbinese ınternet-resýrstarǵa quıylyp jatqanyn kórsetýde. Sondyqtan gazet-jýrnaldarda ǵalamtor kómegimen qarjy kózderin ulǵaıtý úshin onlaın-nusqalaryn damytý qajettigi kórinýde.
– Munan da bólek, buqaralyq aqparat quraldarynda jarnama satý óte tıimsiz júrip jatqany qyzý talqylandy. Másele jarnamaǵa bólinetin qarajattyń joǵynda emes, kiltıpan BAQ ony durys sata almaı otyrǵandyǵynda, – dedi Ásel Qaraýylova.
Sondaı-aq, Medıa-quryltaı sheńberinde sandyq teledıdardy endirý jáne iskerlik jýrnalıstıkanyń keleshegi sekildi salanyń mańyzdy taqyryptary boıynsha pikirtalastar júrip, taıaýda ǵana Qazaqstanda paıda bolǵan kontenttik Internet-formattar men damyp jatqan jobalar tanystyryldy. Telearnalardyń basshylary qazirgi zaman teledıdary úshin qandaı kontentti óndirý qajet ekendigi týraly aıtyp, qazaq tilindegi teledıdardy damytýǵa qatysty kózqarastarymen bólisti. Jeke bir seksııa medıanyń onlaın is-sharalaryna, áleýmettik jobalarǵa arnalady.
Oksana Sılantevanyń «Mýltımedıalyq jobalar» atty sheberlik-synybyna qatysýshylar Reseı, Eýropa, Amerıka jáne Azııa jýrnalısteriniń kúshimen jasalǵan mýltımedıalyq jobalardyń mysaldaryn kórdi. Medıa-jattyqtyrýshy Gúlim Ámirhanova «kraýdfandıng» termıniniń astarynda qandaı maǵyna jatqanyn jáne bul qaıyrymdylyqtan nesimen erekshelenetinin túsindirip berdi, al Regına Iýrkınanyń sheberlik-synyby qazirgi zaman teledıdaryn ilgeriletýdiń tájirıbesine arnaldy.
Qysqasy, kezekti Medıa-quryltaı aqparattyq tehnologııalar qanshama qaryshtasa da, jýrnalıstıka ózgermeıtinin, birinshi kezekke barlyq kezde mazmun shyǵatynyn dáıektep berdi.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
