Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasynda maqtanyshpen aıtylatyn osyndaı joldar bar. Yntymaǵy jarasyp, beıbit tirshilik keship júrgen etnostardyń qaı-qaısysynyń da óz qalaýlarynsha ómir súrýine, ulttyq mádenıeti men ádebıetin damytýyna, sapaly bilim alýyna, jeke kásippen aınalysýyna, basqa da mol múmkindikterdi paıdalanýyna memleket tarapynan barynsha qoldaý kórsetilip, erkindik berilýde.
Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasynda maqtanyshpen aıtylatyn osyndaı joldar bar. Yntymaǵy jarasyp, beıbit tirshilik keship júrgen etnostardyń qaı-qaısysynyń da óz qalaýlarynsha ómir súrýine, ulttyq mádenıeti men ádebıetin damytýyna, sapaly bilim alýyna, jeke kásippen aınalysýyna, basqa da mol múmkindikterdi paıdalanýyna memleket tarapynan barynsha qoldaý kórsetilip, erkindik berilýde.
Osylaısha, urpaqtaryn óz ultynyń týǵan tilimen, ádep-ǵurpymen, salt-dástúrlerimen sýsyndatyp jatqan ózge ult ókilderiniń ishinde qyrǵyz baýyrlarymyz da bar. Olardyń osy baǵyttaǵy maqsattaryn júzege asyrýǵa Almaty qalasynyń «Dostyq úıi» etnosaralyq qatynastar problemalaryn zertteý ortalyǵy uıytqy bolyp otyr. Bul mekemeniń qaramaǵynda aıyr qalpaqty aǵaıyndarymyz 1996 jyly «Meken» atty qyrǵyz etnomádenı birlestigin ashty, keıin birlestik músheleri aqyldasa kele, ony «Mýras» dep ózgertti. «Mýras» degen sózdi qazaqshaǵa aýdarǵanda «mıras» bolady.
Osy ustanymmen ata-baba dástúrin mıras etip alǵan «Mýras» músheleri qazaq jerinde qyzmet etip, óz ónerleri men dástúrin nasıhattap keledi. Týǵan mekeninde turǵan barlyq ulttardy baýyryna basyp kele jatqan qazaqtyń mundaı nıet tanytýyn bul qyrǵyz etnomádenı birlestiginiń jetekshisi Rýslan Mamyrov ta oń yqylaspen aýyzǵa alady. «Qyrǵyzdar – saýyqshyl halyq, búkil álem halqy kóz tikken halyq aýyz ádebıetiniń kesek týyndysy, tarıhı epos – «Manas» dastanyn, halyq mýzykasy men bı ónerin, qyrǵyz ultyna ǵana tán dástúrli mýzyka aspaptaryn, ıaǵnı qomyz, qyl-qyıaq, choor, kerneı, sýrnaı, dobýlbas jáne, t.b. kóziniń qarashyǵyndaı saqtap keledi», – degen Rýslan Mamyrov etnomádenı birlestigi músheleri «Túrki álemi mádenı qorymen» birlestikte Naýryz merekesinde kıiz úı tigip, ulttyq taǵamdar kórmesin jasaǵanyn, Almaty qalalyq alańynda dostyq kúnine oraı uıymdastyrylǵan kórmege atsalysqanyn M.Joldasbekov atyndaǵy stýdentter saraıynda merekege arnalǵan keshte óner kórsetkenin, «Tilderdi qorǵaý jáne damytý» aıasynda ótken Almaty qalalyq uıymdar baıqaýynda ulttyq buıymdar kórmesinen 3-oryn ıelengenderin aýyz toltyryp aıtty.
Kúrdeli is-sharalardyń qatarynda «Mýras» ortalyǵy M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtymen birlestikte Sh.Aıtmatov pen M.Áýezov shyǵarmashylyǵyna arnalǵan dóńgelek ústel, Qyrǵyz Respýblıkasynyń táýelsizdik kúnine oraı merekelik jıyn, Sh.Aıtmatovtyń rýhyna arnalǵan eske alý keshin uıymdastyryp, Bishkekte jáne Ystyqkólde qyrǵyzstandyqtardyń jáne mekendesterdiń 1 dúnıejúzilik forýmyna Qazaqstan qyrǵyzdary atynan qatysqan. Sondaı-aq joǵary oqý oryndarynda, ıaǵnı Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTÝ-de ótken «Qazaqstan − tatýlyq besigi!» jáne Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetinde uıymdastyrylǵan «Til kúni» is-sharalarynda qyrǵyz etnomádenı birlestiginiń músheleri ulttyq dástúrdegi jetistikterimen bólisken.
Osylardyń birine toqtalyp ótsek, Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń tapsyrmasy boıynsha Almaty qalasynyń «Dostyq úıi» etnosaralyq qatynastar problemalaryn zertteý ortalyǵynyń qoldaýymen «Mýras» qyrǵyz etnomádenı birlestigi uıymdastyrǵan kezekti saltanatty merekede Almaty qalasynda turatyn qyrǵyzdar bas qosty. Merekelik is-shara resmı jáne beıresmı túrde ótti. Resmı bólimde «Mýras» qyrǵyz etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Rýslan Mamyrov kirispe sóz sóılep: «Qazaq pen qyrǵyz – baýyrlas halyq. Bul ulttardyń dástúri de, tili de uqsas. Sondyqtan bizdiń yntymaǵymyz baıandy bola bertinine kúmán joq», – dedi.
Bul basqosýda sóz sóılep, pikir bildirgenderdiń qatarynda Qyrǵyz Respýblıkasynyń Almaty qalasyndaǵy Konsýldyǵynyń bas ókili E.Nasırov, Qazaqstan halqy Assambleıasy hatshylyǵynyń tóraıymy M.Abdralıeva, «Mýras» Qyrǵyz etnomádenı birlestiginiń qalyptasyp, damýyna úlesin qosqan S.Shamyratova, R.Akmatov jáne, t.b. boldy. Is-sharada qyrǵyz eliniń táýelsizdigi, ótkeni men bolashaǵy, qazaq pen qyrǵyzdyń mádenı jáne tarıhı baılanysy, dástúr jalǵastyǵy sııaqty máseleler qamtyldy. Osy rette qyrǵyzdar álemniń 38 memleketin meken etetinin aıtyp, «Aspanda juldyz kóp pe? Jerde qyrǵyz kóp pe?» dep maqaldap, muny maqtan etetinderi de anyq kórindi.
Resmı bólimniń sońynda talaı jyldar boıy osy birlestikte qyzmet atqaryp, qyrǵyzdyń mártebesin bıiktetip kórsetken aqsaqaldary men ejeleri maqtaý qaǵazdarymen marapattalyp, dastarqan basynda ótetin konsertke shaqyryldy. Eki bólimdi basynan aıaǵyna deıin júrgizgen osy birlestiktiń eń jas múshesi Tilek Sultan bul keshti qyrǵyz eli ǵasyrlar boıy keshken tarıhı ýaqıǵalardan mysaldar keltirip, halyq danalyǵynan naqyl sózder, maqal-mátelder aıtyp kórkeıte bildi.
Keshtiń qonaǵy retinde arnaıy kelgen Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Sulýshash Nurmaǵambetova qyrǵyzdyń «Qyrǵyz jeri», «Júregim seniń qolyńda» degen yrlarymen birge qazaqtyń «Týlaıdy júrek» atty ánin tartý etti. Jurttyń súıispenshiligine bólenip júrgen ánshiniń oryndaýyndaǵy ánderdi halyq úlken yqylaspen qabyldady.
Artta qalǵan tarıhymyzǵa kóz júgirtsek, Qazaq eli qaı kezeńde de qonaqjaılylyq tanytyp, syrttan kelgen jolaýshyny qushaq jaıyp qarsy alǵan. Al aýyly aralas, qoıy qoralas jatqan qyrǵyz baýyrlaryn baýyryna basyp, qıyn-qystaý kezeńde qol ushyn berip, árdaıym qoldap, súıep júrgen qazaq halqynyń keń peıilin búginimiz ben keshegimiz dáleldeıdi. Búginimizdi kópultty memlekettiń aýyzbirshiligin arttyryp, berekesin keltirip otyrǵan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń eren eńbegi men salıqaly saıasatynyń arqasy dep baǵalaýymyz kerek.
Aınur QAZTÝǴANOVA,
ónertaný kandıdaty, M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri.
Almaty.
