Sóıtsek, Reseıdegi enshiles uıymdy satý «Eýrazııalyq banktiń» strategııalyq josparlarynyń biri eken. Muny banktiń basqarma tóraǵasy Valentın Morozov aıtty.
«Biz Qazaqstanda jáne Ortalyq Azııa elderinde bıznesti odan ári damytýǵa beıildimiz. Endigi jerde Reseı naryǵyna sol eldegi seriktestermen birlesken jobalardy júzege asyrý arqyly qatysatyn bolamyz», dep naqtylady ol.
Belgili bolǵandaı, «Eýrazııalyq bank» Reseıdegi enshiles qurylymyn 2010 jyldyń sáýirinde ashqan eken. Ashty degende, «Bank Troıka Dıalog» qarjy uıymyn satyp alǵan. Sonyń negizinde enshiles kompanııa ómirge kelgen. «Kýrsıv» basylymynyń jazýynsha, mámile quny 22,075 mln dollardy jáne 100 paıyzdyq aksııa úshin 150 myń rýbldi quraǵan.
Qazaqstandyq banktiń Reseıdegi enshiles uıymy áýelde Máskeýde ǵana jumys istepti. Keıin Novosibir, Chelıabi jáne Omby óńirlerinen bólimsheler ashylǵan. 2019 jyldyń sońynda qarjy ınstıtýtynyń aktıvi 14 mlrd teńgeni, al nesıe qorjyny 700 mln teńgeni quraǵan. Bank ótken jyldy 1,8 mlrd teńge kólemindegi shyǵynmen aıaqtapty.
Bul rette «Eýrazııalyq bank» kórshi eldegi qurylymyn qosymsha emıssııalar arqyly birneshe ret qarjylandyrǵan. Máselen, 2015 jyly onyń kapıtaly 500 mln rýblge ulǵaıtylsa, 2017 jyly «Eýrazııalyq bank» 7 jylǵa 3 mln dollar kóleminde retteletin qaryz bergen. Aqyry bıyl satyp tyndy.
Jalpy, shetelden enshiles uıymyn ashqan qazaqstandyq qarjy ınstıtýttarynyń qatarynda «Eýrazııalyq bankten» bólek, «Halyk Bank», «ATF Bank» jáne «Jýsan» banki bar. Sońǵy ekeýi bir-bir enshiles uıymdy ustap otyr. Al «Halyk Bank»-tyń sheteldegi qurylymdarynyń sany – beseý. Bul rette Reseı men Tájikstandaǵy eki uıym kezindegi «Qazkom» bankten mura bolyp qalǵanyn atap ótý kerek.
Bizdiń bankter ózderiniń enshiles uıymdaryn Grýzııa men Reseıden, Qyrǵyzstan men О́zbekstannan, sondaı-aq Tájikstannan ashqan. Sonymen qatar Belarýs pen Ýkraınada eki bank bar. Sońǵy ekeýi belgili kásipker Keńes Raqyshevqa tıesili. Bular kezindegi «BTA Bank»-ten qalǵan kompanııalar eken. 2015 jyly «BTA Bank» erikti túrde banktik lısenzııasyn keri qaıtarǵany belgili. Al uıym óz ataýyn saqtap, balansta qalǵan aktıvterin basqara berdi. Belarýs pen Ýkraınadaǵy kompanııalar aldaǵy ýaqytta qazaqstandyq tamyrynan birjola ajyraýy múmkin. Sebebi K.Raqyshev Ýkraınadaǵy qurylymyn osy jyldyń sońyna deıin satýdy josparlap otyrǵanyn habarlady. Keler jyly Belarýs elindegi uıym da satylmaq.
Sheteldegi enshiles bankterdiń eń úlkeni – Qyrǵyzstandaǵy «Optıma Bank». Ol «ATF Bankke» tıesili. 2019 jyldyń sońyndaǵy derek boıynsha «Optıma Banktiń» 97,1 paıyzdyq úlesi qazaqstandyq banktiń enshisine qaraıdy. Ol Qyrǵyzstannyń bank sektoryndaǵy kóshbasshy uıymdardyń biri.
О́tken jyldyń qorytyndysyna sáıkes, bank aktıv, kredıt jáne depozıt kólemi boıynsha úzdik atanǵan. Atap aıtqanda, onyń Qyrǵyzstannyń bank naryǵyndaǵy úlesi 14,7 paıyzǵa teń. Eldegi jalpy kredıttiń 16,5 paıyzyn osy bank berip otyr. Depozıtterdiń 14,4 paıyzy «Optıma Bankte» saqtalǵan. Byltyr banktiń taza tabysy 5,9 mlrd teńgeni qurady. Bul qarjy sektoryndaǵy jıyntyq nátıjeniń 27 paıyzyna teń.
Banker.kz salalyq portalynyń jazýynsha, «Halyk Bank»-tiń Qyrǵyzstandaǵy enshiles uıymy aktıv kólemi jaǵynan «Optıma Bankten» tórt ese kishi eken. Nesıe qorjyny da 3,5 ese kishi. Soǵan qaramastan «Halyk Bank»-tiń qurylymy byltyr oń dınamıka kórsetken. Aktıvi 36 paıyzǵa, nesıe qorjyny 33 paıyzǵa ósken. Byltyr bul banktiń taza tabysy 619,4 mln teńgeni qurady.
Eske sala keteıik, bir kezderi Qyrǵyzstan naryǵynda «BTA Bank» pen «Qazkomnyń» da enshiles bankteri jumys istegen bolatyn.
Reseıde qazaqstandyq bankterdiń úsh enshiles uıymy bar. Onyń biri «Eýrazııalyq bankke» tıesili. Ol týraly joǵaryda aıttyq. Al sol úsh uıymnyń ishindegi eń úlkeni – «Plıýs Bank». Ol «Jýsan» bankine tıesili.
«Plıýs Banktyń» negizi Omby qalasynda qalanǵan. Qazir Reseıdiń alty óńirinde 12 bólimshesi bar. Banki.ru saıtynyń derekterine súıensek, byltyr «Plıýs Bank» aktıv kólemi boıynsha Reseıdegi 440 banktiń ishinen 117-shi orynǵa, nesıe qorjynynyń kólemi jaǵynan 48-shi orynǵa, depozıt kólemi boıynsha 68-shi orynǵa jaıǵasqan. Banktiń negizgi ónimderi – avtonesıe, ıpoteka, kartalyq bıznes. «Plıýs Banktiń» jyldyq esebinde 2019 jylǵy taza tabys kólemi 408 mln rýbl dep kórsetilgen. Ol degenimiz shamamen 2,4 mlrd teńgege teń.
Reseıdegi enshiles uıymdardyń biri «Halyk Bank»-ke tıesili. Oǵan 2004 jyly chelıabilik «Hlebnyı» bankiniń 77 paıyzdyq úlesin 165 mln teńgege satyp alý arqyly qol jetkizilgen. Keıin úlesin 100 paıyzǵa arttyryp, ataýyn «NBK Bank» dep ózgertken. Sondaı-aq «Halyk Bank» «Qazkomnan» mura bop qalǵan «Moskommersbankke» de ıe boldy. 2018 jyly «NBK Bank» «Moskommersbankke» qosyldy. 2019 jyldyń sońynda «Halyk Bank»-tiń enshiles qurylymynyń aktıvi 122 mlrd teńgeni, nesıe qorjyny 67 mlrd teńgeni, menshikti kapıtaly 23 mlrd teńgeni qurady. Byltyr 580 mln teńge kólemindegi taza tabysqa ıe bolypty.
«Halyk Bank» Grýzııa naryǵyna da jol saldy. Dál osy elde jańadan kompanııa ashty. Eshkimnen eshteńe satyp alǵan joq. Osylaısha, 2008 jyly «Halyq Bank Grýzııa» AQ ómirge keldi. Onyń jarǵylyq kapıtaly – 2,5 mlrd teńge. О́tken jyldyń sońynda banktiń aktıvi 71 mlrd teńgeni, nesıe qorjyny 58 mlrd teńgeni, menshikti kapıtaly 16,6 mlrd teńgeni qurady. Byltyr taza tabysy – 1,5 mlrd teńge.
«Halyk Bank»-tiń Tájikstandaǵy qurylymy – «Qazkomnan» qalǵan mura. «Qazkommersbank Tájikstan» jabyq aksıonerlik qoǵamy 2008 jyldyń qańtarynda bank lısenzııasyn alǵan. 2019 jyldyń shildesinde ınstıtýt ataýy «Halyq Bank Tájikstan» dep ózgertildi. Byltyrǵy jyldyń sońynda banktiń aktıvi 21,5 mlrd teńgege, nesıe qorjyny 2,2 mlrd teńgege, menshikti kapıtaly 4,4 mlrd teńgege teń boldy. О́tken jyly bank 483 mln teńge taza tabys tapqan.
Qazaqstandyq bankterdiń bertin ashylǵan qurylymy – О́zbekstanda jumys isteıtin «Tenge Bank». Ol da «Halyk Bank»-tiń menshigi. Sońǵy derekterge súıensek, «Tenge Bank»-tiń aktıvi 14,8 mlrd teńgege, nesıe qorjyny 5,5 mlrd teńgege, menshikti kapıtaly 4,6 mlrd teńgege teń. Bank ótken jyldy 123 mln teńge kólemindegi shyǵynmen aıaqtaǵan.
