Halyqty biriktirgen Doktrına

Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti, «Nur Otan» partııasynyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaev – úshinshi myńjyldyqta jańa qarqynmen alǵa basqan memleketimizdi, qoǵamymyzdy bir shańyraq astyna toptastyrýshy basty tulǵa. Álemde oryn alyp jatqan ártúrli jahandyq qaýip-qaterlerden bizdiń Qazaqstan El­ba­synyń ustanǵan syndarly saıasa­tynyń arqasynda aman-esen ótip keledi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti, «Nur Otan» partııasynyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaev – úshinshi myńjyldyqta jańa qarqynmen alǵa basqan memleketimizdi, qoǵamymyzdy bir shańyraq astyna toptastyrýshy basty tulǵa. Álemde oryn alyp jatqan ártúrli jahandyq qaýip-qaterlerden bizdiń Qazaqstan El­ba­synyń ustanǵan syndarly saıasa­tynyń arqasynda aman-esen ótip keledi.

«Nur Otan» partııasy kósh­bas­shy partııa retinde memlek­e­timiz­diń damý jolynda Qazaqstan Pre­zıdentiniń strategııalyq basta­ma­larynyń negizgi tiregine aınaldy. Bizdiń partııalastar el aldyndaǵy jaýapty qyzmetterin abyroımen atqaryp, qoǵamnyń búkil tynys-tirshiliginde belsendilik tanytýda.

«Qazaqstan-2050» Strate­gııa­syn iske asyrýda «Nur Otan» par­tııa­synyń róli aıryqsha. Osy oraı­da, bizdiń partııa aýqymdy refor­malardy júzege asyrý úshin kele­shektegi baǵyt-baǵdaryn, atqa­ratyn mindetterin aıqyndap otyr. Elbasynyń strategııalyq basta­masyn iske asyrý jolynda jańa saıası doktrına qabyldandy. Osy ýaqytqa deıin Qazaqstanda aýqymdy saıası doktrına usynǵan saıası partııa bolǵan emes. Mundaı Doktrına tarıhta bolmaǵan, birinshi ret qabyldanyp otyr.

Jalpy, osy Doktrınanyń bas­ty maqsaty men negizgi mıssııasy qandaı desek, ol osy qujatta «Nur Otan» partııasynyń jańa saıa­sı ıdeologııalyq baǵyt-baǵ­dary kórinis tapqanyn aıtar edim. Osyǵan baılanysty, partııa Tóra­ǵa­synyń bastamasymen ázir­len­gen Doktrınada atap kórse­til­gen bizdiń eń basty, negizgi baı­lyǵymyz ol – Táýelsizdigimiz! Osy táýelsizdikti ári qaraı qorǵaý, mem­leketti jańa sıpatta damytý – eldik múddemiz!

«Nur Otan» partııasynyń XV sezinde Elbasy 2050 Strategııasyn júzege asyra otyryp, bizdiń elimiz túbegeıli jaqsarýǵa tıis ekenin, ol ózgerister bárin de qamtıtynyn aıtty. «Osyndaı asa aýqymdy jumystyń basynda da «Nur Otan» partııasy turýǵa tıis! Bul sezdiń túıindi mindeti – XHI ǵasyrdyń orta shenindegi bizdiń barsha uly maqsattarymyzǵa qol jetkizýdegi «Nur Otan» partııasynyń alar orny men saıası mańyzyn aıqyn­daý», dedi El Prezıdenti.

Partııa sezinde qabyldanǵan bul mańyzdy qujat táýelsiz elimizdiń damý jolyna, órkendegen, básekege qabiletti jáne áleýmettik turǵydan baǵdarlanǵan memleket bolyp nyǵaıa túsýine erekshe úles qosady dep esepteımin. Ásirese, ádiletti qoǵam qurý qaǵı­dat­taryn iske asyrýǵa umtylý jo­lyndaǵy basty maqsattar men qundylyqtarymyz kórinis tapqan mindetterdi sheshýde oń yqpal etedi degen senimdemin. Bolashaqta partııanyń baǵdarlamalary, naq­ty jumys josparlary osy Dok­trınanyń negizinde jasalady dep oılaımyn.

Jańa Doktrına – irgeli qujat, onda tek qana «Nur Otan» partııa­sy­nyń ǵana emes, búkil el damýynyń negizgi maqsattary men mindetteri, qol jetkizetin jetistikteri men tabys­tary qamtylǵan. Bul qujat azamat­tarymyzdyń abyroıy men erkindigin, eldiń birligi men yn­tymaǵyn, zańnyń ádil oryndalýyn, halqymyzdyń mádenıeti men izgi salt-dástúrleriniń saqtalýyn, otbasy qundylyqtarynyń qor­ǵalýyn qamtamasyz etýdi kózdeıdi. Atap aıtar bolsaq, Doktrınada aı­qyndalǵan maqsattar mynalar:

– eldiń ekonomıkalyq ósip-ór­kendeýine baǵyt alý;

– turaqty áleýmettik kepil­dik­ter;

– básekege qabiletti jáne áleý­met­tik baǵyttalǵan memleket ornatý.

Doktrınanyń ataýy «Nur Otan. Nurly bolashaq jolynda» dep ata­lady. «Nurly bolashaq jo­­lynda» degenimiz – adam kapıtaly negizgi rólge ıe bolatyn áleýmettik ıgilikterdi alý úshin bolashaqta basymdyqtar men ádilettilikti kózdeıtin damý salasy. Onyń jınaqtalýy adam­nyń ózin de, qoǵamnyń qury­lymdaryn da ózgeristerge beıim­deı otyryp, túptep kelgende, áleýmettik saıasatty jan-jaqty jańǵyrtý úshin senimdi tuǵyrdy qalyptastyratyn bolady. Bizdiń partııa birlikke, iskerlikke, jaıly ómir súrýge shaqyrady.

Qazir «Bireý maǵan bárin jasap beredi» degen uǵymnan arylatyn kez keldi. Nemese Úkimetke alaqan jaıatyn ýaqyt ta kelmeske ketti. Búgingi naryq zamanynda eshkim basqa bireýdiń jumysyn istep bermeıdi. Árkim óz tirligin jasaı bilgeni jón. Aýyldyq ne qalalyq jerde tursa da, eńbektiń kózin tabýy kerek. Sonda ǵana bizde ilgerileý úderister júzege asady. «Izdegen jeter – muratqa» degen halqymyz.

Otanǵa degen patrıottyq sezim, ulttyq qundylyqtardy qur­met­teý qasıetteri adamǵa tálim-tár­bıemen beriledi. Bizdiń árbir azamatymyzdyń júreginde meniń memleketim, elimniń jetistikteri, meniń halqymnyń mádenıeti men óneri jáne ádet-ǵuryptary – bas­ty baılyǵymyz degen uǵym bolýy kerek. Táýelsizdikti qur­metteýdiń bári Otandy súıýden bas­talady. Ata-ana balasyna qalaı tárbıe berse, ol azamattyń ómir joly sol baǵytta qalyptasady. Adam­nyń eń úlken paryzy óz ba­lalaryna durys tárbıe be­rýi kerek ekeni Quranda da ja­zylǵan. Elbasy óz sózinde jas­tarǵa patrıottyq tárbıe berý, óz Otanyn súıetin azamattardy tár­bıelep shyǵarý máselesin jıi kóteredi. Adamgershilik qasıetter, salamatty ómir saltyn ustaný, óz isiniń naqty mamany bolýǵa beıimdelý – bári de berilgen tárbıemen tyǵyz baılanysty.

Otbasynyń qoǵamdaǵy róli «Nur Otan» partııasynyń Doktrı­nasynda erekshe aıtylǵan. Osy Dok­trınada: «Otbasy – bizdiń qoǵ­amy­myzdyń qundylyqtaryn saqtaý­dyń asa mańyzdy ınstıtýty. Urpaqtar sabaqtastyǵy, jasy úlkenderge qurmet kórsetý, balalarǵa qamqor bolý, ózara qoldaý dástúri, eńbeksúıgishtik pen bilimge qushtarlyq dál otbasynda qalyptasady. Otbasyn nyǵaıtý men dástúrlerdi saqtaý – memlekettiligimizdi damytýdyń kepili. Sondyqtan da biz otba­sy­nyń mereıin barynsha ústem ete berýimiz kerek», dep atap ótilgen. Elbasy ustanǵan baǵytty jáne partııanyń osy ustanymyn ár otbasyna jetkizý – partııanyń ár múshesiniń aldyna qoıylyp otyrǵan mindet. Keleshek urpaq aldyndaǵy ár ata-ananyń jaýap­kershiligi.

Memleket úshin de, halyq úshin de eń basty qundylyq – Táýel­sizdik. Elbasymyz babalarymyz san ǵasyrlar boıy ańsaǵan ar­manǵa qol jetkizgenimizdi maq­tan ete bilýimiz kerek ekenin, ul­ty­myzdyń uly tarıhynyń jańa taraýy qýatty da tabysty táýel­siz memlekettiń shejiresi bolyp jazylyp jatqanyn atap ótti. «Elimiz osy jyldarda erlik pen birliktiń úlgisin kórsetti. Táýelsizdiktiń qıynshylyqpen kelgenin, ony ustap qalý ońaı emes ekendigin halqymyz bildi. Osyny túsinip otyrǵan, bir judyryqtaı jumylyp otyrǵan halqyma shyn júregimnen alǵysymdy aıtamyn», dedi shynaıy rızashylyǵyn jetkizip.

Bizdiń aldymyzdaǵy mindet – ult­tyq jáne memlekettik múd­deni joǵary qoıatyn isker azamat­ta­rymyzdy partııanyń tóńire­gine biriktirý. Barsha halyqty «Qazaqstan-2050» Strategııasyn iske asyrýǵa jumyl­dyrý, barlyq kúshti bir arnaǵa baǵyt­taý. Osy oraıda, partııanyń ár múshesi ýaqytpen sanaspaı júrip, Dok­trına maqsatyn halyqqa túsin­dirý, olardy óz ortasyna tartý baǵytynda jumys isteýi kerek. Mysaly, qazir bizde shaǵyn jáne orta kásipkerlikpen aına­ly­sý­ǵa óte kóp múmkindikter ja­sal­ǵan. Zańmen qarastyrylǵan jeńil­dikter bar. Sala-sala boıynsha jeńildikpen beriletin nesıeler bar. Kásipkerlikpen aınalysý úshin adamda iskerlik, qaıratkerlik, tózimdilik qasıetteri bolǵany jón. Berekeli baılyq ońaılyqpen kelmeıtini anyq. Elbasy partııa sezinde elimizde shaǵyn jáne orta bıznestiń ónimi 20 paıyz kóleminde ekenin aıtty. Al da­my­ǵan elderde bul kórsetkish 60-70 paıyzǵa jetedi. Biz orta já­ne shaǵyn bıznesti qoldap, damy­typ, onyń úlesin 50 paıyzǵa deıin jetkizýimiz kerek. Sonda ǵana damyǵan 30 eldiń qataryna kiremiz.

Qazaqstan – kópultty memle­ket. Sondyqtan ultaralyq máse­le­ge de tereń mán berip qaraýy­myz qajet. Doktrınada Qazaq­stan­nyń tabysty damýynyń senim­di irgetasy – halyqtyń bir­li­gi men qoǵamdyq kelisim eke­ni anyq jazylǵan. Qazirgi biz­diń qoǵa­my­myzda kelisim men turaqtylyqty saqtaýdyń tujyrymdamalyq ja­ńa mehanızmin qalyptastyrý kerek. О́ıtkeni, Qazaqstan konfes­sııaaralyq kelisimniń úlgisi, dinder únqatysýynyń álemdik orta­lyǵy bolyp tabylady. Dok­trınada bizdiń qoǵamdaǵy keli­simdi qalyptastyrýdyń jańa, zamanaýı formalaryn paıdalaný kerek, kelisimdi kúshtep emes, adamdardyń saıası mádenıetin qalyptastyrý arqyly qamtamasyz etý kerek degen tezıster bar. Doktrınada «Barlyq ulttardyń ózindik ereksheligin saqtaı otyryp, qazaq tilin, mádenıet pen dástúrdi damytý bizdiń stra­te­gııalyq basymdyǵymyz bolyp tabylady», dep atap kórsetilgen. Partııa sezinde Elbasy bizdiń uranymyz «Bir el – bir halyq – bir taǵdyr» ekenin, bul bizdiń naqty ómirde dáıektilikpen júzege asyryp kele jatqan asa mańyzdy qaǵıdatymyz bolyp otyrǵanyn aıryqsha aıtyp ótti. Bizdiń halyq óz janyna ózge ulttardy toptastyryp, eldi biriktirýde negizgi uıytqy bolady.

Doktrınada kórsetilgen taǵy da bir qundylyq – zańnyń ús­tem­digi. Bul – memleketimiz úshin óte ózekti máselelerdiń biri. Qu­jat­ta atap kórsetilgendeı, zań qan­daı da bir adamnyń mártebesine jáne áleýmettik shyǵý tegine qara­mastan, múltiksiz oryndalýy kerek dep naqty jazylǵan. Dok­trınada: «Zańnyń ústemdigi ádil qoǵam qurýǵa, barshanyń múm­kin­dikteriniń teńdigin qamtamasyz etýge jaǵdaı týǵyzady», dep ja­zylǵan. Sondyqtan demo­kra­tııalyq joldy tańdaǵan Qazaq­stan­nyń bolashaǵy zańnyń ústem­digine tikeleı baılanysty. Osy jolda, bizderge – Parlament depýtattaryna da úlken mindetter júktelip otyr. 2 qyrkúıek kúni úshinshi sessııanyń ashylýynda Memleket basshysy zań shyǵarý isindegi negizgi baǵyttardy aı­qyndap berdi. Búgingi tańda Par­lament Májilisinde zań jobalarymen jumys jasaý óte qarqyndy júrgizilýde. Jańa zań jobalary komıtet pen jumys toptarynyń otyrystarynda talqylanyp jatyr. Bizdiń maqsat – qoǵamǵa qa­jetti sapaly zańdar shyǵarý.

«Nur Otan» partııasy halyqty bir maqsat jolyna biriktirýdiń úılestirýshisi bolýy kerek. Bizdiń partııa elimizdiń jetekshi saıası kú­shi retinde, eń aldymen, ár­bir aımaq, turǵylyqty jer turǵyndarymen yntymaqtasa jumys isteıtin jergilikti uıym­dary men bólimshelerine súıenedi. Sondyqtan bizdiń birinshi maqsa­tymyz – barlyq saıası qurylym­dardyń jumysyn jańa sapaly deńgeıge kóterý. Búginde jer­gilikti jáne aımaqtyq fılıaldardy nyǵaıtý maqsatynda barlyq jaǵdaılar jasalýda. Árıne, halyqpen jumys jasaýdyń, na­sıhat júrgizýdiń, eldi bir maq­sat jolyna biriktirýdiń negiz­gi salmaǵy óńirlerdegi partııa­lastarymyzdyń ıyǵyna júkte­le­tini anyq. Sondyqtan jańa Saıası doktrınada aıqyndalǵan «Nur Otan» partııasynyń ıdeıalary men qundylyqtaryn qoǵamda júzege asyrýdyń basty jaýapkershiligi par­tııa múshelerine júktelip otyr.

Bizdiń partııamyzdyń jańa Saıa­sı doktrınasynyń negizinde qazaq­standyqtyń óz armandary men ıdeıalary jatyr. Bizdiń qoǵamdaǵy árbir adamnyń jetistigi – eldiń jetistigi. Sondyqtan memleket deńgeıinde adamǵa óz múmkindigin ashýǵa, óziniń otbasy úshin qyzmet atqarýǵa jáne ál-aýqatyn arttyrýǵa barlyq jaǵ­daılar jasalǵan. Bizdiń maqsa­tymyz – qoǵamymyzdyń árbir múshesine, óz múmkindikterin asha otyryp, jetistikke jetýine baǵyt-baǵdar berý.

Partııaǵa úlken jaýapkershilik júktelip otyr. Elbasy «Nur Otan» qashanda azamattyq qoǵam­nyń kóshbasshysy bolýy qajet ekenin aıtty. О́ıtkeni, partııa úkimettik emes qoǵamdyq uıym­darmen, basqa da saıası, mádenı uıymdarmen tyǵyz áriptestik baılanys ornatyp, olardyń pikirine de nazar aýdaryp, utymdy usynystarǵa saraptama jasap, barlyq kúshti bir ortaǵa biriktirýi qajet. Elbasynyń aıtýynsha, bul jumysty bosańsytýǵa bolmaıdy, óıtkeni, bizdiń partııa eldiń bolashaqqa qadam basýynyń ıadrosy bolyp tabylady.

Memleket basshysy: «Par­tııalyq kóshbasshylyqtyń bas­ty máseleleriniń biri – ekonomı­kalyq jáne áleýmettik ınnova­sııalardyń jalpyulttyq epısen­tri bolý. Bizdiń partııamyz qoǵam men memleketti damýdyń batyl, ınnovasııalyq ıdeıalarymen nár­lendirýi tıis», dep atap ótti.

Qazir iske asyp jatqan ın­dýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq da­mý baǵdarlamasy elimizdiń bú­kil ekonomıkasyn damy­týdyń loko­motıvi bolýy qajet. Ekono­mıka jetistikteri ınnovasııalar jáne ǵylymı jańalyqtar negizinde alǵa basatyny anyq. «HHI ǵasyrda tabystyń mańyzdy sharty kreatıvtilik bolyp tabylatynyn atap kórsetemin. Sondyqtan «Nur Otan» kreatıvti partııa bolýy tıis. Shyǵarmashyl ıntellıgensııamen jumysty aıtarlyqtaı kúsheıtý kerek», degen Elbasy zııa­ly qaýymǵa úlken senim artyp otyr. Intellıgensııa – qoǵamdaǵy úlken kúsh. «Nur Otan» partııasy saıası-nasıhat isinde zııaly qaýymmen tyǵyz ju­mys istep, halyq úshin júzege asy­ryp jatqan oń bastamalaryn elge jetkize bilýi kerek. Osy oraıda, El Prezıdenti biz qoǵa­my­myzdyń erekshelikterin artyq­shy­lyqqa aınaldyra bildik, áralýan­dyǵymyz – baılyǵymyzǵa, birli­gimiz – tabysymyzǵa aınaldy, de­di. Osyny ult zııalylary únemi este ustap, jastarǵa árdaıym yn­ty­maqtyń úlgisin kórsetkeni jón.

Qazir birneshe memlekettik baǵdarlamalar júzege asyrylýda: Bıznes jol kartasy-2020, Jumyspen qam­tý-2020, О́nim­dilik-2020. Bizdiń azamat­tardyń ká­sipkerlik belsendiligin qol­daýdyń 100-den astam tetikteri jumys jasaıdy. Munyń barlyǵyn biz qoǵamǵa jetkizýimiz qajet.  

Partııanyń endigi sheshimderi osy Doktrınaǵa súıenip qa­byl­danýy kerek. Biz halyqqa qandaı jetistikke jetkenimizdi, qandaı kedergiler bolýy múmkin ekenin, qandaı baǵytty ustanamyz, qan­daı máseleler sheshýdi qajet ete­tinin ashyq aıtýymyz qajet. Sybaılas jemqorlyqpen kúresti kúsheıtýge tıispiz. Halyqty sybaılas jemqorlyqtan qorǵaý qa­jet. Memlekettik qazynadan bir teńge de basqa jaqqa ketpeýi kerek.

«Nur Otan» partııasynyń Tó­ra­ǵasy óz sózinde bizdiń partııa memleketimizdiń basty syrt­qy saıası qundylyqtaryn bel­sen­di jaqtap jáne alǵa bastyrýy kerek ekenin aıtty. Árıne, álemdik qoǵamdastyqqa múshe bo­lyp otyrǵan Qazaqstan halyq­aralyq máselede úlken bedelge ıe. Saýda-ekonomıkalyq baılanysta tıimdi jaǵyn anyq bilip otyrýymyz kerek. Syrtqy saıasatta yntymaqtastyq negizderin berik ustanyp, mádenı-rýhanı baılyǵymyzdy, ulttyq qun­dy­lyq­tarymyzdy álemge tanytýymyz qajet. «Nur Otan» partııasy osy iske de atsalysyp, óziniń saıası qarym-qatynastaǵy sheberligin kórsete bilgeni jón.

Bizdiń Doktrına – Qazaq­stan-2050 Strategııasyn qol­daý­­­dyń jalpy­ult­tyq jobasy. Dok­­trınada «Nur Otan» partııa­synyń basty saıası kúsh retin­de róliniń artýy, ol Elbasynyń saıa­sı baǵytyn qoldaýdyń negizi bola­tyndyǵy aıqyndalǵan.

Osy Doktrına qoǵamda durys qun­dy­lyqtardy qalyptastyrýǵa jumys isteıdi degen senimdemiz. Ekinshiden, osy Doktrına «Nur Otannyń» jumysyn júıeli, tolyqqandy uıymdastyrýǵa múm­kindik beredi. Úshinshiden, or­taq qundylyqtardy anyqtap alý arqy­ly partııanyń ishindegi bir­likti, tutas­tyqty qamtamasyz etýge jumys isteıdi dep senemiz.

Bizdiń partııa Elbasy ustanǵan baǵyt-baǵdardyń tóńiregine yn­ty­­maq­tasýǵa, birigýge úndeı­di. Biz Elbasynyń saıası baǵy­ty­nyń sabaqtastyǵy men turaqty­ly­ǵyn qoldaımyz. Elbasy N.Á.Na­zarbaev: «Partııa qashanda jal­pyulttyq birliktiń ortalyq býyny bolýy tıis. Birinshiden, «Nur Otan» – halyqty toptastyrýshy partııa», dedi. Sondyqtan par­tııanyń kóshbasshylyq qabiletin onyń árbir múshesi óz ortasynda tanyta bilýi kerek jáne soǵan oraı jaýapkershilikke de ıe bolady.

Búgingi tańda Nursultan Na­zar­baevtyń júrgizip otyrǵan kemel saıasa­tynyń nátıjesinde táý­elsiz elimiz óz tarıhynda bol­maǵan jetistikterge qol jetkizdi. Al Dok­­trı­nanyń mindeti – eldiń taby­­syn odan ári arttyryp, bıik belesterdi baǵyndyrý. Bul qu­jatta kózdelgen maqsatqa qol jetkizetinder – jastar. El azamat­­taryna jańa strategııalyq baǵyt boıynsha qarqyndy jumys isteıtin múmkindik týyp tur. Ony uıymdastyrý «Nur Otan» par­tııa­synyń aldynda turǵan jaýapty mindet, múddeli maqsat!

Ýálıhan BIShIMBAEV,

akademık, Parlament

Májilisiniń depýtaty.