Búginde eki jaqtyń vedomstvolary arasynda Barnaýl – Rýbsovsk – Semeı – О́skemen gaz qubyryn salý jóninde kelissózder júrgizilip jatyr. Mınıstrdiń aıtýynsha, bul joba iske asyrylsa, 2 mln 100 myń adam kógildir otynmen qamtamasyz etiledi. Qazaqstanda «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyry paıdalanýǵa berilgenin aıta ketken oryndy. Osy arqyly byltyr Qaraǵandy jáne Aqmola oblystarymen birge elordaǵa kógildir otyn jetkizildi.
«Qazir Nur-Sultan qalasynyń ákimdigi eldi mekenderdi gazǵa qosý máselesimen aınalysyp jatyr. Bas shahardaǵy I-II jylý ortalyqtarynda sý qyzdyrýdy gazǵa aýystyrý boıynsha jumystar josparly túrde oryndalyp keledi. Barlyǵy 16 nysandy aýystyrý kerek bolsa, onyń 4-eýi gazǵa kóshirildi. Aldaǵy ýaqytta «Saryarqa» gaz qubyrynyń 2-shi jáne 3-shi kezegin júzege asyrý kózdelip otyr. Bul Aqmola oblysynyń Kókshetaý qalasyn, Soltústik Qazaqstan oblysynyń Petropavl qalasyn gazdandyrýǵa jol ashady. Osy kózdelgen meje sátimen oryndalsa, 800 myńnan astam adam kógildir otyndy paıdalana alady», dedi N.Noǵaev.
Vedomstvo basshysynyń pikirine súıensek, qazir elimizde gazdandyrý deńgeıi 51,5%-dy qurap otyr. Jyl sońyna deıin bul kórsetkish 53%-ǵa, 2025 jylǵa qaraı 55%-ǵa artady dep boljanýda.
Jaýapty organ basshysy otandyq munaı-gaz hımııa salasynda atqarylyp jatqany jumystarǵa da toqtaldy. Bul baǵyttaǵy óndiris oryndarynyń 90%-y respýblıkanyń batys óńirinde shoǵyrlanǵan. Búginde salalyq jobalar boıynsha 15 mlrd dollardy quraıtyn pýl quryldy.
«Memleket basshysynyń munaı-gaz hımııany damytý, ıaǵnı tereń óńdelgen ónim, qosymsha quny joǵary ónim shyǵarý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý baǵytynda birqatar sharalar qolǵa alyndy. Mysaly, Atyraý oblysynda ulttyq ındýstrııalyq munaı-hımııa tehnoparki quryldy. Arnaıy ekonomıkalyq aımaq aıasynda jylyna 500 myń tonna polıpropılen shyǵarý óndirisi júzege asyrylyp jatyr. Bul kásiporynda 3 myńnan astam adam turaqty jumyspen qamtylady», dedi Energetıka mınıstri.
Spıker elimizdiń ózge de óńirlerinde túrli óndirister óz jumystaryn bastaǵanyn jetkizdi. Aıtalyq, Pavlodar oblysynda jyldyq qýaty 70 myń tonna polıpropılen shyǵarýǵa qaýqarly zaýyt iske qosyldy. Almaty oblysynda jylyna 100 myń tonna jaqpa maı shyǵaratyn óndiris orny ashyldy. Shymkentte jaqpa maılar, sol sekildi Atyraý munaı-óńdeý zaýytynda aromatty munaı ónimderin shyǵarý jumysy jolǵa qoıyldy.
Bıyl dızel otyny men avıakerosın óndirisi josparly túrde qysqartylyp, bıtým óndirisi ulǵaıtyldy. Tutastaı alǵanda, 2020 jyly 984 myń tonna bıtým óndirý josparlanǵan edi.
«Ásirese bıyl jol qurylysy jumystary qarqyn aldy. Onyń nátıjesinde jospar asyra oryndalyp, 1 mln tonnadan asa bıtým shyǵaryldy. Iаǵnı aldymyzǵa qoıǵan mindetti oryndaı aldyq», dedi N.Noǵaev.
Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, osy jyly 90 mln tonna munaı óndirý josparlanǵan bolatyn. Alaıda pandemııanyń saldarynan bul kórsetkish 85 mln tonnaǵa deıin tómendetildi. Sebebi álemde ekonomıkalyq belsendilik tómendep, munaı jáne munaı ónimderine suranys azaısa kerek. Sáıkesinshe, munaı óńdeý kórsetkishi 17 mln-nan 16 mln tonnaǵa deıin azaıdy.
Elimizdiń bas energetıgi jeltoqsannyń basynda OPEK+ músheleri 2021 jylǵa arnalǵan munaı óndirý kólemi týraly sheshimderin jarııalaıtynyn aıtty.
«Alypsatarlyq faktor – ýaqytsha, sol sekildi bıyl rezervýarlardyń shamadan artyq tolýyna jáne jekelegen bólimder men tutas ken oryndarynyń toqtap qalýyna jol bermeý úshin óndiristi 5 mln tonnaǵa azaıttyq. Bul OPEK+ kelisimi aıasyndaǵy qajetti sharalar. Búginge deıin kelisimdi ustanyp otyrmyz. Sarapshylardyń aıtýynsha, kóptegen elde ázirlenip jatqan koronavırýsqa qarsy vaksına oń yqpalyn tıgizip, ekonomıkalyq damý qalpyna keledi. Árıne, álemniń ár túkpirinde bolyp jatqan áskerı qaqtyǵystarǵa saqtyqpen qaraımyz. Biraq vaksına tabylyp, adamzat burynǵy rejimge oralady dep úmittenemiz», dedi.
Shamamen 1-2 jeltoqsanda OPEK+ músheleri keńeıtilgen quramda munaı óndirýdi qysqartýdy nemese odan ári uzartý týraly habarlaýy tıis. Qoldanystaǵy kelisimge sáıkes, 2021 jyldyń 1 qańtarynan 2022 jyldyń sáýirine deıin shıkizattyń qysqartylǵan ónim kólemi 14% deńgeıinde saqtalýy tıis.
Budan basqa kelesi jyly suıytylǵan munaı-gazdy 100% elektrondy aýksıonda satý josparlanyp otyrǵany aıtyldy.
«Qazir elimizde 3 mln 200 myń tonna suıytylǵan munaı gazy óndiriledi. Sonyń 1,5 mln tonnasy ishki naryqqa baǵyttalǵan. Atap aıtqanda, 80%-y suıytylǵan gazben júretin avtomobılderge, 20% kópqabatty úılerde as daıyndaýǵa jáne munaı-gaz hımııa salasyndaǵy jobalarǵa arnalǵan. Avtomobıldik suıytylǵan munaı gazdy saýda-sattyqqa shyǵarý kelesi sharttarmen júzege asyrylady. Barlyq ónimniń 25% elektrondy saýda alańdarynda satylady. Qalǵan 75% jergilikti atqarýshy organdar usynǵan ótinimder boıynsha óńirlerge bólinedi», dedi salalyq organnyń basshysy.
Bıyl kómirsýtegi shıkizatyna jer qoınaýyn paıdalaný quqyǵyn berýge baılanysty elektrondy aýksıondar ótkizile bastady. Bul Jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi kodeks boıynsha júzege asyryldy.
